Samenvatting algemene psychologie academiejaar

Hoofdstuk 1
Wat is psychologie?
Korte voorgeschiedenis
Definitie

 Psychologie is de wetenschap
o Waarbij het gedrag bestudeerd wordt
o Gedrag wordt gebruikt om interne processen te begrijpen die aan de basis liggen van
gedrag


Voorbeeld agressie:

 Hoeveel keer komt individu in een gevecht terecht?
 Zijn er omstandigheden? (genetisch, sociaal, geschiedenis)
o Die dit beïnvloeden
o Waardoor we iets meer te weten kunnen komen over mogelijke interne processen
die meespelen

Psychologie probeert dit te doen op een wetenschappelijke manier
Om te komen tot ideeën over gedrag van mensen


Korte voorgeschiedenis

Duurde lang voordat psychologie een wetenschappelijke discipline werd

Toch dachten filosofen (Socrates, Plato) hier over na

 PLATO: geheugen en “Tabula rasa”
o De geest was iets leeg, waarop alles geschreven kon worden
 SOCRATES: geheugen als een vogelkooi
o Elke vogel staat voor kennis, om iets te herinneren moet je een vogel vangen


Probleem:
Ze deden dit op een intuïtieve manier:

 Op een niet-wetenschappelijke manier
 Het waren denkers en geen info-verzamelaars


Het duurde lang eer dat psychologie een echte wetenschap is geworden

 Complexiteit van het fenomeen (mens zit complex in elkaar)
 Eerbied voor de mens
o Mens is uniek
o Ziel en lichaam is niet hetzelfde
o Ziel is niet aards (gaan we niet onderzoeken)



1

,Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk maakten

 Toenemend belang van wetenschap in de maatschappij
 Ontwikkelingen in de filosofie
 Darwin en de evolutietheorie


Toenemend belang van wetenschap in de maatschappij (3 zaken van belang)

 Kerk speelt een centrale rol in de middeleeuwen
o Na val Romeinse rijk was katholieke kerk de enige instantie die onderwijs
stimuleerde
 Gevolg: geloofswaarden waren primair  ziel is niet aards
o Dit duurde tot de reformatie in de 16 e eeuw eer dat daar wat verandering in kwam



 Wetenschappelijke revolutie op hetzelfde moment als reformatie
o Belang van systematische observaties
o Problemen die hiermee naar boven kwamen en waar men oplossingen voor zocht

2 zaken uitleggen door:
o COPERNICUS: Geocentrisme naar Heliocentrisme
 De mens en de aarde waren niet zo belangrijk als we dachten
 De zon: is het centrale punt in het heelal
 Mensen zijn onderworpen aan natuurwetten
 Mag en kan voorwerp van studie zijn
 Gevaarlijk idee (theorie pas na dood gepubliceerd)
 Later ook Galilei en Newton

Systematische observaties zijn belangrijk!
Men merkte problemen hiermee: men zag dat niet iedereen op dezelfde wijze de afstand of
duur inschatte  systematische meetfouten

DONDERS: mentale chronometrie
= manier om inzicht te krijgen in afzonderlijke processen
o Als je stimulus aanbiedt aan een persoon
o Je vraagt om stimulus te herhalen  herkennen  welk antwoord
o Hoelang duurt het herkennen?
o Methode: Mentale chronometrie
 3 condities:
 1e conditie (basisconditie): reeks van stimuli aanbieden
 Als men die stimuli hoorde moesten ze die herhalen
e
 2 conditie: niet alleen ki maar ook ka, ke, ko, ku
 Precies hetzelfde doen
 Moeilijker als 1e conditie
 3e conditie: je hoort hetzelfde als bij 2 e conditie
 Alleen antwoorden als je ki hoort
 Onderscheid maken tussen wat je hoort


2

,Als we pure discriminatie tijd willen weten  basisconditie aftrekken van de laatste conditie. Tweede
conditie aftrekken van de laatste conditie = pure keuze van het antwoord

 Zuiveren meting proberen te krijgen voor discriminatie en voor keuze van antwoord
= voorloper van hoe psychologen te werk gaan


Ontwikkelingen in de filosofie

Dualisme
= Lichaam en geest gescheiden

Descartes: 2 principes

 Rationalisme
o = waarheid kan afgeleid worden via de rede, door na te denken
o Observatie is niet nodig

 Nativisme
o = sommige kennis is aangeboren
o Start nature-nurture debat



 Lichaam niet langer de slaaf van de geest, maar beide interageren
o Soort van interactie tussen beide
o Lichaam en geest beïnvloeden elkaar
o Klein beetje interactie
 Gebeurde in de pijnappelklier
 = dualistisch interactionisme

Empirisme
= tegen rationalisme, observatie is noodzakelijk!

Geest komt tot stand via sensorische processen

 Niet aangeboren zoals Descartes beweerde
 Tabula Rasa  via lege lij
 Ook de geest kan bestudeerd worden
 Zintuiglijke ervaringen zorgen ervoor dat geest zich ontwikkeld



HOBBES = grondlegger theorie LOCKE = heeft theorie verspreid

LOCKE:

Belangrijp begrip naar voorgeschoven = associationisme

 Geest wordt gekenmerkt via associaties van eenvoudige ideeën
 = 2 dingen worden tegelijkertijd
o Hond en beet, dokter en verpleegster

Belangrijk aan empirisme: lichaam en geest zijn machines en volgen natuurwetten
Geest kan ook onderzocht worden

3

, Darwin en de evolutietheorie

 Evolutietheorie

= mens is ontstaan uit vroegere levensvormen
Zijn ontstaan tot wat we nu zijn.


Voorbeeld van boek:
Verhaal van vinken op eiland

 Veel droogte  vinken gestorven
o Alleen kleine vinken stierven
 Waarom alleen kleine vinken?
 Verschil tussen kleine en grote
o Kleine: kleine snavels
o Grote: grote snavels (grotere zaden breken en eten)
 Hoe langer droogte  hoe minder voedsel (alleen grote zaden)
 Gevolg: aandeel van grote vinken werd groter
o droogte  10 tal jaren
o Plots periode van vochtigheid
o Gaf in omgeving verschil
 Planten grote zaden kwamen kleinere plantjes boven met kleine zaden
o Grote zaden zaten verstopt
 Er gebeurde het omgekeerde
o Kleinere vinken konden makkelijker zorgen voor nakomelingen dan grote vinken



Natuurlijke selectie (survival of the fittest)

= soorten die zich het best aanpassen hebben meer succes

Gevolg:

 Mens ontstaan uit dieren
o Start van comparatieve psychologie
 Interessante topic
 Mens onderhevig aan natuurweten
o Mens op dezelfde manier bestuderen als dieren




4