Samenvatting WPO's Gerechtelijk recht 2022

WPO – VANDEROSIEREN



Het gerechtelijk landschap in België




Samenstelling
(codex!)

Hof van Cassatie

 3 kamers: burgerlijke zaken – strafzaken - sociale zaken
o Elke kamer heeft een Nederlandstalige en Franstalige sectie/afdeling
o Samengesteld uit 5 raadsheren (soms 3 voor eenvoudige zaken)(art. 128 Ger.W.)

Hof van beroep

 1 per rechtsgebied  dus 5 in totaal (Antwerpen, Brussel, Gent, Luik, Bergen)
 Kamers voor burgerlijke zaken, correctioneel zaken en jeugd- en familiekamers (art. 101
Ger.W.)
o In Brussel: Marktenhof  gespecialiseerde kamers voor marktzaken
 Principe: alleenzetelende rechter
o Uitzondering: 3 raadsheren (art. 109bis Ger.W.)

Arbeidshof

 1 per rechtsgebied
 Elke kamer wordt voorgezeten door een beroepsmagistraat die wordt bijgestaan door 2
raadsheren (of 4 ‘raadsheren in sociale zaken’  lekenrechters)

,Hof van Assisen

Rechtbank van eerste aanleg

 Hieronder valt:
o Strafuitvoeringsrechtbank (SURB)
o Correctionele rechtbank
o Burgerlijke rechtbank
o Familie- en jeugdrechtbank
 Principe: alleenzetelende rechter

Arbeidsrechtbank

 Specifieke kamer bevoegd voor de vorderingen betreffende de collectieve schuldenregeling
o Bestaat uit 1 rechter in de arbeidsrechtbank
 De andere kamers bestaan uit een voorzitter (rechter in de arbeidsrechtbank) en rechters in
sociale zaken (lekenrechters)

Ondernemingsrechtbank

 Elke kamer bestaat uit een voorzitter (rechter in de ondernemingsrechtbank) die wordt
bijgestaan door 2 ‘rechters in ondernemingszaken’ (lekenrechters)

Arrondissementsrechtbank

 1 per gerechtelijk arrondissement
 Bestaat uit de voorzitters van de rechtbank van eerste aanleg, de ondernemingsrechtbank,
de arbeidsrechtbank alsook de voorzitter van de vrederechters en politierechters
 Gerechtelijk arrondissement Brussel: Nederlandstalige én Franstalige
arrondissementsrechtbank
o Indien verzoek tot taalwijziging wordt gedaan kan hiertegen beroep worden
aangetekend in de arrondissementsrechtbank te Brussel
 Deze zal zetelen in Verenigde Vergadering (Nederlandstalige + Franstalige
Arrondissementsrechtbank samengevoegd)
 Bestaande uit : 6 raadsheren (3 Franstalige + 3 Nederlandstalige
voorzitters van de rechtbank van eerste aanleg, de
ondernemingsrechtbank en de arbeidsrechtbank)

Vredegerecht

- 1 vrederechter per kanton

Politierechtbank

- Bestaat uit een burgerrechtelijke en strafrechtelijke kamer
- Alleenzetelende rechter: 1 politierechter

Openbaar ministerie
 Parket bij het Hof van Cassatie
o = apart parket  enkel adviserende bevoegdheid, GEEN vervolgingsbevoegdheid
(ook aparte balie)
 Hof van Assisen : federaal parket
 Hoven van Beroep : parket-generaal

,  Arbeidshoven : arbeidsauditoraat-generaal
 Arbeidsrechtbank: arbeidsauditoraat
 Rechtbank van eerste aanleg, ondernemingsrechtbank: parket van de procureur des Konings

Taal in gerechtszaken
WET VAN 15 JUNI 1935 OP HET GEBRUIK DER TALEN IN GERECHTSZAKEN

 Principe: eentaligheid van de rechtspleging
o Taal wordt bepaald door ligging rechtbank die kennis neemt van het geschil
(Fr/Nl/Duits)

 Uitzondering: Gerechtelijk arrondissement Brussel
o Extra muros (art. 3)  indien aanknopingspunt van de territoriale bevoegdheid
gelegen is in Vlaamse gemeente die behoort tot het gerechtelijk arrondissement
Brussel, maar buiten de Brusselse agglomeratie (19) (dus in Halle-Vilvoorde)
 Taal rechtspleging = Nederlands
o Intra muros (art. 4)  indien aanknopingspunt van de territoriale bevoegdheid
gelegen is in de Brusselse agglomeratie (19)
 Nederlands: indien verweerder in Nederlands taalgebied woont
 Frans: indien verweerder in Frans taalgebied woont
 Taal naar keuze van eiser: indien verweerder in Brusselse agglomeratie (19)
woont of geen gekende woonplaats in BE heeft

 Wanneer kan men een taalwijziging krijgen (verwijzing naar anderstalige rechtbank)?
o Extra muros
Kan men indien de taal van rechtspleging Nederlands is en de opgeroepen partij in
Vilvoorde woont een taalwijziging verkrijgen?  NEE, tenzij
 Gezamenlijk verzoek
 Verzoek in limine litis door verweerder met woonplaats in 1 van de 6
faciliteitengemeenten
 Weigering enkel mogelijk indien de wijziging in strijd is met taal van
de meerderheid van de pertinente dossierstukken of taal van de
arbeidsverhouding
o Intra muros
 Verzoek moet in limine litis gevraagd worden door verweerder
 Weigering enkel mogelijk indien er bewijs is dat de verweerder
toereikende kennis heeft van de taal van rechtspleging
o Indien verweerder woonplaats heeft in Brusselse
agglomeratie of in 1 van de 6 faciliteitengemeenten
 Weigering enkel mogelijk indien de wijziging in strijd
is met taal van de meerderheid van de pertinente
dossierstukken of taal van de arbeidsverhouding

Casus
Marie woonachtig in Brussel verhuist naar Vlaamse gemeente waar haar dochter woont. Marie
brengt haar kleindochter naar school. Onderweg struikelt Marie over een losliggende steen op het
voetpad en ze is er erg aan toe. De betreffende gemeente erkent haar aansprakelijkheid niet. Tot
welke rechtbank(en) kan Marie zich wenden?

,Bespreking

 Rechtbank van eerste aanleg
o Art. 568 Ger.W.  volheid van bevoegdheid REA, maar dit is voorwaardelijk want
verweerder kan verwijzing vragen bij het eerste verweer
(nuancering volheid van bevoegdheid: uitsluitende bevoegdheden  vb.
faillissementszaken kunnen enkel behandeld worden voor de
ondernemingsrechtbank, in dit geval de REA dus geen kennis nemen van de zaak)
 Vrederechter
o Art. 590 Ger.W.  zaken t.e.m. €5000 (alg bevoegdheid vrederechter)
 Politierechtbank
o Art. 601bis Ger.w.  “verkeersongeval” kan zeer ruim geïnterpreteerd worden
volgens de rechtspraak
 De politierechtbank is uitsluitend bevoegd voor verkeersongevallen
 = juiste antwoord op deze casus want de politierechtbank is
uitsluitend bevoegd voor verkeersongevallen en dit ongeval kan
gekwalificeerd worden als verkeersongeval

, WPO – VANDEROSIEREN



Bevoegdheid
Materiële bevoegdheid
ALGEMEEN

 In de regel zijn de regels van de materiële bevoegdheid van openbare orde (art. 9, 2 de lid
Ger.W.)
o Geen bevoegdheidsovereenkomst mogelijk
o Ambtshalve onderzoek door rechter verplicht (art. 640)
o Partij kan exceptie van onbevoegdheid ten allen tijde opwerpen (art. 854)
o Onmogelijk te berusten in een beslissing over die materiële bevoegdheid
o Beslissing door onbevoegde rechter blijft onderhevig aan de nietigheid tot die
beslissing kracht van gewijsde verwerft

 2 uitzonderingen op regels dat regels van materiële bevoegdheid van openbare orde is
o Volheid van bevoegdheid rechtbank van eerste aanleg, sectie burgerlijke rechtbank
(art. 568)
 Niet van openbare orde
o Keuzerecht eiser niet-waardeerbare eisen (art. 592)
 Niet van openbare orde

 Wanneer wordt de materiële bevoegdheid getoetst  tijdstip dat de zaak bij de rechter
wordt ingeleid (rechtsingang)
o Uitzonderingen :
 Bij spoedprocedures
 Als eisende partij urgentie inroept dat is kortgedingrechter bevoegd
 Bij hoedanigheid onderneming
 Opdat ondernemingsrechtbank materieel bevoegd is volstaat het dat
de verweerder de hoedanigheid van onderneming had op het
ogenblik van de feiten die aan het geschil ten grondslag liggen


4 BEVOEGDHEIDSAANWIJZENDE CRITERIA

 VOORWERP van de eis
o Manier waarop het voorwerp van de vordering door de eiser in de gedingleidende
akte is gesteld  bepaalt de materiële bevoegdheid indien voorwerp van de eis het
bevoegdheidsaanknopend criterium is
 Vb. als eisende partij werknemer is en gedaagde partij werkgever ; dan is dit
een bevoegdheidsaanknopend criterium bij de beoordeling van de
bevoegdheid van de arbeidsrechtbank

 WAARDE van de eis
o In geld uitgedrukte eis