Hfst 11: de overheid
Moet een overheid tussenkomen, ja of nee?
Monetaire politiek: het beleid dat gevoerd wordt door ECB
Wat kunnen de nationale banken nu doen om tussen te komen? Dat kan bv via belastingen of
begrotingen.
Overheidstussenkomst of toch niet?
Overheidsinterventies kan op verschillende manieren:
Direct
o Gaat vooral over wetgeving (zeggen dat iets moet of niet mag gebeuren) bv zeggen
dat in een transactie, dat je bedragen boven de 3000 euro niet cash mag betalen. Of
bv zeggen: elk bedrijf van bepaalde grootte moet boekhouding voeren en die
publiceren.
Indirect
o Vooral via prijsvorming. Bv voor dit soort diensten gaan we subsidies geven, dit soort
producten gaan we meer belasten,…
De vraag naar overheidsinterventie hangt af van een aantal factoren: (groei van het inkomen)
naarmate nationaal inkomen stijgt, wordt er meer van de overheid verwacht. Hangt ook samen met
demografische ontwikkeling: naarmate bevolking ouder wordt en meer behoefte heeft aan
verzorging, dan wordt er verwacht dat de overheid hierin gaat tussenkomen.
Openheid economie, naarmate er meer handel is naar het buitenland, naarmate economie meer
open is, wordt er verwacht dat overheid ons gaat beschermen tegen buitenlandse concurrentie.
Aanbod van overheidsinterventie hangt vooral af van politici want zij beslissen erover. Liberalen
zeggen minder overheidsinterventie, socialisten pleiten voor meer overheidsinterventie.
Wat doet overheid concreet?
Allocatie: overheid gaat zelf ook al goederen en diensten voorzien (onderwijs, ov, bruggen,
wegen, toltunnels,… : publieke/privatieve goederen)
Herverdeling: “ we zien dat bepaald deel van het volk het goed heeft, we gaan dit
transfereren naar volk dat het minder goed heeft”: via sociale zekerheid
Stabilisatie: gaat over het beheersen van de conjuctuurgolf en zorgen dat de golven in de
conjuctuur minder extreem worden.
Klassieken: pleiten voor een kleine overheid. Budget in evenwicht: uitgaven niet groter dan
inkomsten.
Keynesianisme: als het slecht gaat, mag overheid zelfs meer investeren om economie terug op gang
te krijgen. Zijn meer voor een grotere overheid.
Doelstellingen politiek
Op korte termijn (conjuctuurpolitiek):
1. Economische groei stimuleren
2. Zorgen voor rechtvaardige inkomensverdeling
3. Zorgen voor een evenwicht op de betalingsbalans. Betalingsbalans: een overzicht van alles wat we
exporteren en importeren. Als je evenwicht hebt, dan wil dat zeggen dat waarde van wat je
exporteert, ongeveer even groot is dan wat je importeert. Als waarde import groter is, dan
onevenwicht en nadelig voor je land want je moet meer betalen aan buitenland dan dat je
binnenkrijgt van buitenland.
Moet een overheid tussenkomen, ja of nee?
Monetaire politiek: het beleid dat gevoerd wordt door ECB
Wat kunnen de nationale banken nu doen om tussen te komen? Dat kan bv via belastingen of
begrotingen.
Overheidstussenkomst of toch niet?
Overheidsinterventies kan op verschillende manieren:
Direct
o Gaat vooral over wetgeving (zeggen dat iets moet of niet mag gebeuren) bv zeggen
dat in een transactie, dat je bedragen boven de 3000 euro niet cash mag betalen. Of
bv zeggen: elk bedrijf van bepaalde grootte moet boekhouding voeren en die
publiceren.
Indirect
o Vooral via prijsvorming. Bv voor dit soort diensten gaan we subsidies geven, dit soort
producten gaan we meer belasten,…
De vraag naar overheidsinterventie hangt af van een aantal factoren: (groei van het inkomen)
naarmate nationaal inkomen stijgt, wordt er meer van de overheid verwacht. Hangt ook samen met
demografische ontwikkeling: naarmate bevolking ouder wordt en meer behoefte heeft aan
verzorging, dan wordt er verwacht dat de overheid hierin gaat tussenkomen.
Openheid economie, naarmate er meer handel is naar het buitenland, naarmate economie meer
open is, wordt er verwacht dat overheid ons gaat beschermen tegen buitenlandse concurrentie.
Aanbod van overheidsinterventie hangt vooral af van politici want zij beslissen erover. Liberalen
zeggen minder overheidsinterventie, socialisten pleiten voor meer overheidsinterventie.
Wat doet overheid concreet?
Allocatie: overheid gaat zelf ook al goederen en diensten voorzien (onderwijs, ov, bruggen,
wegen, toltunnels,… : publieke/privatieve goederen)
Herverdeling: “ we zien dat bepaald deel van het volk het goed heeft, we gaan dit
transfereren naar volk dat het minder goed heeft”: via sociale zekerheid
Stabilisatie: gaat over het beheersen van de conjuctuurgolf en zorgen dat de golven in de
conjuctuur minder extreem worden.
Klassieken: pleiten voor een kleine overheid. Budget in evenwicht: uitgaven niet groter dan
inkomsten.
Keynesianisme: als het slecht gaat, mag overheid zelfs meer investeren om economie terug op gang
te krijgen. Zijn meer voor een grotere overheid.
Doelstellingen politiek
Op korte termijn (conjuctuurpolitiek):
1. Economische groei stimuleren
2. Zorgen voor rechtvaardige inkomensverdeling
3. Zorgen voor een evenwicht op de betalingsbalans. Betalingsbalans: een overzicht van alles wat we
exporteren en importeren. Als je evenwicht hebt, dan wil dat zeggen dat waarde van wat je
exporteert, ongeveer even groot is dan wat je importeert. Als waarde import groter is, dan
onevenwicht en nadelig voor je land want je moet meer betalen aan buitenland dan dat je
binnenkrijgt van buitenland.
