Sociologie
magische driehoek van Berger en Luckmans
De samenleving is
een objectieve
werkelijkheid
De samenleving is
De mens is een
een menselijk
sociaal product
product
o Interactie tussen handelen en structuren wordt geïllustreerd door de magische driehoek.
o Mensen zijn sociale wezens die samen samenlevingen tot stand brengen.
o Voortdurende wisselwerkingen tussen individuen maken wat we nu zijn.
1. Het dagelijkse leven door de bril van de socioloog
- Deel uitmaken van het sociaal leven, in constante interactie met cliënten, collega’s.
gevoeligheid voor wat leeft in de maatschappij
o micro: interactie dicht bij ons (individu)
o meso: interactie tussen voorzieningen (school, werk, vakbonden)
o macro: samenleving (Vlaanderen)
wederzijdse beïnvloeding
oefening filmpje
- micro: interactie tussen moeder en dochter. Meso: huis in woonwijk.
Macro: Belgische samenleving
sociologische verbeelding
- is het bewustzijn dat onze individuele ervaring en belevingswereld verband houdt let de
bredere samenleving.
Statussymbool: is een teken dat niet functioneel wordt gebruikt (uniform), maar als
verwijzing naar rijkdom, macht en prestige.
3 componenten
o Geschiedenis: hoe komt een samenleving tot stand en hoe veranderd ze. We moeten het
verleden kennen om te begrijpen wat er vandaag gebeurd.
o Biografie: gebeurtenissen in ons persoonlijk leven die ons hebben gemaakt tot wie we
zijn als sociale wezen.
o sociale structuur: instructies die ons leven bepalen.
, het dagelijkse leven door de bril van de socioloog
- verliefdheid mag blind zijn, partnerkeuze veel minder
- mensen huwen binnen hetzelfde sociale milieu (religieuze overtuiging, etnische herkomst,
opleiding)
o veel gemeenschappelijkheden
o minder risico op conflicten
o sociale druk
o hetronormativiteit: regels overtreden
- alles is contingent(samenhang), maar niet arbitrair. Alles had anders kunnen zijn dan het nu
is. toch is ons leven niet willekeurig toevallig. Op een bepaalde manier volgt de sociale
werkelijkheid wel een voorspelbaarheid (patroon)
2. een stap verder: een sociologische blik doet beter begrijpen
- psychologische en maatschappelijke gevolgen, echtscheiding
- suïcidecijfers: (patroon) bij lager opgeleiden, werklozen, alleenstaanden, jonger dan 50
SES/sociaaleconomische status: een indicator die iemands plaats in de
samenleving aanduidt en die wordt gemeten aan de hand van het
onderwijsniveau, het beroep en het inkomen
eerste definitie van sociologie
- de wetenschap die de maatschappelijke patronen(visie) en structuren bestudeert, in hun
ontstaan, voorbestaan en veranderen. Tevens het sociaal handelen van mensen in
wisselwering met deze patronen en structuren.
Patronen en structuren verwijst naar alle sociale fenomenen die relatief
onafhankelijk van ons handelen bestaan en zich opdringen daarin.
2 patronen: positionele dimensie : positie die we in de samenleving hebben,
symbolische dimensie: opvattingen die ons handelen sturen. Staan
voortdurend in wisselwerking met elkaar.
Begrip sociaal handelen
- Handelen dat rechtreeks of onrechtreeks wordt beïnvloed door het handelen van anderen.
oefening armoede
- is armoede een persoonlijk probleem: nee het is geen persoonlijk probleem
(maatschappelijk), wederzijdse beïnvloeding, verschillende argumenten
- argumenten: kleren van de kinderen, wonen (woonblok)
- kritische bedenkingen: is het wel goed voor de kinderen
- voorbeelden sociaal handelen: kind alleen opvoeden, verhuizen
, 3. de samenleving is een veld van tegengestelde krachten
- mattheuseffect: verwijst naar het wijdverbreide en veelvuldig geobserveerde mechanisme
dat in een welvaarstraat de middenklasse meer vruchten plukt van sociale voordelen en
diensten bv gezondheidszorg. Dan de lagere inkomens voor wie ze van levensbelang zijn.
- perverse effect: tegengestelde gevolgen bv de week voor de eerste lock down, we wisten
dat het begon.
Marx: kapitalisme zal een klasse van vervreemde arbeid in het leven roepen, die zal
leiden tot de omverwerping van datzelfde kapitalisme. Klassenstrijd tussen arm en rijk.
Weber: de protestante ethiek is een belangrijke factor om het ontstaan van het moderne
kapitalisme te verklaren.
- Publieke goederen (iedereen kan er aansprak op maken) verhoudingsgewijs stroomt meer
naar de stere groepen dan naar de zwakke groepen.
- Sociale cohesie (samenhang) en sociale uitsluiting gaan vaak samen.
Individu en samenleving: een strijd van goed en kwaad
- We zijn een individu maar maken constant deel van de samenleving. We willen ons
onderscheiden van anderen maar niet zo dat je er niet meer bij kan horen.
- Focus op maatschappelijke structuren of individuen = actor-factordilemma
(vrienden, familie) het zijn de spelers die het spel maken. mensen kunnen niet
alleen het verschil maken. kan ook naar een groter geheel kijken
Focus op genetische gegevens of invloed omgeving= nature VS nurture
Nature: genetisch bepaald, nurture: inpakt van omgeving
Oefening individu VS samenleving
- Nurture: omgeving
- Nature: ze kan kiezen wie haar ouders zijn, bepaalde karaktereigenschappen
- Actoren: negatieve ervaringen met interacties van anderen. Willen werken in de sector door
eigen ervaringen
- Overkoepelend verhaal: stereotype in de samenleving
magische driehoek van Berger en Luckmans
De samenleving is
een objectieve
werkelijkheid
De samenleving is
De mens is een
een menselijk
sociaal product
product
o Interactie tussen handelen en structuren wordt geïllustreerd door de magische driehoek.
o Mensen zijn sociale wezens die samen samenlevingen tot stand brengen.
o Voortdurende wisselwerkingen tussen individuen maken wat we nu zijn.
1. Het dagelijkse leven door de bril van de socioloog
- Deel uitmaken van het sociaal leven, in constante interactie met cliënten, collega’s.
gevoeligheid voor wat leeft in de maatschappij
o micro: interactie dicht bij ons (individu)
o meso: interactie tussen voorzieningen (school, werk, vakbonden)
o macro: samenleving (Vlaanderen)
wederzijdse beïnvloeding
oefening filmpje
- micro: interactie tussen moeder en dochter. Meso: huis in woonwijk.
Macro: Belgische samenleving
sociologische verbeelding
- is het bewustzijn dat onze individuele ervaring en belevingswereld verband houdt let de
bredere samenleving.
Statussymbool: is een teken dat niet functioneel wordt gebruikt (uniform), maar als
verwijzing naar rijkdom, macht en prestige.
3 componenten
o Geschiedenis: hoe komt een samenleving tot stand en hoe veranderd ze. We moeten het
verleden kennen om te begrijpen wat er vandaag gebeurd.
o Biografie: gebeurtenissen in ons persoonlijk leven die ons hebben gemaakt tot wie we
zijn als sociale wezen.
o sociale structuur: instructies die ons leven bepalen.
, het dagelijkse leven door de bril van de socioloog
- verliefdheid mag blind zijn, partnerkeuze veel minder
- mensen huwen binnen hetzelfde sociale milieu (religieuze overtuiging, etnische herkomst,
opleiding)
o veel gemeenschappelijkheden
o minder risico op conflicten
o sociale druk
o hetronormativiteit: regels overtreden
- alles is contingent(samenhang), maar niet arbitrair. Alles had anders kunnen zijn dan het nu
is. toch is ons leven niet willekeurig toevallig. Op een bepaalde manier volgt de sociale
werkelijkheid wel een voorspelbaarheid (patroon)
2. een stap verder: een sociologische blik doet beter begrijpen
- psychologische en maatschappelijke gevolgen, echtscheiding
- suïcidecijfers: (patroon) bij lager opgeleiden, werklozen, alleenstaanden, jonger dan 50
SES/sociaaleconomische status: een indicator die iemands plaats in de
samenleving aanduidt en die wordt gemeten aan de hand van het
onderwijsniveau, het beroep en het inkomen
eerste definitie van sociologie
- de wetenschap die de maatschappelijke patronen(visie) en structuren bestudeert, in hun
ontstaan, voorbestaan en veranderen. Tevens het sociaal handelen van mensen in
wisselwering met deze patronen en structuren.
Patronen en structuren verwijst naar alle sociale fenomenen die relatief
onafhankelijk van ons handelen bestaan en zich opdringen daarin.
2 patronen: positionele dimensie : positie die we in de samenleving hebben,
symbolische dimensie: opvattingen die ons handelen sturen. Staan
voortdurend in wisselwerking met elkaar.
Begrip sociaal handelen
- Handelen dat rechtreeks of onrechtreeks wordt beïnvloed door het handelen van anderen.
oefening armoede
- is armoede een persoonlijk probleem: nee het is geen persoonlijk probleem
(maatschappelijk), wederzijdse beïnvloeding, verschillende argumenten
- argumenten: kleren van de kinderen, wonen (woonblok)
- kritische bedenkingen: is het wel goed voor de kinderen
- voorbeelden sociaal handelen: kind alleen opvoeden, verhuizen
, 3. de samenleving is een veld van tegengestelde krachten
- mattheuseffect: verwijst naar het wijdverbreide en veelvuldig geobserveerde mechanisme
dat in een welvaarstraat de middenklasse meer vruchten plukt van sociale voordelen en
diensten bv gezondheidszorg. Dan de lagere inkomens voor wie ze van levensbelang zijn.
- perverse effect: tegengestelde gevolgen bv de week voor de eerste lock down, we wisten
dat het begon.
Marx: kapitalisme zal een klasse van vervreemde arbeid in het leven roepen, die zal
leiden tot de omverwerping van datzelfde kapitalisme. Klassenstrijd tussen arm en rijk.
Weber: de protestante ethiek is een belangrijke factor om het ontstaan van het moderne
kapitalisme te verklaren.
- Publieke goederen (iedereen kan er aansprak op maken) verhoudingsgewijs stroomt meer
naar de stere groepen dan naar de zwakke groepen.
- Sociale cohesie (samenhang) en sociale uitsluiting gaan vaak samen.
Individu en samenleving: een strijd van goed en kwaad
- We zijn een individu maar maken constant deel van de samenleving. We willen ons
onderscheiden van anderen maar niet zo dat je er niet meer bij kan horen.
- Focus op maatschappelijke structuren of individuen = actor-factordilemma
(vrienden, familie) het zijn de spelers die het spel maken. mensen kunnen niet
alleen het verschil maken. kan ook naar een groter geheel kijken
Focus op genetische gegevens of invloed omgeving= nature VS nurture
Nature: genetisch bepaald, nurture: inpakt van omgeving
Oefening individu VS samenleving
- Nurture: omgeving
- Nature: ze kan kiezen wie haar ouders zijn, bepaalde karaktereigenschappen
- Actoren: negatieve ervaringen met interacties van anderen. Willen werken in de sector door
eigen ervaringen
- Overkoepelend verhaal: stereotype in de samenleving
