KENNISTOETS 45
OVERGEWICHT/OBESITAS EN DIABETES MELLITUS:.............................................................................................2
ZUREN + BASEN EN ADEMHALING:..................................................................................................................5
PIJN EN BIJBEHORENDE MEDICATIE:.................................................................................................................6
MEDICATIE/GENEESMIDDELEN:......................................................................................................................8
DWARSLAESIE EN NEUROMUSCULAIRE AANDOENINGEN:....................................................................................10
STAMCELTHERAPIE --> DE LAATSTE JAREN IS ER VEEL AANDACHT VOOR STAMCELTHERAPIE VOOR PATIËNTEN MET MS.
HIERBIJ WORDEN STAMCELLEN UIT HET EIGEN LICHAAM GEBRUIKT OM ERVOOR TE ZORGEN DAT HET AFWEERSYSTEEM
NIET LANGER ONTSTEKINGEN VEROORZAAKT. DAT WERKT ALS EEN SOORT RESET, NET ALS WANNEER JE COMPUTER
VASTLOOPT EN JE DIE OPNIEUW OPSTART.......................................................................................................10
HARTSLAG EN HARTFALEN:..........................................................................................................................11
PRE- EN POSTOPERATIEVE ZORG:..................................................................................................................13
PERITONITIS EN PNEUMOTHORAX:................................................................................................................15
BOTTEN (FRACTUREN), GEWRICHTEN EN SPIEREN:...........................................................................................16
BLOEDING- EN STOLLINGSSTOORNISSEN:........................................................................................................18
ZWANGERSCHAPPEN EN BEVALLING:.............................................................................................................19
BACTERIËN:..............................................................................................................................................20
KANKER, TUMOREN EN LEUKEMIE:................................................................................................................20
EPILEPSIE:................................................................................................................................................22
OOGAANDOENINGEN:................................................................................................................................23
CGO:................................................................................................................................................24
GEZONDHEID:...........................................................................................................................................24
ZELFMANAGEMENT/ADL EN OUDERENMISHANDELING:....................................................................................25
PREVENTIE:..............................................................................................................................................27
BASISTAKENPAKKET:...................................................................................................................................27
ADOLESCENTIE:.........................................................................................................................................28
CLASSIFICATIESYSTEMEN:............................................................................................................................30
SCREENING:.............................................................................................................................................30
VERPLEEGKUNDIG PROCES:..........................................................................................................................31
ZORGPADEN:............................................................................................................................................31
VEILIGHEID:..............................................................................................................................................32
PSDA-CYCLUS:.........................................................................................................................................33
RECHT EN WETTEN:...................................................................................................................................33
VERPLICHTE ZORG EN KETENZORG:................................................................................................................33
EUTHANASIE, PALLIATIEVE SEDATIE EN OVERLIJDEN:.........................................................................................34
MOREEL BERAAD EN MOREEL (ETHISCH) PROBLEEM:........................................................................................34
VTV:.................................................................................................................................................35
VITALE FUNCTIES (SHOCK) EN ABCDE-METHODE:...........................................................................................35
ORGAANSYSTEMEN (BAKKER):.....................................................................................................................37
REDENEERHULPEN:....................................................................................................................................38
KLINISCH REDENEREN (BAKKER):..................................................................................................................39
GGZ:................................................................................................................................................40
STOORNISSEN:..........................................................................................................................................40
PSYCHOSE:...............................................................................................................................................42
,HECHTING:...............................................................................................................................................43
COVA:..............................................................................................................................................44
INTERVIEWEN:..........................................................................................................................................44
COMMUNICATIEVE VAARDIGHEDEN:..............................................................................................................44
MOTIVERENDE GESPREKSVOERING:...............................................................................................................44
ONDERZOEKEND VERMOGEN:.........................................................................................................46
ONDERZOEK (KWALITATIEF EN KWANTITATIEF):...............................................................................................46
BETROUWBAARHEID, VALIDITEIT EN GENERALISEERBARHEID:..............................................................................47
MEETNIVEAU:...........................................................................................................................................48
PSYCHOLOGIE:.................................................................................................................................49
DEVIANTIE:..............................................................................................................................................49
STRAF:....................................................................................................................................................49
COPING:..................................................................................................................................................49
SOCIOLOGIE:....................................................................................................................................51
CULTUURGEBONDEN OPVATTING OVER ZIEKTE EN GEZONDHEID:.........................................................................51
ETHIEK:............................................................................................................................................52
SOORTEN ETHIEK:......................................................................................................................................52
MENSBEELDEN:.........................................................................................................................................52
MODEL VAN TRONTO:...............................................................................................................................53
GEZONDHEIDSBEVORDERING:.........................................................................................................54
GEZONDHEIDSBEVORDERING:......................................................................................................................54
MONDZORG:...................................................................................................................................55
MANTELZORG:.................................................................................................................................57
LEIDERSCHAP:..................................................................................................................................58
LEIDERSCHAP:...........................................................................................................................................58
TEAM EN ORGANISATIECULTUUR:.................................................................................................................58
SAFE-MODEL:..........................................................................................................................................60
MOTTO-MODEL:.....................................................................................................................................60
VAR EN CNO:.........................................................................................................................................60
TAAL:...............................................................................................................................................61
STANDPUNTEN EN ARGUMENTEN:................................................................................................................61
DROGREDENEN:........................................................................................................................................61
AFPF:
Overgewicht/obesitas en diabetes mellitus:
Om te bepalen of iemand te zwaar is, maken we gebruik van de BMI (body mass index).
2
,Overgewicht --> mensen met een BMI tussen de 25,5 en 29,9 kg/m2.
Obesitas --> mensen met een BMI van 30 kg/m2 of hoger.
De cellen in ons lichaam hebben energie nodig om te functioneren. Deze energie wordt
gehaald uit de voedingsstoffen: koolhydraten, vetten en eventueel eiwitten.
Overgewicht en obesitas ontstaan door een langdurige positieve energiebalans. Het teveel
aan energie wordt opgeslagen in de vorm van vet.
Het opbouwen (anabolisme) en afbreken (katabolisme) van stoffen noemen we
stofwisseling (metabolisme).
Vooral glucose en vetzuren zijn geschikt als brandstof voor cellen. Deze stoffen worden
gevormd uit afbraak van koolhydraten en vetten vanuit de dunne darm opgenomen in het
bloed, zodat ze als brandstof naar de cellen kunnen worden vervoerd.
De hersenen kunnen alleen gebruik maken van glucose als brandstof. Een gebrek aan
glucose kan leiden tot verminderde hersenfunctie. Er kunnen dan aminozuren worden
omgezet in glucose. Dit gebeurt als er te weinig koolhydraten in de voeding aanwezig is of
als er te weinig energie is opgenomen in de voeding.
De afbraak van aminozuren gaat gepaard met de productie van het giftige ammoniak. Dit
wordt in de lever omgezet in ureum, waardoor het via de nieren met de urine uit het
lichaam gaat.
Teveel aan glucose in het bloed? Dan wordt dit onder invloed van insuline opgeslagen in de
vorm van glycogeen. Als de bloedglucose tussen de maaltijden of bij extra inspanning te laag
wordt dan kan glucose vrij worden gemaakt uit glycogeen, onder invloed van glucagon en
adrenaline.
Corticosteroïden stimuleren de opslag van vet. Vetweefsel fungeert niet alleen als
opslagplaats, maar blijkt ook een hormoonproducerend orgaan te zijn. Belangrijk is de
productie van leptine, dat eetlustremmend is en de stofwisseling verhoogd.
Basaalmetabolisme = onbewuste processen zoals ademhaling enz.
!!“Hoe groter het lichaamsoppervlak des te hoger het basaalmetabolisme”!!
Basaalmetabolisme en voeding geïnduceerde thermogenese vormen samen de
ruststofwisseling.
Schildklierhormoon stimuleert het metabolisme.
Het hongergevoel en het gevoel van verzadiging komt van de hypothalamus. Een verlaging
van de bloedsuikerspiegel leidt tot een hongergevoel.
3
, Boodschapperstoffen:
1. Serotonine stimuleert het verzadigingscentrum. Te weinig serotonine wordt in
verband gebracht met depressie, die een rol kan spelen bij overgewicht.
2. Endorfine stimuleren de eetlust.
3. Nicotine stimuleert de afgifte van adrenaline.
4. Leptine bindt zich in de hypothalamus aan receptoren en zorgt ervoor dat de eetlust
wordt geremd en de stofwisseling toeneemt.
5. Cholecystokinine zorgt voor de samentrekking van de galblaas waardoor de extra gal
de vertering ondersteunt. Ook remt het de maagontlediging en veroorzaakt een
sterker verzadigingsgevoel.
6. Oestrogenen stimuleren het hongergevoel en de eetlust.
Complicatie van obesitas --> metabool syndroom = verzameling van klachten rondom de
stofwisseling. Het gaat om een combinatie van een verhoogd cholesterolgehalte, hoge
bloeddruk en hoge bloedsuikerspiegel.
Diabetes mellitus (suikerziekte) --> meest voorkomende endocriene aandoening: verhoogde
glucosewaarden. Deze verhoogde glucosewaarden worden veroorzaakt door te weinig van
het hormoon insuline, en/of door verminderde gevoeligheid voor insuline.
Insuline wordt gemaakt door cellen in de alvleesklier, insuline zorgt ervoor dat glucose in de
weefsels wordt opgenomen. Als er geen of te weinig insuline in het bloed aanwezig is, stijgt
het bloedglucosegehalte. Dit kan schade geven aan het lichaam, de kleine en grote
bloedvaten.
Diabetes type 1: je alvleesklier maakt geen insuline meer aan. Je moet zelf insuline
toedienen met een pen of pomp. Diabetes type 1 kun je niet voorkomen en niet genezen.
- aangeboren, auto-immuunziekte en familiair.
- behandeling: insuline, zelfcontrole, zelfmanagement, zelfregulatie en
complicatiescreening.
Diabetes type 2: je alvleesklier maakt te weinig insuline aan of je reageer minder goed op de
insuline. Deze vorm van diabetes komt het meeste voor en komt voor bij alle leeftijden.
- 80% heeft overgewicht en familiair.
- behandeling: educatie, voedingsadvies, medicamenteus, orale combinatietherapie,
soms insuline, controle en complicatiescreening.
Symptomen diabetes type 1 of 2: veel dorst, veel plassen, droge mond, moe voelen,
oogontsteking of wazig zien, gewicht verliezen (en urineweginfectie).
Het HbA1c is een maat voor het gemiddelde van de bloedglucosewaarden over de afgelopen
2/3 maanden. Hb uit HbA1c staat voor hemoglobine, een eiwit dat in je rode bloedcellen zit.
Glucose bindt zich graag aan dit eiwit. Als glucose gehecht is aan de hemoglobine, heet dit
HbA1c.
Hypoglykemie (hypo) --> sterke daling van de bloedglucosewaarde. Eet of drink snelle
koolhydraten (druivensuiker, frisdrank, limonade, candybars of energierepen (niets light)).
Hyperglykemie (hyper) --> sterke stijging van de bloedglucosewaarde. Insuline spuiten.
4
OVERGEWICHT/OBESITAS EN DIABETES MELLITUS:.............................................................................................2
ZUREN + BASEN EN ADEMHALING:..................................................................................................................5
PIJN EN BIJBEHORENDE MEDICATIE:.................................................................................................................6
MEDICATIE/GENEESMIDDELEN:......................................................................................................................8
DWARSLAESIE EN NEUROMUSCULAIRE AANDOENINGEN:....................................................................................10
STAMCELTHERAPIE --> DE LAATSTE JAREN IS ER VEEL AANDACHT VOOR STAMCELTHERAPIE VOOR PATIËNTEN MET MS.
HIERBIJ WORDEN STAMCELLEN UIT HET EIGEN LICHAAM GEBRUIKT OM ERVOOR TE ZORGEN DAT HET AFWEERSYSTEEM
NIET LANGER ONTSTEKINGEN VEROORZAAKT. DAT WERKT ALS EEN SOORT RESET, NET ALS WANNEER JE COMPUTER
VASTLOOPT EN JE DIE OPNIEUW OPSTART.......................................................................................................10
HARTSLAG EN HARTFALEN:..........................................................................................................................11
PRE- EN POSTOPERATIEVE ZORG:..................................................................................................................13
PERITONITIS EN PNEUMOTHORAX:................................................................................................................15
BOTTEN (FRACTUREN), GEWRICHTEN EN SPIEREN:...........................................................................................16
BLOEDING- EN STOLLINGSSTOORNISSEN:........................................................................................................18
ZWANGERSCHAPPEN EN BEVALLING:.............................................................................................................19
BACTERIËN:..............................................................................................................................................20
KANKER, TUMOREN EN LEUKEMIE:................................................................................................................20
EPILEPSIE:................................................................................................................................................22
OOGAANDOENINGEN:................................................................................................................................23
CGO:................................................................................................................................................24
GEZONDHEID:...........................................................................................................................................24
ZELFMANAGEMENT/ADL EN OUDERENMISHANDELING:....................................................................................25
PREVENTIE:..............................................................................................................................................27
BASISTAKENPAKKET:...................................................................................................................................27
ADOLESCENTIE:.........................................................................................................................................28
CLASSIFICATIESYSTEMEN:............................................................................................................................30
SCREENING:.............................................................................................................................................30
VERPLEEGKUNDIG PROCES:..........................................................................................................................31
ZORGPADEN:............................................................................................................................................31
VEILIGHEID:..............................................................................................................................................32
PSDA-CYCLUS:.........................................................................................................................................33
RECHT EN WETTEN:...................................................................................................................................33
VERPLICHTE ZORG EN KETENZORG:................................................................................................................33
EUTHANASIE, PALLIATIEVE SEDATIE EN OVERLIJDEN:.........................................................................................34
MOREEL BERAAD EN MOREEL (ETHISCH) PROBLEEM:........................................................................................34
VTV:.................................................................................................................................................35
VITALE FUNCTIES (SHOCK) EN ABCDE-METHODE:...........................................................................................35
ORGAANSYSTEMEN (BAKKER):.....................................................................................................................37
REDENEERHULPEN:....................................................................................................................................38
KLINISCH REDENEREN (BAKKER):..................................................................................................................39
GGZ:................................................................................................................................................40
STOORNISSEN:..........................................................................................................................................40
PSYCHOSE:...............................................................................................................................................42
,HECHTING:...............................................................................................................................................43
COVA:..............................................................................................................................................44
INTERVIEWEN:..........................................................................................................................................44
COMMUNICATIEVE VAARDIGHEDEN:..............................................................................................................44
MOTIVERENDE GESPREKSVOERING:...............................................................................................................44
ONDERZOEKEND VERMOGEN:.........................................................................................................46
ONDERZOEK (KWALITATIEF EN KWANTITATIEF):...............................................................................................46
BETROUWBAARHEID, VALIDITEIT EN GENERALISEERBARHEID:..............................................................................47
MEETNIVEAU:...........................................................................................................................................48
PSYCHOLOGIE:.................................................................................................................................49
DEVIANTIE:..............................................................................................................................................49
STRAF:....................................................................................................................................................49
COPING:..................................................................................................................................................49
SOCIOLOGIE:....................................................................................................................................51
CULTUURGEBONDEN OPVATTING OVER ZIEKTE EN GEZONDHEID:.........................................................................51
ETHIEK:............................................................................................................................................52
SOORTEN ETHIEK:......................................................................................................................................52
MENSBEELDEN:.........................................................................................................................................52
MODEL VAN TRONTO:...............................................................................................................................53
GEZONDHEIDSBEVORDERING:.........................................................................................................54
GEZONDHEIDSBEVORDERING:......................................................................................................................54
MONDZORG:...................................................................................................................................55
MANTELZORG:.................................................................................................................................57
LEIDERSCHAP:..................................................................................................................................58
LEIDERSCHAP:...........................................................................................................................................58
TEAM EN ORGANISATIECULTUUR:.................................................................................................................58
SAFE-MODEL:..........................................................................................................................................60
MOTTO-MODEL:.....................................................................................................................................60
VAR EN CNO:.........................................................................................................................................60
TAAL:...............................................................................................................................................61
STANDPUNTEN EN ARGUMENTEN:................................................................................................................61
DROGREDENEN:........................................................................................................................................61
AFPF:
Overgewicht/obesitas en diabetes mellitus:
Om te bepalen of iemand te zwaar is, maken we gebruik van de BMI (body mass index).
2
,Overgewicht --> mensen met een BMI tussen de 25,5 en 29,9 kg/m2.
Obesitas --> mensen met een BMI van 30 kg/m2 of hoger.
De cellen in ons lichaam hebben energie nodig om te functioneren. Deze energie wordt
gehaald uit de voedingsstoffen: koolhydraten, vetten en eventueel eiwitten.
Overgewicht en obesitas ontstaan door een langdurige positieve energiebalans. Het teveel
aan energie wordt opgeslagen in de vorm van vet.
Het opbouwen (anabolisme) en afbreken (katabolisme) van stoffen noemen we
stofwisseling (metabolisme).
Vooral glucose en vetzuren zijn geschikt als brandstof voor cellen. Deze stoffen worden
gevormd uit afbraak van koolhydraten en vetten vanuit de dunne darm opgenomen in het
bloed, zodat ze als brandstof naar de cellen kunnen worden vervoerd.
De hersenen kunnen alleen gebruik maken van glucose als brandstof. Een gebrek aan
glucose kan leiden tot verminderde hersenfunctie. Er kunnen dan aminozuren worden
omgezet in glucose. Dit gebeurt als er te weinig koolhydraten in de voeding aanwezig is of
als er te weinig energie is opgenomen in de voeding.
De afbraak van aminozuren gaat gepaard met de productie van het giftige ammoniak. Dit
wordt in de lever omgezet in ureum, waardoor het via de nieren met de urine uit het
lichaam gaat.
Teveel aan glucose in het bloed? Dan wordt dit onder invloed van insuline opgeslagen in de
vorm van glycogeen. Als de bloedglucose tussen de maaltijden of bij extra inspanning te laag
wordt dan kan glucose vrij worden gemaakt uit glycogeen, onder invloed van glucagon en
adrenaline.
Corticosteroïden stimuleren de opslag van vet. Vetweefsel fungeert niet alleen als
opslagplaats, maar blijkt ook een hormoonproducerend orgaan te zijn. Belangrijk is de
productie van leptine, dat eetlustremmend is en de stofwisseling verhoogd.
Basaalmetabolisme = onbewuste processen zoals ademhaling enz.
!!“Hoe groter het lichaamsoppervlak des te hoger het basaalmetabolisme”!!
Basaalmetabolisme en voeding geïnduceerde thermogenese vormen samen de
ruststofwisseling.
Schildklierhormoon stimuleert het metabolisme.
Het hongergevoel en het gevoel van verzadiging komt van de hypothalamus. Een verlaging
van de bloedsuikerspiegel leidt tot een hongergevoel.
3
, Boodschapperstoffen:
1. Serotonine stimuleert het verzadigingscentrum. Te weinig serotonine wordt in
verband gebracht met depressie, die een rol kan spelen bij overgewicht.
2. Endorfine stimuleren de eetlust.
3. Nicotine stimuleert de afgifte van adrenaline.
4. Leptine bindt zich in de hypothalamus aan receptoren en zorgt ervoor dat de eetlust
wordt geremd en de stofwisseling toeneemt.
5. Cholecystokinine zorgt voor de samentrekking van de galblaas waardoor de extra gal
de vertering ondersteunt. Ook remt het de maagontlediging en veroorzaakt een
sterker verzadigingsgevoel.
6. Oestrogenen stimuleren het hongergevoel en de eetlust.
Complicatie van obesitas --> metabool syndroom = verzameling van klachten rondom de
stofwisseling. Het gaat om een combinatie van een verhoogd cholesterolgehalte, hoge
bloeddruk en hoge bloedsuikerspiegel.
Diabetes mellitus (suikerziekte) --> meest voorkomende endocriene aandoening: verhoogde
glucosewaarden. Deze verhoogde glucosewaarden worden veroorzaakt door te weinig van
het hormoon insuline, en/of door verminderde gevoeligheid voor insuline.
Insuline wordt gemaakt door cellen in de alvleesklier, insuline zorgt ervoor dat glucose in de
weefsels wordt opgenomen. Als er geen of te weinig insuline in het bloed aanwezig is, stijgt
het bloedglucosegehalte. Dit kan schade geven aan het lichaam, de kleine en grote
bloedvaten.
Diabetes type 1: je alvleesklier maakt geen insuline meer aan. Je moet zelf insuline
toedienen met een pen of pomp. Diabetes type 1 kun je niet voorkomen en niet genezen.
- aangeboren, auto-immuunziekte en familiair.
- behandeling: insuline, zelfcontrole, zelfmanagement, zelfregulatie en
complicatiescreening.
Diabetes type 2: je alvleesklier maakt te weinig insuline aan of je reageer minder goed op de
insuline. Deze vorm van diabetes komt het meeste voor en komt voor bij alle leeftijden.
- 80% heeft overgewicht en familiair.
- behandeling: educatie, voedingsadvies, medicamenteus, orale combinatietherapie,
soms insuline, controle en complicatiescreening.
Symptomen diabetes type 1 of 2: veel dorst, veel plassen, droge mond, moe voelen,
oogontsteking of wazig zien, gewicht verliezen (en urineweginfectie).
Het HbA1c is een maat voor het gemiddelde van de bloedglucosewaarden over de afgelopen
2/3 maanden. Hb uit HbA1c staat voor hemoglobine, een eiwit dat in je rode bloedcellen zit.
Glucose bindt zich graag aan dit eiwit. Als glucose gehecht is aan de hemoglobine, heet dit
HbA1c.
Hypoglykemie (hypo) --> sterke daling van de bloedglucosewaarde. Eet of drink snelle
koolhydraten (druivensuiker, frisdrank, limonade, candybars of energierepen (niets light)).
Hyperglykemie (hyper) --> sterke stijging van de bloedglucosewaarde. Insuline spuiten.
4
