BEGRIPPENLIJST ARBEIDSSOCIOLOGIE
BEGRIP UITLEG PN SV
4 processen van 1) structureel: staatsvorming, economische schaalvergroting… 17
industrieel kapitalisme 2) cultureel: groei technologie, wetenschap, rationalisering, verlichting
3) persoonlijk niveau: onttovering en individualisering
4) toenemende greep van de mens op de natuur
Actorgeörienteerd Kijken naar dagelijkse interacties om te weten hoe sociale orde werkt 38
Affectief werk Soort beroepen waarbij het produceren en manipuleren van emoties 14
centraal staat vb. commodificatie.
Algemene systeemtheorie Het systeem van arbeidsverhoudingen is een afzonderlijk institutioneel 67
domein binnen een ontwikkelde economie dat processen en gevolgen in een
gegeven context omvat
Allemansmarkt Kwalificaties van werknemers zijn niet specifiek voor een bepaald gebied van 60
arbeidsinzet
Arbeid De eigenlijke activiteit 13
Arbeidsdeling Verscheidenheid van arbeidsverrichtingen die voortvloeien uit de 20
menselijke hoedanigheid. (specialisatie)
Arbeidsinhoud Diverse soorten taken en competenties. De invulling van de rol van 16
werknemer in een ruimer netwerk van taken die gecoördineerd worden in
een arbeidsorganisatie.
Arbeidskracht Het vermogen om te werken, de belofte op arbeid. 13
Arbeidsmarkt Hier verhouden de werkgevers en werknemers zich ten aanzien van elkaar 15/54
als aanbieder van arbeidsplaatsen en aanbieders van arbeidskracht.
Denkbeeldige plaats waar vragers naar arbeid en aanbieders van arbeid
elkaar ontmoeten en tot interactie komen
Sociaal stratificatiemechanisme
Arbeidsomstandigheden Fysieke en psychische kenmerken van arbeidstaak. 16
Arbeidsorganisatie De vorm van arbeidsdeling en mate hiërarchische coördinatie tussen 15
verschillende arbeidsplaatsen, waarbij de arbeidskracht zo efficiënt mogelijk
worden ingezet. Verlengde manier waarop productieproces is ontworpen,
technische hulpmiddelen. (Instrumentele opstelling)
Arbeidsorganisatieparadig Neofordisme, postfordisme, fordisme en ante-fordisme (vakmanschap) 48
ma’s
Arbeidsverdeling Coördinatie van arbeidskrachten en arbeidsmiddelen in een bureaucratisch 20
model van arbeidsorganisatie.
Arbeidsverhoudingen Collectieve = werkgevers en werknemers ontmoeten elkaar als 15
belangengroepen, overheid kan betrokken zijn.
Individuele = dagelijkse relaties op de werkvloer
Arbeidsverhoudingen Verwijzen naar het individuele complement van collectieve 16
(microniveau) arbeidsverhoudingen, de sociale relaties op de werkvloer, medezeggenschap
en inspraak.
Arbeidsvoorwaarden Afspraken tussen werkgever en werknemers: primaire, secundaire en 16
tertiaire
Arena’s Arbeidsorganisatie, arbeidsmarkt, arbeidsverhoudingen 15
Automatisering Behalve de uitvoerende taken ook de controlerende, regelende en sturende 26
taken die worden overgenomen door machines.
Bedauxstelsel Bovenop het basisloon verdiende men een prestatiebeloning als men een 35
1
, bepaalde tijdsnorm behaalde
Bedrijfsculturen Culturele context die bepaalt hoe mensen zich gaan gedragen 39
Bedrijfsdeelmarkt Kwalificaties van werknemers zijn specifiek voor een bepaald bedrijf 60
Bell Optimist, inspiratie Weber. Centrale rol van kennis en toenemende vraag 46
naar technische specialisten, non-profit sector wint belang.
Veranderingen leiden tot nieuw soort postindustriële samenleving die
fundamenteel verschillend is van haar industriële voorhanger?
Beroepsgebonden Afgelijnd volgens de contouren van specifieke beroepen waarbij toegang 60
deelmarkt afgelijnd is
Betaald werk Werk dat een gebruikswaarde en ruilwaarde heeft. 11
Billijkheidsargument Streven naar rechtvaardige verdeling van meerwaarde, machtsstrijd die uit 55
in sociaal compromis
Blauner Technologie heeft een doorslaggevende rol bij vervreemding. Hij 43/44
onderscheidt 4 types van technologie en vervreemding.
Vakmanstechnologie, machine gebruik, assemblage en continue
procestechnologie
Machteloosheid, betekenisloosheid, sociale isolatie en
zelfvervreemding
U-curve doorheen de tijd
Braverman Pessimist, Marx. Vergevorderde Taylorisering van de arbeid brengt 45
dekwalificatieproces op gang en routine arbeid krijgt de bovenhand
Omgekeerde U-curve
Bureaucratische cirkel Dit is wanner alle regels er toe leiden dat activiteiten zich meer aan de 41
minimumstandaarden houden en het management hierop reageert door de
regels nog te verscherpen en supervisie op te drijven
CAO Collectieve arbeidsovereenkomst. Zogenaamde primaire en secundaire 69
beloningssystemen vastgelegd, tertiaire steeds meer
Castells Niet de- rekwalificatie zijn het belangrijkste in de transformatie van arbeid, 47/51
maar wel toenemende druk om flexibeler te zijn.
Rekwalificatie sterkere trend op formele arbeidsmarkt
Comités voor preventie en Finale bevoegdheid over de veiligheid en de gezondheid van de werknemers 71
bescherming op het werk
Commodificatie Activiteiten die een ruilwaarde hebben gekregen , verruilwaarding of 14
vermarkting van werk. Voorbeeld van affectief werk.
Conductieve productie Bewerkstelligt niet allen een consumptie-ervaring maar ook een leerervaring 54
bij een klant
Coöperatieve arbeid Alle medewerkers zijn ook de eigenaars van de productiemiddelen en 13
bepalen samen de strategie van hun onderneming
Crisis Fordistische model Aanbod: organisatorisch en technologische beperkingen 24
Vraag: verzadiging door massaconsumptie
Tertiarisering: groei dienstensector
Ideologische verschillen, neoliberalisme en vrije wereldhandel
Cultuur-contextuele De keuze tussen minder werker of meer opbrengst doet zich voor in een 22
verklaring paalde tijdsgeest en sociale context.
De 4 a’s (het micro-niveau Arbeidsinhoud, arbeidsomstandigheden, arbeidsvoorwaarden en 16
arbeidsverhoudingen
2
BEGRIP UITLEG PN SV
4 processen van 1) structureel: staatsvorming, economische schaalvergroting… 17
industrieel kapitalisme 2) cultureel: groei technologie, wetenschap, rationalisering, verlichting
3) persoonlijk niveau: onttovering en individualisering
4) toenemende greep van de mens op de natuur
Actorgeörienteerd Kijken naar dagelijkse interacties om te weten hoe sociale orde werkt 38
Affectief werk Soort beroepen waarbij het produceren en manipuleren van emoties 14
centraal staat vb. commodificatie.
Algemene systeemtheorie Het systeem van arbeidsverhoudingen is een afzonderlijk institutioneel 67
domein binnen een ontwikkelde economie dat processen en gevolgen in een
gegeven context omvat
Allemansmarkt Kwalificaties van werknemers zijn niet specifiek voor een bepaald gebied van 60
arbeidsinzet
Arbeid De eigenlijke activiteit 13
Arbeidsdeling Verscheidenheid van arbeidsverrichtingen die voortvloeien uit de 20
menselijke hoedanigheid. (specialisatie)
Arbeidsinhoud Diverse soorten taken en competenties. De invulling van de rol van 16
werknemer in een ruimer netwerk van taken die gecoördineerd worden in
een arbeidsorganisatie.
Arbeidskracht Het vermogen om te werken, de belofte op arbeid. 13
Arbeidsmarkt Hier verhouden de werkgevers en werknemers zich ten aanzien van elkaar 15/54
als aanbieder van arbeidsplaatsen en aanbieders van arbeidskracht.
Denkbeeldige plaats waar vragers naar arbeid en aanbieders van arbeid
elkaar ontmoeten en tot interactie komen
Sociaal stratificatiemechanisme
Arbeidsomstandigheden Fysieke en psychische kenmerken van arbeidstaak. 16
Arbeidsorganisatie De vorm van arbeidsdeling en mate hiërarchische coördinatie tussen 15
verschillende arbeidsplaatsen, waarbij de arbeidskracht zo efficiënt mogelijk
worden ingezet. Verlengde manier waarop productieproces is ontworpen,
technische hulpmiddelen. (Instrumentele opstelling)
Arbeidsorganisatieparadig Neofordisme, postfordisme, fordisme en ante-fordisme (vakmanschap) 48
ma’s
Arbeidsverdeling Coördinatie van arbeidskrachten en arbeidsmiddelen in een bureaucratisch 20
model van arbeidsorganisatie.
Arbeidsverhoudingen Collectieve = werkgevers en werknemers ontmoeten elkaar als 15
belangengroepen, overheid kan betrokken zijn.
Individuele = dagelijkse relaties op de werkvloer
Arbeidsverhoudingen Verwijzen naar het individuele complement van collectieve 16
(microniveau) arbeidsverhoudingen, de sociale relaties op de werkvloer, medezeggenschap
en inspraak.
Arbeidsvoorwaarden Afspraken tussen werkgever en werknemers: primaire, secundaire en 16
tertiaire
Arena’s Arbeidsorganisatie, arbeidsmarkt, arbeidsverhoudingen 15
Automatisering Behalve de uitvoerende taken ook de controlerende, regelende en sturende 26
taken die worden overgenomen door machines.
Bedauxstelsel Bovenop het basisloon verdiende men een prestatiebeloning als men een 35
1
, bepaalde tijdsnorm behaalde
Bedrijfsculturen Culturele context die bepaalt hoe mensen zich gaan gedragen 39
Bedrijfsdeelmarkt Kwalificaties van werknemers zijn specifiek voor een bepaald bedrijf 60
Bell Optimist, inspiratie Weber. Centrale rol van kennis en toenemende vraag 46
naar technische specialisten, non-profit sector wint belang.
Veranderingen leiden tot nieuw soort postindustriële samenleving die
fundamenteel verschillend is van haar industriële voorhanger?
Beroepsgebonden Afgelijnd volgens de contouren van specifieke beroepen waarbij toegang 60
deelmarkt afgelijnd is
Betaald werk Werk dat een gebruikswaarde en ruilwaarde heeft. 11
Billijkheidsargument Streven naar rechtvaardige verdeling van meerwaarde, machtsstrijd die uit 55
in sociaal compromis
Blauner Technologie heeft een doorslaggevende rol bij vervreemding. Hij 43/44
onderscheidt 4 types van technologie en vervreemding.
Vakmanstechnologie, machine gebruik, assemblage en continue
procestechnologie
Machteloosheid, betekenisloosheid, sociale isolatie en
zelfvervreemding
U-curve doorheen de tijd
Braverman Pessimist, Marx. Vergevorderde Taylorisering van de arbeid brengt 45
dekwalificatieproces op gang en routine arbeid krijgt de bovenhand
Omgekeerde U-curve
Bureaucratische cirkel Dit is wanner alle regels er toe leiden dat activiteiten zich meer aan de 41
minimumstandaarden houden en het management hierop reageert door de
regels nog te verscherpen en supervisie op te drijven
CAO Collectieve arbeidsovereenkomst. Zogenaamde primaire en secundaire 69
beloningssystemen vastgelegd, tertiaire steeds meer
Castells Niet de- rekwalificatie zijn het belangrijkste in de transformatie van arbeid, 47/51
maar wel toenemende druk om flexibeler te zijn.
Rekwalificatie sterkere trend op formele arbeidsmarkt
Comités voor preventie en Finale bevoegdheid over de veiligheid en de gezondheid van de werknemers 71
bescherming op het werk
Commodificatie Activiteiten die een ruilwaarde hebben gekregen , verruilwaarding of 14
vermarkting van werk. Voorbeeld van affectief werk.
Conductieve productie Bewerkstelligt niet allen een consumptie-ervaring maar ook een leerervaring 54
bij een klant
Coöperatieve arbeid Alle medewerkers zijn ook de eigenaars van de productiemiddelen en 13
bepalen samen de strategie van hun onderneming
Crisis Fordistische model Aanbod: organisatorisch en technologische beperkingen 24
Vraag: verzadiging door massaconsumptie
Tertiarisering: groei dienstensector
Ideologische verschillen, neoliberalisme en vrije wereldhandel
Cultuur-contextuele De keuze tussen minder werker of meer opbrengst doet zich voor in een 22
verklaring paalde tijdsgeest en sociale context.
De 4 a’s (het micro-niveau Arbeidsinhoud, arbeidsomstandigheden, arbeidsvoorwaarden en 16
arbeidsverhoudingen
2
