Orthopedagogie
Inhoud
Werken met mensen: grondhouding......................................................................................................4
Opvoeden en begeleiden: 2voudig dialoog gebeuren........................................................................4
Grondhouding van de opvoeder/begeleider......................................................................................4
Liefhebben......................................................................................................................................5
Overschot.......................................................................................................................................5
Bijtanken.........................................................................................................................................5
Openheid........................................................................................................................................5
Intentionaliteit................................................................................................................................5
Grondvormen van menselijk contact..................................................................................................5
Aanraken........................................................................................................................................6
Verzorgen.......................................................................................................................................6
Spelen.............................................................................................................................................6
Eten en drinken..............................................................................................................................6
Vieren.............................................................................................................................................6
Erop uittrekken...............................................................................................................................6
Werken...........................................................................................................................................6
Leren...............................................................................................................................................6
Praten, luisteren.............................................................................................................................6
Polariteiten in de professionele grondhouding..................................................................................7
Afstand/nabijheid...........................................................................................................................7
Openheid/geslotenheid..................................................................................................................7
Houvast/ruimte..............................................................................................................................7
De begeleidingsdriehoek....................................................................................................................7
Opvoedingsstijlen...............................................................................................................................8
Autoritaire opvoedingsstijl.............................................................................................................8
Permissieve opvoedingsstijl............................................................................................................8
Autoritatieve opvoedingsstijl..........................................................................................................8
Verwaarlozende opvoedingsstijl.....................................................................................................8
Beïnvloedingsstrategieën...................................................................................................................9
Het scheppen van een gepast leefklimaat..........................................................................................9
Sfeer...............................................................................................................................................9
, ritme...............................................................................................................................................9
Situatiehantering..........................................................................................................................11
Ortho-agogisch handelen is doelgericht handelen...............................................................................12
Werken met mensen: waartoe?.......................................................................................................12
Doel van agogisch handelen: kwaliteit van leven.............................................................................12
Kwaliteit van leven VS kwaliteit van zorg..........................................................................................12
Kwaliteit van leven.......................................................................................................................13
Kwaliteit van zorg.........................................................................................................................13
Hoe verhoudt kwaliteit van zorg zich tov kwaliteit van leven.......................................................13
Bedreigde gebieden van kwaliteit van leven....................................................................................14
Circle of courage...............................................................................................................................15
Beloningen....................................................................................................................................16
Mastery........................................................................................................................................16
Independence...............................................................................................................................16
Generosity....................................................................................................................................16
Even terug naar geluk.......................................................................................................................16
Kiezen voor QOL...............................................................................................................................17
Vanzelfsprekend?.........................................................................................................................17
Beheersen vs begeleiden..............................................................................................................17
Kwaliteit van leven: een dynamische samenspel..........................................................................17
Orthopedagogie(k): poging tot omschrijving........................................................................................17
Orthopedagogie, ingebed in maatschappelijke context.......................................................................20
Orhtopedagogisch handelen = werken in de samenleving...............................................................20
Mijn vanzelfsprekenheden...........................................................................................................20
Onze vanzelfsprekendheden........................................................................................................20
Ons referentiekader = paradigma.................................................................................................20
Paradigma’s verschuiven..............................................................................................................20
Historiek...........................................................................................................................................21
Defectparadigma..........................................................................................................................21
Ontwikkelingsparadigma..............................................................................................................22
Burgerschapsparadigma ..............................................................................................................23
Sporen van deze paradigma’s in het heden......................................................................................23
Van een individuele naar een sociale benadering van ‘het probleem’.............................................24
Het burgerschapsparadigma, inzoomend op….................................................................................24
Gelijkwaardigheid.........................................................................................................................24
Inclusie..........................................................................................................................................26
, Kwartiermaken.............................................................................................................................26
Empowerment..............................................................................................................................26
Emancipatorisch werken..............................................................................................................27
Ondersteuning..............................................................................................................................28
Netwerkversterking......................................................................................................................28
Vermaatschappelijking van de zorg..............................................................................................29
Methodisch agogisch handelen............................................................................................................30
Methodisch agogisch handelen........................................................................................................30
Voordelen.....................................................................................................................................30
Lijnen, cirkels, spiralen..................................................................................................................31
Het einde van de intuïtie?.............................................................................................................31
De regulatieve cirkel van het methodisch handelen ....................................................................31
Stappen in het MAH.....................................................................................................................31
Je staat er niet alleen voor................................................................................................................34
Netwerkleden...............................................................................................................................34
Gedragsdeskundigen....................................................................................................................34
Maatschappelijke werker.............................................................................................................34
Medici...........................................................................................................................................34
kinesist..........................................................................................................................................34
ergo..............................................................................................................................................34
logo...............................................................................................................................................34
verpleger......................................................................................................................................34
zorgkundigen................................................................................................................................34
Arts...............................................................................................................................................34
Andere..........................................................................................................................................34
Beleidsmatige organisatie (werkveld)...............................................................................................34
Residentieel..................................................................................................................................34
Semi-residentieel..........................................................................................................................34
Ambulant......................................................................................................................................34
Mobiel..........................................................................................................................................34
, Werken met mensen: grondhouding
Opvoeden en begeleiden: 2voudig dialoog gebeuren
- Wim ter horst
- 1 van de belangrijkste grondleggers van de orthopedagogiek (samen met KOK)
- Opvoeden = tweevoudig dialoog gebeuren volgens Ter Horst
Dialoog?
- Dia= uiteen, dwars doorheen
- Logos= woord (afleiding van logein= spreken)
Dialoog -> samenspraak
Ter horst bedoelt zijn dialoog ruimer -> elke vorm van uitwisseling tussen mensen!
- ‘Bevorderen van dialoog tussen’ is voor ter horst een tweevoudig dialoog
- De cliënt en zijn dichte omwereld & de cliënt en de volle werkelijkheid, de wereld
bevorderen
Praten is niet hetzelfde als communiceren!
- 2 richtingen
- Dubbele dialoog -> cliënt heeft zowel met de begeleider als met zijn omgeving een dialoog
Grondhouding van de opvoeder/begeleider
Belangrijk: persoonlijkheid van de orthopedagogische begeleider!
Hoe pakt men deze opdracht, deze begeleiding van deze cliënt, het beste aan?
Specifieker en gerichter gesteld:
- Hoe moet IK in deze opdracht verder met MIJN vaardigheden, rekening houdend met
MIJN andere taken en wetend wat IK allemaal al heb geprobeerd, inclusief teleurstelling
en onzekerheid?
Kenmerken van een basishouding van de OPB volgens ter horst zijn:
- Liefhebben, Overschot, Bijtanken, Openheid, intentionaliteit
Inhoud
Werken met mensen: grondhouding......................................................................................................4
Opvoeden en begeleiden: 2voudig dialoog gebeuren........................................................................4
Grondhouding van de opvoeder/begeleider......................................................................................4
Liefhebben......................................................................................................................................5
Overschot.......................................................................................................................................5
Bijtanken.........................................................................................................................................5
Openheid........................................................................................................................................5
Intentionaliteit................................................................................................................................5
Grondvormen van menselijk contact..................................................................................................5
Aanraken........................................................................................................................................6
Verzorgen.......................................................................................................................................6
Spelen.............................................................................................................................................6
Eten en drinken..............................................................................................................................6
Vieren.............................................................................................................................................6
Erop uittrekken...............................................................................................................................6
Werken...........................................................................................................................................6
Leren...............................................................................................................................................6
Praten, luisteren.............................................................................................................................6
Polariteiten in de professionele grondhouding..................................................................................7
Afstand/nabijheid...........................................................................................................................7
Openheid/geslotenheid..................................................................................................................7
Houvast/ruimte..............................................................................................................................7
De begeleidingsdriehoek....................................................................................................................7
Opvoedingsstijlen...............................................................................................................................8
Autoritaire opvoedingsstijl.............................................................................................................8
Permissieve opvoedingsstijl............................................................................................................8
Autoritatieve opvoedingsstijl..........................................................................................................8
Verwaarlozende opvoedingsstijl.....................................................................................................8
Beïnvloedingsstrategieën...................................................................................................................9
Het scheppen van een gepast leefklimaat..........................................................................................9
Sfeer...............................................................................................................................................9
, ritme...............................................................................................................................................9
Situatiehantering..........................................................................................................................11
Ortho-agogisch handelen is doelgericht handelen...............................................................................12
Werken met mensen: waartoe?.......................................................................................................12
Doel van agogisch handelen: kwaliteit van leven.............................................................................12
Kwaliteit van leven VS kwaliteit van zorg..........................................................................................12
Kwaliteit van leven.......................................................................................................................13
Kwaliteit van zorg.........................................................................................................................13
Hoe verhoudt kwaliteit van zorg zich tov kwaliteit van leven.......................................................13
Bedreigde gebieden van kwaliteit van leven....................................................................................14
Circle of courage...............................................................................................................................15
Beloningen....................................................................................................................................16
Mastery........................................................................................................................................16
Independence...............................................................................................................................16
Generosity....................................................................................................................................16
Even terug naar geluk.......................................................................................................................16
Kiezen voor QOL...............................................................................................................................17
Vanzelfsprekend?.........................................................................................................................17
Beheersen vs begeleiden..............................................................................................................17
Kwaliteit van leven: een dynamische samenspel..........................................................................17
Orthopedagogie(k): poging tot omschrijving........................................................................................17
Orthopedagogie, ingebed in maatschappelijke context.......................................................................20
Orhtopedagogisch handelen = werken in de samenleving...............................................................20
Mijn vanzelfsprekenheden...........................................................................................................20
Onze vanzelfsprekendheden........................................................................................................20
Ons referentiekader = paradigma.................................................................................................20
Paradigma’s verschuiven..............................................................................................................20
Historiek...........................................................................................................................................21
Defectparadigma..........................................................................................................................21
Ontwikkelingsparadigma..............................................................................................................22
Burgerschapsparadigma ..............................................................................................................23
Sporen van deze paradigma’s in het heden......................................................................................23
Van een individuele naar een sociale benadering van ‘het probleem’.............................................24
Het burgerschapsparadigma, inzoomend op….................................................................................24
Gelijkwaardigheid.........................................................................................................................24
Inclusie..........................................................................................................................................26
, Kwartiermaken.............................................................................................................................26
Empowerment..............................................................................................................................26
Emancipatorisch werken..............................................................................................................27
Ondersteuning..............................................................................................................................28
Netwerkversterking......................................................................................................................28
Vermaatschappelijking van de zorg..............................................................................................29
Methodisch agogisch handelen............................................................................................................30
Methodisch agogisch handelen........................................................................................................30
Voordelen.....................................................................................................................................30
Lijnen, cirkels, spiralen..................................................................................................................31
Het einde van de intuïtie?.............................................................................................................31
De regulatieve cirkel van het methodisch handelen ....................................................................31
Stappen in het MAH.....................................................................................................................31
Je staat er niet alleen voor................................................................................................................34
Netwerkleden...............................................................................................................................34
Gedragsdeskundigen....................................................................................................................34
Maatschappelijke werker.............................................................................................................34
Medici...........................................................................................................................................34
kinesist..........................................................................................................................................34
ergo..............................................................................................................................................34
logo...............................................................................................................................................34
verpleger......................................................................................................................................34
zorgkundigen................................................................................................................................34
Arts...............................................................................................................................................34
Andere..........................................................................................................................................34
Beleidsmatige organisatie (werkveld)...............................................................................................34
Residentieel..................................................................................................................................34
Semi-residentieel..........................................................................................................................34
Ambulant......................................................................................................................................34
Mobiel..........................................................................................................................................34
, Werken met mensen: grondhouding
Opvoeden en begeleiden: 2voudig dialoog gebeuren
- Wim ter horst
- 1 van de belangrijkste grondleggers van de orthopedagogiek (samen met KOK)
- Opvoeden = tweevoudig dialoog gebeuren volgens Ter Horst
Dialoog?
- Dia= uiteen, dwars doorheen
- Logos= woord (afleiding van logein= spreken)
Dialoog -> samenspraak
Ter horst bedoelt zijn dialoog ruimer -> elke vorm van uitwisseling tussen mensen!
- ‘Bevorderen van dialoog tussen’ is voor ter horst een tweevoudig dialoog
- De cliënt en zijn dichte omwereld & de cliënt en de volle werkelijkheid, de wereld
bevorderen
Praten is niet hetzelfde als communiceren!
- 2 richtingen
- Dubbele dialoog -> cliënt heeft zowel met de begeleider als met zijn omgeving een dialoog
Grondhouding van de opvoeder/begeleider
Belangrijk: persoonlijkheid van de orthopedagogische begeleider!
Hoe pakt men deze opdracht, deze begeleiding van deze cliënt, het beste aan?
Specifieker en gerichter gesteld:
- Hoe moet IK in deze opdracht verder met MIJN vaardigheden, rekening houdend met
MIJN andere taken en wetend wat IK allemaal al heb geprobeerd, inclusief teleurstelling
en onzekerheid?
Kenmerken van een basishouding van de OPB volgens ter horst zijn:
- Liefhebben, Overschot, Bijtanken, Openheid, intentionaliteit
