Ethisch en juridisch handelen
Juridisch handelen
1. Inleiding tot het recht
1.1. Wat is recht?
A. Definitie van recht
Waarom is het van belang te weten wat recht is: - Recht is overal
- Iedereen w er onwillekeurig mee geconfronteerd
Bv: Je huurt een kot en de kotbaas beslist dat je vd ene op andere maand 200 euro meer
moet betalen → in dit geval w wat mag/moet/niet mag door het recht geregeld
Defenitie
Recht= geheel v gedragsregels en ermee samenhangende institutionele voorschriften,
uitgevaardigd en gehandhaafd door of krachtens het maatschappelijk gezag, met het
oog op een doeltreffende, rechtszekere en rechtvaardige ordening van de
maatschappij
Fundamentele kenmerken = regels die gedrag vd samenleving ordenen
- Gedragsregels met bijkomende institutionele voorschriften= wnr lid vd samenleving zich
niet houdt aan regels dan tast die het recht v iem ander aan, dan moeten er voorschriften
zijn die dat gedrag terug aanpassen zodat die persoon zijn rechten niet meer aantast.
- Opgelegd door maatschappij
- Doel: ordening v maatschappij
- Handhaving door of op grond van/krachtens het maatschappij gezag
B. Verschil tss objectief en subjectief recht
Objectief recht= het recht bestaande uit abstracte normen los van de concrete toepassing of de
individuele gevolgen voor burgers. BV: het burgerlijk recht, het strafrecht…
Subjectief recht= de concrete – door het objectieve recht erkende – bevoegdheid/macht om iets te
vragen, te eisen of te vorderen. BV: recht op betaling van een verkoper
C. Verschil tss natuurlijke personen en rechtspersonen
Natuurlijk persoon= mens van vlees en bloed Bv: Wouter Torfs
Rechtspersoon= groeperingen, instellingen en stichtingen die zoals natuurlijke personen, bepaalde
rechten en (juridische) plichten hebben Bv: Torfs= moet belastingen betalen en heeft
dus ook rechten en plichten
1
, 1.2. Scheiding der machten
Staatsmacht in belgie is verdeeld over 3 machten: → elk controleren en beperken ze de andere machten
- Federale Wetgevende macht
Maakt wetten → wet = rechtsregels met een abstract, algemeen en onpersoonlijk karakter die voor de duur
van hun gelding op een onbepaald aantal gevallen van toepassing zijn
+ Controleert uitvoerende macht + W uitgeoefend door federaal parlement en de koning
Federal parlement = Kamer van volksvertegenwoordigers (150 die rechtstreeks verkozen w door bevolking)
+ Senaat (niet-permanent orgaan die bestaat uit 60 leden)
+ Koning
- Federale Uitvoerende macht
Bestuurt land + zorgt ervoor dat wetten w toegepast en nageleefd + w uitgeoefend door de Koning en
federale regering
Federale regering= Premier
+ Maximum 15 ministers (aantal gelijk verdeeld tss nederlandstalig en franstalig)
- Rechterlijke macht
Doet uitspraken over geschillen + w uitgeoefend door hoven en rechtbanken + controleert de wettelijkheid
vd daden vd uitvoerende macht
1.3. Hoven en rechtbanken
A. Enkele algemene beginselen
- Eenheid van rechtspraak
Waarom: in gelijkaardige geschillen een gelijkaardige uitspraak bekomen
→ Daarom piramidale opbouw vd hoven en rechtbanken
2
, Arrest
Vonnis = ook arrest maar
andere benaming om Ondernem
instellingen te kunnen uit ingsrechtb
elkaar houden ank
- Dubbele aanleg
> Eerste aanleg= eerste inhoudelijke beoordeling
> Hoger beroep= tweede inhoudelijke beoordeling door ander rechtscollege
Principe → elke uitspraak in eerste aanleg is vatbaar voor hoger beroep
Maar uitzonderingen: ! Geen hoger beroep tegen oa:
Arrest Hof van Assisen
Vonnis v Vredegerecht en politierechtbank waarbij waarde v geschil kleiner dan 2000 euro
Vonnis van Rechtbank eerste aanleg en ondernemingsrechtbank waarbij waarde v geschil
kleiner dan 2500 euro
- Materiele bevoegdheid
= specialisatie van rechtbank in bepaald domein (bv geschil mbt verblijfsregeling kinderen →
familierechtbank / geschil mbt huur → vrederechter)
- Territoriale bevoegdheid
= elke rechtbank is bevoegd voor bepaald deel van grondgebeid (zie gerechtelijke piramide)
3
, B. Verschillende hoven en rechtbanken
o Vredegerecht
= rechter die dichtst bij burger staat
187 vredegerechten in Belgie → 1 vredegerecht per kanton= 1 of meerdere gemeentes
Is bevoegd voor volgende geschillen:
Alle geschillen kleiner dan 5000 euro
Huurgeschillen
Burenruzies
Geesteszieken
Geschillen mbt nutsvoorzieningen
o Rechtbank van eerste aanleg (REA)
Is bevoegd voor alle geschillen tenzij deze door wet worden toegewezen aan ander
rechtcollege
REA bestaat uit 4 afdelingen:
i. Burgerlijke rechtbank
ii. Familie en jeugdrechtbank (vanaf 2014) = bevoegd voor alle familiale gebonden
vorderingen, waaronder: echtscheidingen, verblijfsregeling kinderen, onderhoudsbijdrage
ex, schijnhuwelijken
iii. Correctionele rechtbank
iiii. Strafuitvoeringsrechtbank
13 REA in totaal: per gerechtelijk arrondissement 1REA met uitzondering v Brussel die 2
o Arbeidsrechtbank en arbeidshof
Arbeidsrechtbank is bevoegd voor:
Sociale aangelgenheden waaronder: scoiale zekerheid, arbeidsgeschillen,
arbeidsongevallen
Verzoek toelating collectieve schuldenregeling= iem heeft veel schulden en vraagt
naar ander plan om schulden af te betalen
Arbeidshof is bevoegd voor hoger beroep tegen vonnis vd arbeidrechtbank
4
Juridisch handelen
1. Inleiding tot het recht
1.1. Wat is recht?
A. Definitie van recht
Waarom is het van belang te weten wat recht is: - Recht is overal
- Iedereen w er onwillekeurig mee geconfronteerd
Bv: Je huurt een kot en de kotbaas beslist dat je vd ene op andere maand 200 euro meer
moet betalen → in dit geval w wat mag/moet/niet mag door het recht geregeld
Defenitie
Recht= geheel v gedragsregels en ermee samenhangende institutionele voorschriften,
uitgevaardigd en gehandhaafd door of krachtens het maatschappelijk gezag, met het
oog op een doeltreffende, rechtszekere en rechtvaardige ordening van de
maatschappij
Fundamentele kenmerken = regels die gedrag vd samenleving ordenen
- Gedragsregels met bijkomende institutionele voorschriften= wnr lid vd samenleving zich
niet houdt aan regels dan tast die het recht v iem ander aan, dan moeten er voorschriften
zijn die dat gedrag terug aanpassen zodat die persoon zijn rechten niet meer aantast.
- Opgelegd door maatschappij
- Doel: ordening v maatschappij
- Handhaving door of op grond van/krachtens het maatschappij gezag
B. Verschil tss objectief en subjectief recht
Objectief recht= het recht bestaande uit abstracte normen los van de concrete toepassing of de
individuele gevolgen voor burgers. BV: het burgerlijk recht, het strafrecht…
Subjectief recht= de concrete – door het objectieve recht erkende – bevoegdheid/macht om iets te
vragen, te eisen of te vorderen. BV: recht op betaling van een verkoper
C. Verschil tss natuurlijke personen en rechtspersonen
Natuurlijk persoon= mens van vlees en bloed Bv: Wouter Torfs
Rechtspersoon= groeperingen, instellingen en stichtingen die zoals natuurlijke personen, bepaalde
rechten en (juridische) plichten hebben Bv: Torfs= moet belastingen betalen en heeft
dus ook rechten en plichten
1
, 1.2. Scheiding der machten
Staatsmacht in belgie is verdeeld over 3 machten: → elk controleren en beperken ze de andere machten
- Federale Wetgevende macht
Maakt wetten → wet = rechtsregels met een abstract, algemeen en onpersoonlijk karakter die voor de duur
van hun gelding op een onbepaald aantal gevallen van toepassing zijn
+ Controleert uitvoerende macht + W uitgeoefend door federaal parlement en de koning
Federal parlement = Kamer van volksvertegenwoordigers (150 die rechtstreeks verkozen w door bevolking)
+ Senaat (niet-permanent orgaan die bestaat uit 60 leden)
+ Koning
- Federale Uitvoerende macht
Bestuurt land + zorgt ervoor dat wetten w toegepast en nageleefd + w uitgeoefend door de Koning en
federale regering
Federale regering= Premier
+ Maximum 15 ministers (aantal gelijk verdeeld tss nederlandstalig en franstalig)
- Rechterlijke macht
Doet uitspraken over geschillen + w uitgeoefend door hoven en rechtbanken + controleert de wettelijkheid
vd daden vd uitvoerende macht
1.3. Hoven en rechtbanken
A. Enkele algemene beginselen
- Eenheid van rechtspraak
Waarom: in gelijkaardige geschillen een gelijkaardige uitspraak bekomen
→ Daarom piramidale opbouw vd hoven en rechtbanken
2
, Arrest
Vonnis = ook arrest maar
andere benaming om Ondernem
instellingen te kunnen uit ingsrechtb
elkaar houden ank
- Dubbele aanleg
> Eerste aanleg= eerste inhoudelijke beoordeling
> Hoger beroep= tweede inhoudelijke beoordeling door ander rechtscollege
Principe → elke uitspraak in eerste aanleg is vatbaar voor hoger beroep
Maar uitzonderingen: ! Geen hoger beroep tegen oa:
Arrest Hof van Assisen
Vonnis v Vredegerecht en politierechtbank waarbij waarde v geschil kleiner dan 2000 euro
Vonnis van Rechtbank eerste aanleg en ondernemingsrechtbank waarbij waarde v geschil
kleiner dan 2500 euro
- Materiele bevoegdheid
= specialisatie van rechtbank in bepaald domein (bv geschil mbt verblijfsregeling kinderen →
familierechtbank / geschil mbt huur → vrederechter)
- Territoriale bevoegdheid
= elke rechtbank is bevoegd voor bepaald deel van grondgebeid (zie gerechtelijke piramide)
3
, B. Verschillende hoven en rechtbanken
o Vredegerecht
= rechter die dichtst bij burger staat
187 vredegerechten in Belgie → 1 vredegerecht per kanton= 1 of meerdere gemeentes
Is bevoegd voor volgende geschillen:
Alle geschillen kleiner dan 5000 euro
Huurgeschillen
Burenruzies
Geesteszieken
Geschillen mbt nutsvoorzieningen
o Rechtbank van eerste aanleg (REA)
Is bevoegd voor alle geschillen tenzij deze door wet worden toegewezen aan ander
rechtcollege
REA bestaat uit 4 afdelingen:
i. Burgerlijke rechtbank
ii. Familie en jeugdrechtbank (vanaf 2014) = bevoegd voor alle familiale gebonden
vorderingen, waaronder: echtscheidingen, verblijfsregeling kinderen, onderhoudsbijdrage
ex, schijnhuwelijken
iii. Correctionele rechtbank
iiii. Strafuitvoeringsrechtbank
13 REA in totaal: per gerechtelijk arrondissement 1REA met uitzondering v Brussel die 2
o Arbeidsrechtbank en arbeidshof
Arbeidsrechtbank is bevoegd voor:
Sociale aangelgenheden waaronder: scoiale zekerheid, arbeidsgeschillen,
arbeidsongevallen
Verzoek toelating collectieve schuldenregeling= iem heeft veel schulden en vraagt
naar ander plan om schulden af te betalen
Arbeidshof is bevoegd voor hoger beroep tegen vonnis vd arbeidrechtbank
4
