JEUGDRECHT
TEJO HUIZEN
WAAR STAAN ZE VOOR?
- 2010 als antwoord op de wachtlijsten voor psychische hulp aan jonge mensen in problemen
- Jongeren tussen 10 & 20 jaar kunnen er terecht voor kosteloze, psychische hulp
- tejo wordt bemand door vrijwilligers, merendeel door therapeuten
- De werking is zeer laagdrempelig: geen afspraak, gratis…
- Anonimiteit
WAAR WORSTELEN DE BEZOEKERS MEE?
- Ernstige relatieproblemen/ serieuze conflicten thuis of op school
- Depressie
- Negatief zelfbeeld
- Stress/ angstaanvallen
- Zelfverminking
- Suicidegedachten
WAT IS DE REDEN VAN DIE PROBLEMEN VOLGENS MEVROUW DE JONGHE?
- Het op groeien en leven in een angstige, gespannen samenleving waarin ook veel volwassenen het moeilijk hebben, ook
daar worden de jongeren mee geconfronteerd
- Heel veel jongeren kunnen niet bij hun ouders terecht
TEKST ‘NIET HET AANTAL CRIMINELE JONGEREN NEEMT TOE, WEL DE VERONTRUSTENDE
OPVOEDINGSSITUATIES’
- Het gros van de zaken die jeugdrechters behandelen zijn verontrustende opvoedingssituaties en geen criminele feiten
(3/4 VOS tov ¼ jeugddelicten)
- Dat is anders dan waar de media de focus legt
- niet het aantal criminele jongeren neemt toe, wel de verontrustende opvoedingssituaties
- ook door de jeugdrechters wordt gewezen op het niet aanwezig/ bereikbaar zijn van de ouders op cruciale momenten
“the safe place”
- Ook hier zijn wachtlijsten een probleem (jeugdpsychiatrie: 2 jaar, kinderpsychiatrie, medisch-pedagogische instituten,
open voorzieningen én de gemeenschapsinstellingen)
- Dit probleem bepaalt soms de maatregel die de jeugdrechter neemt, wat hun onafhankelijkheid aantast
1
,1. HISTORISCH MAATSCHAPPELIJKE SITUERING VAN DE JEUGDBESCHERMING
1.1. HET ONTSTAAN VAN HET JEUGDRECHT
- Normoverschrijding gedrag is van alle tijden (landloperij, zwerven)
- Jongeren daarentegen zijn niet van alle tijden
- Wat we vandaag zien is geen kopie van het verleden, maar biedt ons inzicht:
o Dat jongeren die met veel onzekerheden en onrust te maken krijgen opnieuw gaan ‘zwerven’ en het te volgen
pad verlaten
o Dat de vraag of we hulp moeten bieden of straf moeten opleggen aan deze jongeren een heikel punt blijft
1.2. OVERZICHT
Middelleeuwen:
- Weinig verschil tussen kinderen/ jongeren/ volwassenen
- Participatie aan alle samenlevingsaspecten
- 16de eeuw: komt er langzamerhand een scheiding volwassenen/ kinderwereld
17de eeuw/ 18de eeuw/ 19de eeuw:
- Zorg voor kinderen met psychosociale problemen viel samen met zorg voor wezen, verlaten kinderen én jonge boefjes,
er waren talrijke weeshuizen die al deze kinderen samen opvingen
- De leefomstandigheden waren minimaal
- Streng regime
Begin 20ste eeuw:
- Grote armoede (industrialisatie)
- Kinderen uit sociaal lagere klassen verlieten het ‘huis’ en zwierven rond om de bedelen en/of te stelen
- Jongeren die bedelend of stelend werden aangetroffen: landbouwerskolonies/ bedelaarskolonies samen met
volwassenen
- Later werden dat hervormingsscholen/ weldadigheidsscholen
- Jongeren bleven er tot 21 jaar
- Zeer streng tuchtregime
- Beroepsopleiding/ aanleren van een ‘stiel’
In de loop van de 19de eeuw:
- Staat komt meer en meer tussen
- Staat oefent meer en meer controle uit
- Groot aanbod van instellingen
- Tuchtingsrecht (van de vader was onaantastbaar)
- Pas in 1912 werd dit aan banden gelegd
De eeuwwisseling 19/20ste eeuw:
- Theorievorming over jeugddelinquentie
- Veel vragen over strafrechtelijke verantwoordelijkheid
- Klassieke school <-> school van het sociaal verweer
- Klemtoon op verbeteringsfunctie
- Kindvriendelijke begeleiding op maat onbestaande
Situatie voor 1912:
2
, - Er is geen aparte kinderrechter
- Er is schuldbekwaamheid voor minderjarigen met oordeel des onderscheids en bestraffing
- Hervormingsscholen met streng tuchtregime
1.2 DE EERSTE WETTEN OP DE JEUGDBESCHERMING
In 1899 wordt het ‘Juvenille court’ in Chicago opgericht, dat zet een trend, de wet van 1912 is hierop gebasseerd
1.2.1. DE WET VAN 5 MEI 1912
- De eerste wet op kinderbescherming
- Komt tot stand tegen de sociale achtergrond van de 20 ste eeuw: industrialisering
- Gegoede burgerij vreest voor haar veiligheid, de overheid beslist daarom dat een gerichte aanpak van delinquente en
verwaarloosde kinderen noodzakelijk is
- Daardoor komt deze eerste wetgeving de gerechtelijke controle in gedwongen overheidsmaatregelen op de eerste
plaats en daarna pas de opvang van kwetsbare minderjarigen
KORTE INHOUD VAN DE WET
- Bescherming van de maatschappij staat voorop
- Kinderrechter doet zijn intrede
- Strafrechtelijke ontoerekenbaar (tot 16 jaar)
- Geen straffen, maar maatregelen van bewaring, opvoeding & behoeding
- Bedelen, zwerven, prostitutie, ontucht of een klacht van de ouders over wangedrag of onbuigzaamheid van kinderen
- Kinderrechter spreekt maatregelen uit van onbepaalde duur, van berisping tot plaatsing in een gesloten instelling
- Kinderen hebben geen rechtstatuut
- Principe van onbeperkte ouderlijke macht wordt aan banden gelegd door ‘ontzetting uit de ouderlijke macht’
NA WOII STELT MEN HET VOLGENDE VAST:
- Aantal zeer langdurige plaatsingen duur
- Economisch klimaat is helemaal anders problemen met jongeren zijn anders
- Invloed van de oorlog: men wil de jongere in gevaar uitgebreid kunnen opvangen
- Ontzetting uit ouderlijk gezag & plaatsing zijn voor de jongeren niet altijd de beste oplossing
- Er wordt werk gemaakt van een nieuwe wetgeving die ‘het belang van het kind’ vooropstelt
1.2.2. DE WET VAN 8 APRIL 1965
= betreffende de jeugdbescherming, een nieuwe basiswetgeving voor de bescherming van minderjarigen aka de
jeugdbeschermingswet
BUITENGERECHTELIJKE SOCIALE BESCHERMING
- Situering: de bescherming van de minderjarige lijkt te primeren op die van de maatschappij. Delinquent gedrag wordt
gezien als gevolg van een onderliggende sociale problematiek
- Preventieve aanpak doet zijn intrede. Oplossingen worden gezocht in de buitengerechtelijke sociale bescherming die de
gerechtelijke bescherming aanvult jeugdbeschermingscomité
- De notie “kind in gevaar” doet zijn intrede (beschermingsgedachte) andere focus op “gevaar” van de jongere
- Men spreekt over sociale bescherming (vrijwillige bescherming) deze is er voor minderjarigen wier gezondheid,
veiligheid of zedelijkheid gevaar lopen door het milieu waarin zij leven of door hun bezigheden
- Individuele preventie sociale begeleiding is er voor minderjarigen (tot 21 jaar) die in gevaar verkeren
3
TEJO HUIZEN
WAAR STAAN ZE VOOR?
- 2010 als antwoord op de wachtlijsten voor psychische hulp aan jonge mensen in problemen
- Jongeren tussen 10 & 20 jaar kunnen er terecht voor kosteloze, psychische hulp
- tejo wordt bemand door vrijwilligers, merendeel door therapeuten
- De werking is zeer laagdrempelig: geen afspraak, gratis…
- Anonimiteit
WAAR WORSTELEN DE BEZOEKERS MEE?
- Ernstige relatieproblemen/ serieuze conflicten thuis of op school
- Depressie
- Negatief zelfbeeld
- Stress/ angstaanvallen
- Zelfverminking
- Suicidegedachten
WAT IS DE REDEN VAN DIE PROBLEMEN VOLGENS MEVROUW DE JONGHE?
- Het op groeien en leven in een angstige, gespannen samenleving waarin ook veel volwassenen het moeilijk hebben, ook
daar worden de jongeren mee geconfronteerd
- Heel veel jongeren kunnen niet bij hun ouders terecht
TEKST ‘NIET HET AANTAL CRIMINELE JONGEREN NEEMT TOE, WEL DE VERONTRUSTENDE
OPVOEDINGSSITUATIES’
- Het gros van de zaken die jeugdrechters behandelen zijn verontrustende opvoedingssituaties en geen criminele feiten
(3/4 VOS tov ¼ jeugddelicten)
- Dat is anders dan waar de media de focus legt
- niet het aantal criminele jongeren neemt toe, wel de verontrustende opvoedingssituaties
- ook door de jeugdrechters wordt gewezen op het niet aanwezig/ bereikbaar zijn van de ouders op cruciale momenten
“the safe place”
- Ook hier zijn wachtlijsten een probleem (jeugdpsychiatrie: 2 jaar, kinderpsychiatrie, medisch-pedagogische instituten,
open voorzieningen én de gemeenschapsinstellingen)
- Dit probleem bepaalt soms de maatregel die de jeugdrechter neemt, wat hun onafhankelijkheid aantast
1
,1. HISTORISCH MAATSCHAPPELIJKE SITUERING VAN DE JEUGDBESCHERMING
1.1. HET ONTSTAAN VAN HET JEUGDRECHT
- Normoverschrijding gedrag is van alle tijden (landloperij, zwerven)
- Jongeren daarentegen zijn niet van alle tijden
- Wat we vandaag zien is geen kopie van het verleden, maar biedt ons inzicht:
o Dat jongeren die met veel onzekerheden en onrust te maken krijgen opnieuw gaan ‘zwerven’ en het te volgen
pad verlaten
o Dat de vraag of we hulp moeten bieden of straf moeten opleggen aan deze jongeren een heikel punt blijft
1.2. OVERZICHT
Middelleeuwen:
- Weinig verschil tussen kinderen/ jongeren/ volwassenen
- Participatie aan alle samenlevingsaspecten
- 16de eeuw: komt er langzamerhand een scheiding volwassenen/ kinderwereld
17de eeuw/ 18de eeuw/ 19de eeuw:
- Zorg voor kinderen met psychosociale problemen viel samen met zorg voor wezen, verlaten kinderen én jonge boefjes,
er waren talrijke weeshuizen die al deze kinderen samen opvingen
- De leefomstandigheden waren minimaal
- Streng regime
Begin 20ste eeuw:
- Grote armoede (industrialisatie)
- Kinderen uit sociaal lagere klassen verlieten het ‘huis’ en zwierven rond om de bedelen en/of te stelen
- Jongeren die bedelend of stelend werden aangetroffen: landbouwerskolonies/ bedelaarskolonies samen met
volwassenen
- Later werden dat hervormingsscholen/ weldadigheidsscholen
- Jongeren bleven er tot 21 jaar
- Zeer streng tuchtregime
- Beroepsopleiding/ aanleren van een ‘stiel’
In de loop van de 19de eeuw:
- Staat komt meer en meer tussen
- Staat oefent meer en meer controle uit
- Groot aanbod van instellingen
- Tuchtingsrecht (van de vader was onaantastbaar)
- Pas in 1912 werd dit aan banden gelegd
De eeuwwisseling 19/20ste eeuw:
- Theorievorming over jeugddelinquentie
- Veel vragen over strafrechtelijke verantwoordelijkheid
- Klassieke school <-> school van het sociaal verweer
- Klemtoon op verbeteringsfunctie
- Kindvriendelijke begeleiding op maat onbestaande
Situatie voor 1912:
2
, - Er is geen aparte kinderrechter
- Er is schuldbekwaamheid voor minderjarigen met oordeel des onderscheids en bestraffing
- Hervormingsscholen met streng tuchtregime
1.2 DE EERSTE WETTEN OP DE JEUGDBESCHERMING
In 1899 wordt het ‘Juvenille court’ in Chicago opgericht, dat zet een trend, de wet van 1912 is hierop gebasseerd
1.2.1. DE WET VAN 5 MEI 1912
- De eerste wet op kinderbescherming
- Komt tot stand tegen de sociale achtergrond van de 20 ste eeuw: industrialisering
- Gegoede burgerij vreest voor haar veiligheid, de overheid beslist daarom dat een gerichte aanpak van delinquente en
verwaarloosde kinderen noodzakelijk is
- Daardoor komt deze eerste wetgeving de gerechtelijke controle in gedwongen overheidsmaatregelen op de eerste
plaats en daarna pas de opvang van kwetsbare minderjarigen
KORTE INHOUD VAN DE WET
- Bescherming van de maatschappij staat voorop
- Kinderrechter doet zijn intrede
- Strafrechtelijke ontoerekenbaar (tot 16 jaar)
- Geen straffen, maar maatregelen van bewaring, opvoeding & behoeding
- Bedelen, zwerven, prostitutie, ontucht of een klacht van de ouders over wangedrag of onbuigzaamheid van kinderen
- Kinderrechter spreekt maatregelen uit van onbepaalde duur, van berisping tot plaatsing in een gesloten instelling
- Kinderen hebben geen rechtstatuut
- Principe van onbeperkte ouderlijke macht wordt aan banden gelegd door ‘ontzetting uit de ouderlijke macht’
NA WOII STELT MEN HET VOLGENDE VAST:
- Aantal zeer langdurige plaatsingen duur
- Economisch klimaat is helemaal anders problemen met jongeren zijn anders
- Invloed van de oorlog: men wil de jongere in gevaar uitgebreid kunnen opvangen
- Ontzetting uit ouderlijk gezag & plaatsing zijn voor de jongeren niet altijd de beste oplossing
- Er wordt werk gemaakt van een nieuwe wetgeving die ‘het belang van het kind’ vooropstelt
1.2.2. DE WET VAN 8 APRIL 1965
= betreffende de jeugdbescherming, een nieuwe basiswetgeving voor de bescherming van minderjarigen aka de
jeugdbeschermingswet
BUITENGERECHTELIJKE SOCIALE BESCHERMING
- Situering: de bescherming van de minderjarige lijkt te primeren op die van de maatschappij. Delinquent gedrag wordt
gezien als gevolg van een onderliggende sociale problematiek
- Preventieve aanpak doet zijn intrede. Oplossingen worden gezocht in de buitengerechtelijke sociale bescherming die de
gerechtelijke bescherming aanvult jeugdbeschermingscomité
- De notie “kind in gevaar” doet zijn intrede (beschermingsgedachte) andere focus op “gevaar” van de jongere
- Men spreekt over sociale bescherming (vrijwillige bescherming) deze is er voor minderjarigen wier gezondheid,
veiligheid of zedelijkheid gevaar lopen door het milieu waarin zij leven of door hun bezigheden
- Individuele preventie sociale begeleiding is er voor minderjarigen (tot 21 jaar) die in gevaar verkeren
3
