FICHE 8: VREDE EN VEILIGHEID – DEEL 1
VREDE EN VEILIGHEID, INTERNATIONAAL HUMANITAIR RECHT, INTERNATIONAAL
STRAFRECHT, MENSENRECHTEN
Internationaal recht en geweld.
• Gaat vooral over recht van vrede en veiligheid. Verder gaat het over de vraag of er omstandigheden
zijn waarin het gebruik van geweld door staten (en vooral tegen elkaar) toegelaten is.
• Gaat over de vraag van de “rechtvaardige oorlog”.
• Geregeld in het handvest van de VN: gebruik van geweld is verboden maar er zijn 2 uitzonderingen.
(bij een beslissing van de Veiligheidsraad of bij indiciduele beslissing van een land.
• Discussie gaat vooral over hoe ver die uitzonderingen strekken.
Er zijn 3 aanverwante rechtsgebieden bij vrede en veiligheid die in oorlogssituaties ook van belang zijn:
1. Internationaal Humanitair recht:
Vraagt zich niet af of een oorlog rechtvaardig is begonnen of niet.
Vertrekt van de feitelijke vaststelling dat er op een bepaald moment een gewapend conflict ontstaat.
Stelt zich tot doel om de gevolgen van dat gewapend conflict voor mensen die niet deelnemen aan het
conflict – combattanten zijn – zo goed mogelijk te beschermen.
Is onderverdeel in 2 takken: (Omdat hierin de belangrijkste zaken/ rechten zijn aangenomen.)
ð Recht van Genève:
Gaat over de bescherming van personen.
o Aan de ene kant bescherming van de burgerbevolking
(Mag in oorlogssituatie geen legitiem doel zijn) (combattanten zijn wel een
legitiem doelwit in een oorlogssituatie) regels die erop gericht zijn de
burgerbevolking te beschermen
o Regels ter bescherming van: combattanten die niet langer deelnemen aan de
vijandigheden
§ Gewonde soldaten, bij uitbreiding regels over hospitalen,
§ Dode strijders en informeren van de gezinsleden en repatriëren van
lichamen
§ Strijders die krijgsgevangenen zijn, behoorlijke behandeling van
soldaten van de tegenstander die zich in een krijgsgevangenenkamp
bevinden en de repartrouering (hoe schrijven) ervan
Hoofdzakelijk van toepassing in internationale gewapende conflicten maar later ook
enkele uitbreidingen mbt interne gewapende conflicten, nl. burgeroorlogen.
ð Recht van Den Haag:
Gaat over het verbieden van bepaalde methoden van oorlogvoering, met name een
poging van een aantal wapens buiten de wet te stellen.
o Ofwel maken de wapens geen onderscheidt tussen de combattanten en de
burgerbevolking (chemische wapens), treffen een heel gebied
o Wapens die disproportioneel veel menselijk leed toebrengen (verbod op het
gebruik van antipersoonsmijnen -> gericht op mensen te verminken en niet
vermoorden om zo de tegenstander te verzwakken doordat ze veel zorg moeten
verlenen aan de verminkte personen)
, ð Internationaal humanitair recht
ð Gaat over “hoe beperk je zoveel mogelijk het humanitair leed dat tijdens zo’n gewapende conflicten
optreedt”.
2. Internationaal strafrecht:
Hangt voor een groot deel vast aan het internationaal humanitair recht (is interstatelijk recht, bij
schendig van een verdrag leidt het tot staatsaansprakelijkheid).
Internationaal strafrecht is erop gericht om ook individuele strafrechtelijke aansprakelijkheid te
creëren voor personen die zich schuldig hebben gemaakt aan ernstige schendingen van het
internationaal humanitair recht (vaak oorlogsmisdrijven = inbreuken op internationaal humanitair
recht dat het niet volstaat om enkel de staat aansprakelijk te stellen maar ook de personen die de
schending hebben gemaakt).
Bij het ICC heb je naast oorlogsmisdrijven ook de strafrechtelijke aansprakelijkheid hebt voor
1) Oorlogsmisdrijven
2) Het genocideverbod
3) Misdrijven tegen de mensheid
(Vergelijkbare redenering als bij het humanitair recht, gaat om een aantal handelingen
die gesteld worden in het kader van een wijdverbreide of stelstelmatige aanval gericht
tegen de burgerbevolking, gaat om een systematische targeting)
4) Misdrijf van agressie (verboden met recht op vrede en veiligheid)
Agressie = wanneer een staat geweld gebruik wanneer het internationaal recht op vrede
en veiligheid het niet toelaat, het internationaal strafrecht voegt hier opnieuw
individuele strafrechtelijke aansprakelijkheid aan toe voor gezagsdragers die een
dergelijke agressie zouden hebben bevolen tegen een andere staat
Strafrecht sluit nauw aan bij internationaal humanitair recht en internationaal recht op vrede en
veiligheid, en voegt daar ook individuele strafrechtelijke aansprakelijkheid aan toe.
3. Mensrechten
Niet specifiek geschreven voor conflictsituaties.
Is geschreven voor gebruik in vrede- en oorlogstijd, en is altijd van toepassing.
Alleen laat het recht van de rechten van de mens een aantal beperkingen toe in oorlogstijden.
Zie het BUPO-verdrag.
ð Bevat een aantal rechten die erin worden afgekondigd
ð Laat beperkingen toe ter bescherming van de nationale veiligheid en openbare orde
ð Een staat zal zich beroepen op deze beperkingen in tijden van conflict.
ð Bovendien is er ook een specifiek artikel 4 dat toelaat om een noodtoestand af te kondigen
o Noodtoestand:
§ Een staat kan nog verder afwijken van de mensenrechten
§ Moet bij wet zijn voorzien
§ Moet een publieke verklaring zijn waarin de staat zegt dat ze een noodtoestand
afroepen, moeten de periode vermelden (kan verlengd worden) en geven aan in die
verklaring in welke maten de juridische verplichtingen die ze normaal hebben
beperken.
§ Aantal rechten waar nooit mag van worden afgeweken
= Non-derogable rights (bv. folterverbod) worden genoemd in BUPO-verdrag
VREDE EN VEILIGHEID, INTERNATIONAAL HUMANITAIR RECHT, INTERNATIONAAL
STRAFRECHT, MENSENRECHTEN
Internationaal recht en geweld.
• Gaat vooral over recht van vrede en veiligheid. Verder gaat het over de vraag of er omstandigheden
zijn waarin het gebruik van geweld door staten (en vooral tegen elkaar) toegelaten is.
• Gaat over de vraag van de “rechtvaardige oorlog”.
• Geregeld in het handvest van de VN: gebruik van geweld is verboden maar er zijn 2 uitzonderingen.
(bij een beslissing van de Veiligheidsraad of bij indiciduele beslissing van een land.
• Discussie gaat vooral over hoe ver die uitzonderingen strekken.
Er zijn 3 aanverwante rechtsgebieden bij vrede en veiligheid die in oorlogssituaties ook van belang zijn:
1. Internationaal Humanitair recht:
Vraagt zich niet af of een oorlog rechtvaardig is begonnen of niet.
Vertrekt van de feitelijke vaststelling dat er op een bepaald moment een gewapend conflict ontstaat.
Stelt zich tot doel om de gevolgen van dat gewapend conflict voor mensen die niet deelnemen aan het
conflict – combattanten zijn – zo goed mogelijk te beschermen.
Is onderverdeel in 2 takken: (Omdat hierin de belangrijkste zaken/ rechten zijn aangenomen.)
ð Recht van Genève:
Gaat over de bescherming van personen.
o Aan de ene kant bescherming van de burgerbevolking
(Mag in oorlogssituatie geen legitiem doel zijn) (combattanten zijn wel een
legitiem doelwit in een oorlogssituatie) regels die erop gericht zijn de
burgerbevolking te beschermen
o Regels ter bescherming van: combattanten die niet langer deelnemen aan de
vijandigheden
§ Gewonde soldaten, bij uitbreiding regels over hospitalen,
§ Dode strijders en informeren van de gezinsleden en repatriëren van
lichamen
§ Strijders die krijgsgevangenen zijn, behoorlijke behandeling van
soldaten van de tegenstander die zich in een krijgsgevangenenkamp
bevinden en de repartrouering (hoe schrijven) ervan
Hoofdzakelijk van toepassing in internationale gewapende conflicten maar later ook
enkele uitbreidingen mbt interne gewapende conflicten, nl. burgeroorlogen.
ð Recht van Den Haag:
Gaat over het verbieden van bepaalde methoden van oorlogvoering, met name een
poging van een aantal wapens buiten de wet te stellen.
o Ofwel maken de wapens geen onderscheidt tussen de combattanten en de
burgerbevolking (chemische wapens), treffen een heel gebied
o Wapens die disproportioneel veel menselijk leed toebrengen (verbod op het
gebruik van antipersoonsmijnen -> gericht op mensen te verminken en niet
vermoorden om zo de tegenstander te verzwakken doordat ze veel zorg moeten
verlenen aan de verminkte personen)
, ð Internationaal humanitair recht
ð Gaat over “hoe beperk je zoveel mogelijk het humanitair leed dat tijdens zo’n gewapende conflicten
optreedt”.
2. Internationaal strafrecht:
Hangt voor een groot deel vast aan het internationaal humanitair recht (is interstatelijk recht, bij
schendig van een verdrag leidt het tot staatsaansprakelijkheid).
Internationaal strafrecht is erop gericht om ook individuele strafrechtelijke aansprakelijkheid te
creëren voor personen die zich schuldig hebben gemaakt aan ernstige schendingen van het
internationaal humanitair recht (vaak oorlogsmisdrijven = inbreuken op internationaal humanitair
recht dat het niet volstaat om enkel de staat aansprakelijk te stellen maar ook de personen die de
schending hebben gemaakt).
Bij het ICC heb je naast oorlogsmisdrijven ook de strafrechtelijke aansprakelijkheid hebt voor
1) Oorlogsmisdrijven
2) Het genocideverbod
3) Misdrijven tegen de mensheid
(Vergelijkbare redenering als bij het humanitair recht, gaat om een aantal handelingen
die gesteld worden in het kader van een wijdverbreide of stelstelmatige aanval gericht
tegen de burgerbevolking, gaat om een systematische targeting)
4) Misdrijf van agressie (verboden met recht op vrede en veiligheid)
Agressie = wanneer een staat geweld gebruik wanneer het internationaal recht op vrede
en veiligheid het niet toelaat, het internationaal strafrecht voegt hier opnieuw
individuele strafrechtelijke aansprakelijkheid aan toe voor gezagsdragers die een
dergelijke agressie zouden hebben bevolen tegen een andere staat
Strafrecht sluit nauw aan bij internationaal humanitair recht en internationaal recht op vrede en
veiligheid, en voegt daar ook individuele strafrechtelijke aansprakelijkheid aan toe.
3. Mensrechten
Niet specifiek geschreven voor conflictsituaties.
Is geschreven voor gebruik in vrede- en oorlogstijd, en is altijd van toepassing.
Alleen laat het recht van de rechten van de mens een aantal beperkingen toe in oorlogstijden.
Zie het BUPO-verdrag.
ð Bevat een aantal rechten die erin worden afgekondigd
ð Laat beperkingen toe ter bescherming van de nationale veiligheid en openbare orde
ð Een staat zal zich beroepen op deze beperkingen in tijden van conflict.
ð Bovendien is er ook een specifiek artikel 4 dat toelaat om een noodtoestand af te kondigen
o Noodtoestand:
§ Een staat kan nog verder afwijken van de mensenrechten
§ Moet bij wet zijn voorzien
§ Moet een publieke verklaring zijn waarin de staat zegt dat ze een noodtoestand
afroepen, moeten de periode vermelden (kan verlengd worden) en geven aan in die
verklaring in welke maten de juridische verplichtingen die ze normaal hebben
beperken.
§ Aantal rechten waar nooit mag van worden afgeweken
= Non-derogable rights (bv. folterverbod) worden genoemd in BUPO-verdrag
