Volledige samenvatting sociaal recht voor criminologen (Inleiding tot het sociaal recht - Paul Schoukens, Danny Pieters)

Inleiding sociaal recht
H1: Sociale wetgeving – sociaal recht 1
Arbeidsrecht
H1: Inleidend hoofdstuk 3
- 1.1 Begrip en historische ontwikkeling 3
- 1.2 Bronnen van het arbeidsrecht 3

H2: Individueel arbeidsrecht 4
- 2.1 De arbeidsovereenkomst 4
- 2.2 Plichten van beide partijen 12
- 2.3 Privacy op het werk 17
- 2.4 Schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst 17
- 2.5 Het einde van de arbeidsovereenkomst 20

H3: Arbeidsrecht toegepast op de situatie van de gedetineerde en vh slachtoffer 26
- 3.1 Tewerkstelling van gedetineerden 26
- 3.2 De professionele situatie van de gedetineerde 29
- 3.3 Arbeidsrecht en slachtoffers van delicten 32


Sociale zekerheidsrecht
H1: Begrip sociale zekerheid en sociale zekerheidsrecht 33
H2: Bronnen van het socialezekerheidsrecht 35
H3: Administratie vd sociale zekerheid 37
H4: Toepassingsgebied ratione personae 39
H5: Financiering van de sociale zekerheid 42
H6: Sociale risico’s en presaties 44
H7: Socialezekerheidsrecht toegepast op de sit vd gedetineerde en vh slachtoffer 60
- 7.1 Sociale zekerheid en gedetineerden 60
- 7.2 Sociale zekerheid en slachtoffers van delicten 64
Besluit 66




0

, Inleiding sociaal recht



H1: Sociale wetgeving – sociaal recht
Wat is recht (vs. wetgeving)
Functie recht = regeling, ordening van de mtp en bescherming van minderheden
 Privaat recht  privé relaties
 Publiek recht  mtp ordenen

Sociaal recht =
 Arbeidsrecht (individuele en collectieve regelingen tussen wn(s) en wg(s) ter bescherming arbeid)
 + Socialezekerheidsrecht (individuele sociale prestaties, solidariteit, risico’s)

Wrm deze twee samen?
Door historische oorsprong: sociaal recht is geheel van rechtsnormen die een antwoord bieden op de
‘sociale kwestie’ van eind 19e E (industrialisatie)  wil menswaardig bestaan waarborgen aan alle mensen
 bescherming v arbeiders

Sociaal recht: een ‘eigenaardig’ beestje
Aantal kenm die zowel het AR als het SZR onderscheiden van overige rechtstakken:
 Beschermend recht: zwakkere persoon die beschermd moet worden
o AR: Bescherming van werknemers (niet ambtenaren/ zelfstandigen)
o SZR: Ook element v bescherming bv pensioen, werkloosheidsuitkering, gezondheidskosten
 Verschillen AR en SZR: groep en recht dat beschermd w is anders

 Dwingend recht/ recht van openbare orde
o Dwingend recht bij AR
o Recht van openbare orde bij AR en SZR

 Grote rol sociale partners
o Veel arbeidsrecht komt tot stand door sociale partners zelf (autonome regelgeving: CAO)
o Beheer van sociale zekerheid w gedaan door sociale partners zelf

 Met eigen rechtbanken (vs. eenheidsrechtbank)
o Handhaving door eigen, specifieke rb
o Arbeidsrechtbank: 2 lekenrechters en 1 rechter
o Lage procedurekosten
o Ook als je verliest niet alle kosten betalen




1

,Verschillen AR vs SZR
 Anders in organiseren bescherming, manier van bescherming is anders
 AR = dwingend recht
o Wilsvrijheid: wilsovereenstemming welk loon voor welke arbeid = arbeidsovereenkomst
o MAAR minimumvoorwaarden waaraan AO moet voldoen
 Minimumvoorwaarden = dwingend recht
 Relatieve nietigheid: enkel beschermde pers kan nietigh inroepen
 Kan geen afstand nemen vd bescherming
 Nietigheid dan contract w uitgeveegd
 Nietigheid ex nunc: enkel vanaf nu, niet voor verleden
 SZR = publiek recht (openbare orde)  solidariteit organiseren
o Absolute nietigheid: alle belanghebbende hunnen nietigheid inroepen
o Geen afstand v recht
o Nietigheid = ex tunc

Bronnen v sociaal recht (AR en SZR)
Toenemend belang Internationale en Europese normen
Formele wetgeving, KB’s, MB’s…
Eigen rechtsvorming in
 Arbeidsrecht: AO, CAO / arbeidsreglement / …
 Sociale zekerheid: normen van zelfstandige overheidslichamen




2

, Arbeidsrecht



H1: Inleidend hoofdstuk
1.1 Begrip en historische ontwikkeling
Definitie AR = het recht dat van toepassing is op arbeidsprestaties geleverd in ondergeschikt verband
AR normeert de individuele en collectieve betrekkingen tussen wn en wg

Wn werkt onder gezag van wg in ondergeschikt verband
 Itt zelfstandigen (arbeidrecht dus niet van toep op zelfstandigen)
 Gezag geeft wg recht om leiding te geven en toezicht uit te oefenen

Historische ontwikkeling:
 Sociale uitbuiting (einde 19de E)
 Stakingen (begin 20e E)

AR = beschermend recht
 Dwingend recht (soms openbare orde, bijna geen aanvullend recht)
 Ter bescherming van de werknemer
 Art. 6 AOW: Ar zijn minimumbepalingen, alle bedingen strijdig met AOW (die lager gaan dan
minimum) = nietig

AR = ordenend recht
 Art. 51 CAO-wet: hiërarchie vd bronnen der verbintenissen in de arbeidsbetrekkingen tussen
werkgevers en werknemers
o Dwingende bepalingen vd wet
o Alg verbindend verklaarde CAO
o Niet alg verbindend verklaarde CAO en ondertekend
o Geschreven individuele overeenkomst
o Niet alg verbindend verklaarde CAO en niet ondertekend
o Arbeidsreglement
o Aanvullende bepalingen van de wet
o Mondelinge individuele overeenkomst
o Het gebruik
 Verhouding: indiv. AO, CAO, wet

1.2 Bronnen van het arbeidsrecht
Grondwet
 Bv gelijkheidsbeginsel
 Art 23: recht op arbeid
 Arbeidsrecht in beginsel bevoegdheid vd federale staat, maar veel uitz
Wetten: formeel (enkel alg richtlijnen), vooral materieel
Eigen rechtsvorming: CAO’s, arbeidsovereenkosten en arbeidsreglementen
Internationale bronnen: internationale verdragen en EU-Richtlijnen

AR is een levende materie bv nieuwe arbeidsvormen bv telewerken  hoe AR op toepassen?

3