LLUNYDDIAETH
TGAU:
TYLLUAN WEN
Arholiad Llafar:
Llunyddiaeth (hyd at 20 munud y grŵp) . Disgwylir i ymgeiswyr ymateb i destun a astudir ar
DVD ac a atgyfnerthir gan astudiaeth o’r testun cyfatebol printiedig. Golygir wrth hyn ystyried
elfennau megis themâu, datblygiad plot, cymeriadaeth, deialog, cefndir a’r modd y cyflwynir y
rhain drwy gyfrwng ffilm.
Haen Uwch Tylluan Wen (Y FFILM) / Y Dylluan Wen (Y NOFEL) Angharad Jones
Mae'r ffilm yn sôn am gantores werin sy'n dychwelyd i fro ei
phlentyndod (bro ei mebyd) mewn hen ardal chwarelyddol yng ngogledd
Cymru i recordio albwm, ond sydd ar berwyl llawer mwy sinistr cyn
diwedd y ffilm, a hynny ar ôl darganfod mai'r prifathro a'i deulu sydd
bellach yn byw yn ei hen gartref. (mae’r ffilm wedi’i selio ar y nofel ‘Y
Dylluan Wen’ gan Angharad Jones)
,Mae Eirlys yn newid ei henw i Martha er mwyn bod yn anhysbyll wrth
ddychwelyd i fro ei mebyd.
Mae llawer o symbolaeth yn y ffilm; gwelwn ôl-fflachiadau o Eirlys yn
cael y gansen, y prifathro yn gwisgo mantell/ clogyn, a chan fod Martha
yn cyrraedd yn gwisgo mantell, dengys hyn ei bod bellach yn rheoli. Yn
nes ymlaen mae saethiad o Ifor Preis yn gwisgo ei fantell yn breifat yn
dangos sut y mae ef eisiau adennill rheolaeth. Mae gwisgo’r mantel yn
ei wneud iddo deimlo yn gryf ac yn pwerus. Mae hyn yn dangos nad
ydyw yn teimlo’n gryf heb y fantell. Mewn rhannau lle mae Martha
eisiau bod yn arbennig o fygythiol mae hi’n gwisgo coch. Clywir llawer o
gerddoriaeth ailadroddus yn y ffilm - symbol o’r gorffennol yn ailadrodd
ei hun - ac mae’n adeiladu tensiwn i uchafbwynt ar y diwedd. Symbol
arall yn y ffilm yw'r delyn, offeryn a ddefnyddir ar y cyfan i greu
rhywbeth da a phositif sef cerddoriaeth, ond erbyn diwedd y ffilm i
ddinistrio, yn debyg i'r gansen yn y nofel 'Y Dylluan Wen'.
Mae gwisgo mantell/ clogyn hefyd yn cynrychiolu rhywbeth sinister.
Mae gwrachod a dewinod yn draddodiadol yn gwisgo mantell – elfen
dywyll a sinister. Mae clogyn hefyd yn gorchuddio; mae hyn yn
symbolaeth o ochr drwg rhywun yn cael ei guddio er mwyn twyll. Mae’r
mantel hefyd yn cuddio gwendidau; dengys Ifor Prys gwendid trwy gosbi
plant ysgol a thrwy godineb. Mae ei wraig yn fenyw diniwed , tawel a
chyfeillgar – mae hyn yn gwneud ei odineb yn rhywbeth mwy creulon
byth.
, Yn ogystal a bod yn gysylltiedig gyda stori Blodeuwedd mae yna
symbolaeth pellach i’r dylluan:
Oherwydd eu gweithgaredd nosol a'u golwg rhyfedd unigryw, mae
tylluanod yn aml wedi cael eu hystyried yn anifeiliaid dirgel ac wedi bod yn
destun chwedlau ac ofergoelion amrywiol dros yr oesoedd.
Tra bod rhai diwylliannau yn eu cysylltu â dewiniaeth, mae diwylliannau
eraill yn credu bod galwad y dylluan yn alwad gan yr ysbrydion a bod y
rhai sy'n ymateb â chwiban heb gael ymateb yn ôl gan y dylluan yn golygu
bod marwolaeth ar fin digwydd. Mae'r chwedlau tylluanod hyn wedi
arwain at eu triniaeth a'u dileu yn llym ers oesoedd.
Felly beth mae'n ei olygu pan welwch dylluan? A yw'r chwedlau gan y
diwylliannau hyn i'w credu? Bydd gwybod beth mae tylluan yn ei
symboleiddio yn eich helpu i lywio trwy'r chwedlau a'r ofergoelion a deall
hefyd beth sy'n gwneud y creadur hwn mor unigryw.
Y nofel:
Mae Y Dylluan Wen yn stori afaelgar a sinister. Un o brif themau y nofel (a’r
ffilm) yw y ffin rhwng y du a'r gwyn, y daioni a'r drygioni sy'n lliwio pob un
o'n bywydau. A ydym yn cael ein geni yn ddrwg neu yn dda? A ydym i gyd
yn gymysgedd o dda a drwg? Ai pethau sy’n digwydd i ni yn ystod ein
bywydau sydd yn ein hachosi i fod yn dda neu’n ddrwg?
Mae Angharad Jones yn gallu cydymdeimlo â'r holl gymeriadau yn eu
gwendidau a'u cryfderau. Gwêl ddwy ochr pob sefyllfa sydd yn islais drwy'r
TGAU:
TYLLUAN WEN
Arholiad Llafar:
Llunyddiaeth (hyd at 20 munud y grŵp) . Disgwylir i ymgeiswyr ymateb i destun a astudir ar
DVD ac a atgyfnerthir gan astudiaeth o’r testun cyfatebol printiedig. Golygir wrth hyn ystyried
elfennau megis themâu, datblygiad plot, cymeriadaeth, deialog, cefndir a’r modd y cyflwynir y
rhain drwy gyfrwng ffilm.
Haen Uwch Tylluan Wen (Y FFILM) / Y Dylluan Wen (Y NOFEL) Angharad Jones
Mae'r ffilm yn sôn am gantores werin sy'n dychwelyd i fro ei
phlentyndod (bro ei mebyd) mewn hen ardal chwarelyddol yng ngogledd
Cymru i recordio albwm, ond sydd ar berwyl llawer mwy sinistr cyn
diwedd y ffilm, a hynny ar ôl darganfod mai'r prifathro a'i deulu sydd
bellach yn byw yn ei hen gartref. (mae’r ffilm wedi’i selio ar y nofel ‘Y
Dylluan Wen’ gan Angharad Jones)
,Mae Eirlys yn newid ei henw i Martha er mwyn bod yn anhysbyll wrth
ddychwelyd i fro ei mebyd.
Mae llawer o symbolaeth yn y ffilm; gwelwn ôl-fflachiadau o Eirlys yn
cael y gansen, y prifathro yn gwisgo mantell/ clogyn, a chan fod Martha
yn cyrraedd yn gwisgo mantell, dengys hyn ei bod bellach yn rheoli. Yn
nes ymlaen mae saethiad o Ifor Preis yn gwisgo ei fantell yn breifat yn
dangos sut y mae ef eisiau adennill rheolaeth. Mae gwisgo’r mantel yn
ei wneud iddo deimlo yn gryf ac yn pwerus. Mae hyn yn dangos nad
ydyw yn teimlo’n gryf heb y fantell. Mewn rhannau lle mae Martha
eisiau bod yn arbennig o fygythiol mae hi’n gwisgo coch. Clywir llawer o
gerddoriaeth ailadroddus yn y ffilm - symbol o’r gorffennol yn ailadrodd
ei hun - ac mae’n adeiladu tensiwn i uchafbwynt ar y diwedd. Symbol
arall yn y ffilm yw'r delyn, offeryn a ddefnyddir ar y cyfan i greu
rhywbeth da a phositif sef cerddoriaeth, ond erbyn diwedd y ffilm i
ddinistrio, yn debyg i'r gansen yn y nofel 'Y Dylluan Wen'.
Mae gwisgo mantell/ clogyn hefyd yn cynrychiolu rhywbeth sinister.
Mae gwrachod a dewinod yn draddodiadol yn gwisgo mantell – elfen
dywyll a sinister. Mae clogyn hefyd yn gorchuddio; mae hyn yn
symbolaeth o ochr drwg rhywun yn cael ei guddio er mwyn twyll. Mae’r
mantel hefyd yn cuddio gwendidau; dengys Ifor Prys gwendid trwy gosbi
plant ysgol a thrwy godineb. Mae ei wraig yn fenyw diniwed , tawel a
chyfeillgar – mae hyn yn gwneud ei odineb yn rhywbeth mwy creulon
byth.
, Yn ogystal a bod yn gysylltiedig gyda stori Blodeuwedd mae yna
symbolaeth pellach i’r dylluan:
Oherwydd eu gweithgaredd nosol a'u golwg rhyfedd unigryw, mae
tylluanod yn aml wedi cael eu hystyried yn anifeiliaid dirgel ac wedi bod yn
destun chwedlau ac ofergoelion amrywiol dros yr oesoedd.
Tra bod rhai diwylliannau yn eu cysylltu â dewiniaeth, mae diwylliannau
eraill yn credu bod galwad y dylluan yn alwad gan yr ysbrydion a bod y
rhai sy'n ymateb â chwiban heb gael ymateb yn ôl gan y dylluan yn golygu
bod marwolaeth ar fin digwydd. Mae'r chwedlau tylluanod hyn wedi
arwain at eu triniaeth a'u dileu yn llym ers oesoedd.
Felly beth mae'n ei olygu pan welwch dylluan? A yw'r chwedlau gan y
diwylliannau hyn i'w credu? Bydd gwybod beth mae tylluan yn ei
symboleiddio yn eich helpu i lywio trwy'r chwedlau a'r ofergoelion a deall
hefyd beth sy'n gwneud y creadur hwn mor unigryw.
Y nofel:
Mae Y Dylluan Wen yn stori afaelgar a sinister. Un o brif themau y nofel (a’r
ffilm) yw y ffin rhwng y du a'r gwyn, y daioni a'r drygioni sy'n lliwio pob un
o'n bywydau. A ydym yn cael ein geni yn ddrwg neu yn dda? A ydym i gyd
yn gymysgedd o dda a drwg? Ai pethau sy’n digwydd i ni yn ystod ein
bywydau sydd yn ein hachosi i fod yn dda neu’n ddrwg?
Mae Angharad Jones yn gallu cydymdeimlo â'r holl gymeriadau yn eu
gwendidau a'u cryfderau. Gwêl ddwy ochr pob sefyllfa sydd yn islais drwy'r
