JEUGDRECHT
HOOFDSTUK 1 : INLEIDING ROND HET ONTSTAAN VAN
DE JEUGDBESCHERMING IN BELGIË
INLEIDING
- NU: rechten van kinderen/jongeren zijn gewaarborgd.
- Geen evidente zaak want eerste beschermingswet pas in 1912
- Categoriaal beleid is recent
o Categoriaal beleid = onderscheid tussen categorieën (kind –
volwassene)
- Cultuur wordt overgedragen door 2 processen:
o Proces van socialisatie: opvoeding door verinnerlijken van waarden
en normen bv. respect
o Proces van sociale controle zowel formeel als informeel
Straffen en bestraffen als norm niet wordt nageleefd
Formeel = strafwet – Informeel = fair – play bij voetbal
- Processen zorgen voor evolutie die ook wat betreft ons onderwerp
- Belang van Verlichting met opkomst van wetenschappen zoals
criminologie, penologie1, psychologie
1. ONTSTAAN VAN EEN CATEGORIAAL BEELD
EVOLUTIE VAN DE SOCIALISATIE
- Kinderen worden eeuwen beschouwd als een ‘volwassene’ (soms
uitzonderingen)
- Recente sociale constructie
o Betekenis: manier waarop we nu naar kinderen kijken is gegroeid
en geëvolueerd op basis van inzichten uit de geschiedenis
- Verlichting is bepalend voor het categoriaal beleid en onderscheidde
kinderen van volwassenen
o Nog-niet positie: nog-niet verantwoordelijk, nog-niet zelfstandig…
o Weten nog niet het verschil tussen goed en kwaad
o Toekomst, vooruitgang, ratio staan centraal
1
Penologie = leer van de straffen
, GEEN KINDBEELD
- Tot 7 jaar beschouwd als een last, nadien ingeschakeld in leefwereld
volwassenen
- Voor verlichting: praktijken die aantonen dat er geen belang gehecht
wordt aan kinderen
- Afwezig kindbeeld in Oudheid: kleine volwassenen
o Achterlaten van kinderen (meisjes en kinderen met beperkingen
eerst)
o Offeren aan Godheid
o Als afval weggooien op de mesthoop
- Ook recentelijk (17de – 18de eeuw) geen kindbeeld
o Hogere klasse schakelde voedsters in dus weinig aandacht
o Praktijken die nu heden ten dag in onze ogen barbaars overkomen
Bv. Baby onderdompelen in ijskoude rivieren om hen te
harden
- Onhygiënische omstandigheden, geen voorbehoedsmiddelen, ziektes
hoge kindersterfte geen aandacht
- Meisjes waren minder waard en dit zal zich verder manifesteren doorheen
de geschiedenis
- Vanaf 7 jaar als volwassene beschouwd in alle aspecten van het sociale
leven
o Jongens vertoefden in leerscholen
o Meisjes bleven thuis om het huishouden te leren
EEN AANZET TOT EEN KINDBEELD
- 16de eeuw licht onderscheid die zich vooral manifesteerde bij de jongens
uit de hogere klasse
o Vertoefden in scholen om kennis te vergaren
- Mensbeelden ontstonden cfr. Romantici en Moralisten
o Romantici = kind wordt goed geboren maar invloeden van buitenaf
beïnvloedt hen negatief
, o Moralisten = kind wordt slecht geboren en de opvoeding hoort het
kind goed te maken
- Verlichtingsperiode is cruciaal
o Aanzet tot categoriaal beleid met 2 mensbeelden
Kind: opvoeden, afschermen van maatschappij, onschuldig,
mogelijkheid om te groeien door fouten te maken
Volwassene: kent zijn lot in de maatschappij
o Vanaf wanneer kindkenmerken aanwezig?
Sociogenese = op grond van maatschappelijke verandering
volwassenen en kinderen apart gaan zien
Psychogenese = eigenschappen die specifiek aan kinderen
worden toegeschreven (eigen aan hen zijn) en die over
geaccentueerd worden in relatie met kinderen
psychologische consequenties
Bv. Koppigheidsfase, adolescentiefase
o Ontstaan van verschillende fases binnen het kind-zijn
o Ontstaan van eigen afdelingen binnen de wetenschappen zoals
pediatrie2
o Ontstaan van kinderwetten
Verbod op kinderarbeid
Wet op leerplicht
Wie was hiermee gebaat ????
HUIDIG KINDBEELD
- Krachtig persoon met eigen mogelijkheden
- Kijken naar het ‘kunnen’
- Verschillende ontwikkelingsfases met eigen mogelijkheden en beperkingen
- Fases van kinderen/jongeren verschillen kwalitatief van volwassenen
o Kinderen kunnen sneller iets opnemen/leren dan volwassenen
o Kinderen denken in fantasie terwijl volwassenen rationeel denken
o Kinderen mogen nog fouten maken, volwassenen worden gestraft
voor hun fouten
2
Pediatrie = kindergeneeskunde
, - Afsluiten van volwassenwereld
EVOLUTIE VAN DE SOCIALE CONTROLE
- Gaat over bestraffing
- Geen onderscheid volwassene/kind
- Uitzonderlijk door pater familias en Godheid (willekeurig!)
- Verlichting brengt terug soelaas (deze werking kan niet want er is wel een
onderscheid tussen kind – volwassene)
VROEGE TIJDEN TOT VERLICHTING
- Oud-Romeins recht: wet der XII tafelen
o Uitzondering mbt onmondigen
Onmondigen = niet – huwbare kinderen
o Onderscheid opzettelijke en onopzettelijke daden
- Klassieke tijdvak
o Geslachtsrijpheid
Meisjes: 12j jongens: 14j
o Oordeel des onderscheid cfr. huidig strafrecht
= Ken ik het verschil tussen goed en kwaad?
Cfr. Toerekeningsvatbaar of niet?
- Val Romeinse Rijk
o Elk volk/stam eigen gewoontes
o De gewoonte bepaalde hoe men recht spreekt
- 11de eeuw
o Heropflakkering Romeins Recht
- 13de eeuw
o Opkomst staten
Centralisatie
Openbare orde
Openbare rust
Dus staatsfunctie die regels oplegde
Accusitoir berechten meer rechten voor de
beklaagde
HOOFDSTUK 1 : INLEIDING ROND HET ONTSTAAN VAN
DE JEUGDBESCHERMING IN BELGIË
INLEIDING
- NU: rechten van kinderen/jongeren zijn gewaarborgd.
- Geen evidente zaak want eerste beschermingswet pas in 1912
- Categoriaal beleid is recent
o Categoriaal beleid = onderscheid tussen categorieën (kind –
volwassene)
- Cultuur wordt overgedragen door 2 processen:
o Proces van socialisatie: opvoeding door verinnerlijken van waarden
en normen bv. respect
o Proces van sociale controle zowel formeel als informeel
Straffen en bestraffen als norm niet wordt nageleefd
Formeel = strafwet – Informeel = fair – play bij voetbal
- Processen zorgen voor evolutie die ook wat betreft ons onderwerp
- Belang van Verlichting met opkomst van wetenschappen zoals
criminologie, penologie1, psychologie
1. ONTSTAAN VAN EEN CATEGORIAAL BEELD
EVOLUTIE VAN DE SOCIALISATIE
- Kinderen worden eeuwen beschouwd als een ‘volwassene’ (soms
uitzonderingen)
- Recente sociale constructie
o Betekenis: manier waarop we nu naar kinderen kijken is gegroeid
en geëvolueerd op basis van inzichten uit de geschiedenis
- Verlichting is bepalend voor het categoriaal beleid en onderscheidde
kinderen van volwassenen
o Nog-niet positie: nog-niet verantwoordelijk, nog-niet zelfstandig…
o Weten nog niet het verschil tussen goed en kwaad
o Toekomst, vooruitgang, ratio staan centraal
1
Penologie = leer van de straffen
, GEEN KINDBEELD
- Tot 7 jaar beschouwd als een last, nadien ingeschakeld in leefwereld
volwassenen
- Voor verlichting: praktijken die aantonen dat er geen belang gehecht
wordt aan kinderen
- Afwezig kindbeeld in Oudheid: kleine volwassenen
o Achterlaten van kinderen (meisjes en kinderen met beperkingen
eerst)
o Offeren aan Godheid
o Als afval weggooien op de mesthoop
- Ook recentelijk (17de – 18de eeuw) geen kindbeeld
o Hogere klasse schakelde voedsters in dus weinig aandacht
o Praktijken die nu heden ten dag in onze ogen barbaars overkomen
Bv. Baby onderdompelen in ijskoude rivieren om hen te
harden
- Onhygiënische omstandigheden, geen voorbehoedsmiddelen, ziektes
hoge kindersterfte geen aandacht
- Meisjes waren minder waard en dit zal zich verder manifesteren doorheen
de geschiedenis
- Vanaf 7 jaar als volwassene beschouwd in alle aspecten van het sociale
leven
o Jongens vertoefden in leerscholen
o Meisjes bleven thuis om het huishouden te leren
EEN AANZET TOT EEN KINDBEELD
- 16de eeuw licht onderscheid die zich vooral manifesteerde bij de jongens
uit de hogere klasse
o Vertoefden in scholen om kennis te vergaren
- Mensbeelden ontstonden cfr. Romantici en Moralisten
o Romantici = kind wordt goed geboren maar invloeden van buitenaf
beïnvloedt hen negatief
, o Moralisten = kind wordt slecht geboren en de opvoeding hoort het
kind goed te maken
- Verlichtingsperiode is cruciaal
o Aanzet tot categoriaal beleid met 2 mensbeelden
Kind: opvoeden, afschermen van maatschappij, onschuldig,
mogelijkheid om te groeien door fouten te maken
Volwassene: kent zijn lot in de maatschappij
o Vanaf wanneer kindkenmerken aanwezig?
Sociogenese = op grond van maatschappelijke verandering
volwassenen en kinderen apart gaan zien
Psychogenese = eigenschappen die specifiek aan kinderen
worden toegeschreven (eigen aan hen zijn) en die over
geaccentueerd worden in relatie met kinderen
psychologische consequenties
Bv. Koppigheidsfase, adolescentiefase
o Ontstaan van verschillende fases binnen het kind-zijn
o Ontstaan van eigen afdelingen binnen de wetenschappen zoals
pediatrie2
o Ontstaan van kinderwetten
Verbod op kinderarbeid
Wet op leerplicht
Wie was hiermee gebaat ????
HUIDIG KINDBEELD
- Krachtig persoon met eigen mogelijkheden
- Kijken naar het ‘kunnen’
- Verschillende ontwikkelingsfases met eigen mogelijkheden en beperkingen
- Fases van kinderen/jongeren verschillen kwalitatief van volwassenen
o Kinderen kunnen sneller iets opnemen/leren dan volwassenen
o Kinderen denken in fantasie terwijl volwassenen rationeel denken
o Kinderen mogen nog fouten maken, volwassenen worden gestraft
voor hun fouten
2
Pediatrie = kindergeneeskunde
, - Afsluiten van volwassenwereld
EVOLUTIE VAN DE SOCIALE CONTROLE
- Gaat over bestraffing
- Geen onderscheid volwassene/kind
- Uitzonderlijk door pater familias en Godheid (willekeurig!)
- Verlichting brengt terug soelaas (deze werking kan niet want er is wel een
onderscheid tussen kind – volwassene)
VROEGE TIJDEN TOT VERLICHTING
- Oud-Romeins recht: wet der XII tafelen
o Uitzondering mbt onmondigen
Onmondigen = niet – huwbare kinderen
o Onderscheid opzettelijke en onopzettelijke daden
- Klassieke tijdvak
o Geslachtsrijpheid
Meisjes: 12j jongens: 14j
o Oordeel des onderscheid cfr. huidig strafrecht
= Ken ik het verschil tussen goed en kwaad?
Cfr. Toerekeningsvatbaar of niet?
- Val Romeinse Rijk
o Elk volk/stam eigen gewoontes
o De gewoonte bepaalde hoe men recht spreekt
- 11de eeuw
o Heropflakkering Romeins Recht
- 13de eeuw
o Opkomst staten
Centralisatie
Openbare orde
Openbare rust
Dus staatsfunctie die regels oplegde
Accusitoir berechten meer rechten voor de
beklaagde
