Samenvatting Van gedachten wisselen
+ college aantekeningen
___________________________________________________________________________
Van gedachten wisselen, filosofie en ethiek voor zorg en welzijn
Richard de Brabander
Studieboek eerste jaar Pedagogische Wetenschappen
(Universiteit Leiden)
___________________________________________________________________________
Aantekeningen collegejaar 2021-2022
,Inhoud
Aantekeningen Inleiding in de Psychologie............................................................................................3
College 1.............................................................................................................................................3
College 2.............................................................................................................................................4
College 3.............................................................................................................................................8
College 5...........................................................................................................................................13
College 6 ..........................................................................................................................................15
College 7...........................................................................................................................................17
College 8...........................................................................................................................................20
Samenvatting Van gedachten wisselen................................................................................................23
H1 de zelfoefening van het denken..................................................................................................23
H2 eigen regie en de vraag naar het goede leven.............................................................................24
H3 eigen regie en de vraag ‘wat moet ik doen?’...............................................................................26
H4 empowerment: emancipatie en de vraag naar de macht...........................................................26
H5 eigen regie en het recht om te participeren in de samenleving..................................................27
H6 het bevorderen van menselijke waardigheid..............................................................................28
, Aantekeningen Inleiding in de Psychologie
College 1
Filosofie wordt gezien als een opening voor nieuwe perspectieven en niet als wetenschap die de
werkelijkheid wil verklaren. De heersende manier van denken en de opvattingen in de samenleving
worden ter discussie gesteld. De heersende opvattingen sluiten nieuwe perspectieven uit en filosofie
schudt deze wakker.
Menswetenschappen zijn empirische wetenschappen (psychologie, sociologie, antropologie,
pedagogiek). Ze gaan uit van definities. Filosofie onderzoekt de definities en stelt fundamentele
vragen (wat is het? bestaat het?).
De westerse filosofie is gebaseerd op de klassieke Griekse filosofie.
Oosterse filosofie is niet gescheiden van religie, waardoor er overlap bestaat (boeddhistische
filosofie, confucianisme, hindoeïstische filosofie, taoïsme).
Socratische methode: veel vragen stellen bij wat iemand zegt, anderen zelf laten nadenken.
Plato leerde veel van Socrates, maar is de enige die zijn gedachten heeft opgeschreven. Volgens
Plato moet je je verwonderen over het alledaagse en breken met de heersende opinie. Hij richtte zich
op het helpen van mensen met het bereiken van eudaimonia (vervulling) en hij had vier ideeën om
dit te bereiken:
1. denk meer en ken jezelf
2. laat je geliefde jou veranderen om je volledige potentie te bereiken.
3. ontcijfer de boodschap van schoonheid, we vinden in voorwerpen die we mooi vinden iets
wat we nodig hebben of zelf missen
4. verander de maatschappij
Tot na de middeleeuwen waren er meer verklaringen door middel van geloof/religie, gevoel of
instinct dan alleen zintuiglijk bewijs of rede.
Copernicus ontdekte dat de aarde om de zon draait en niet alles om de aarde.
Wetenschappers kregen hoop en begonnen meer ontdekkingen te doen. Het gevolg hiervan was de
verlichting: de mens ontdekte zichzelf als een autonoom subject dat meer te weten kan komen over
het fundament van de werkelijkheid: kennis en wetenschap laten de mens een betere wereld
creëren. Ook ontstond er wantrouwen tegenover religie. Tijdens de verlichting kwam de vrije wil
tegenover de wil van God te staan (filosofische vragen: wat is vrije wil? Hoe autonoom zijn we?).
Voor de verlichting werden er voornamelijk opvoedingshandleidingen geschreven door
dichters: romantische ideeën
dokters: theoretisch, maar niet altijd onderbouwd
verloskundigen: praktisch
De eerste complete opvoedingstheorieën kwamen tijdens de verlichting gemaakt door filosofen.
De eerste pedagogen waren filosofen:
Locke: een kind wordt geboren als tabula rasa en kan volledig gevormd worden.
Rousseau: je kunt een kind het best opvoeden verwijderd van de slechte invloeden (Emile).
De verlichting zorgde voor een wetenschappelijk wereldbeeld, maar kritiek hierop is dat het
mechanistisch werd: mens en omgeving worden beheerst en gerationaliseerd (meedraaien in
instellingen en de samenleving) en dit was dus ook het doel van opvoeding.
+ college aantekeningen
___________________________________________________________________________
Van gedachten wisselen, filosofie en ethiek voor zorg en welzijn
Richard de Brabander
Studieboek eerste jaar Pedagogische Wetenschappen
(Universiteit Leiden)
___________________________________________________________________________
Aantekeningen collegejaar 2021-2022
,Inhoud
Aantekeningen Inleiding in de Psychologie............................................................................................3
College 1.............................................................................................................................................3
College 2.............................................................................................................................................4
College 3.............................................................................................................................................8
College 5...........................................................................................................................................13
College 6 ..........................................................................................................................................15
College 7...........................................................................................................................................17
College 8...........................................................................................................................................20
Samenvatting Van gedachten wisselen................................................................................................23
H1 de zelfoefening van het denken..................................................................................................23
H2 eigen regie en de vraag naar het goede leven.............................................................................24
H3 eigen regie en de vraag ‘wat moet ik doen?’...............................................................................26
H4 empowerment: emancipatie en de vraag naar de macht...........................................................26
H5 eigen regie en het recht om te participeren in de samenleving..................................................27
H6 het bevorderen van menselijke waardigheid..............................................................................28
, Aantekeningen Inleiding in de Psychologie
College 1
Filosofie wordt gezien als een opening voor nieuwe perspectieven en niet als wetenschap die de
werkelijkheid wil verklaren. De heersende manier van denken en de opvattingen in de samenleving
worden ter discussie gesteld. De heersende opvattingen sluiten nieuwe perspectieven uit en filosofie
schudt deze wakker.
Menswetenschappen zijn empirische wetenschappen (psychologie, sociologie, antropologie,
pedagogiek). Ze gaan uit van definities. Filosofie onderzoekt de definities en stelt fundamentele
vragen (wat is het? bestaat het?).
De westerse filosofie is gebaseerd op de klassieke Griekse filosofie.
Oosterse filosofie is niet gescheiden van religie, waardoor er overlap bestaat (boeddhistische
filosofie, confucianisme, hindoeïstische filosofie, taoïsme).
Socratische methode: veel vragen stellen bij wat iemand zegt, anderen zelf laten nadenken.
Plato leerde veel van Socrates, maar is de enige die zijn gedachten heeft opgeschreven. Volgens
Plato moet je je verwonderen over het alledaagse en breken met de heersende opinie. Hij richtte zich
op het helpen van mensen met het bereiken van eudaimonia (vervulling) en hij had vier ideeën om
dit te bereiken:
1. denk meer en ken jezelf
2. laat je geliefde jou veranderen om je volledige potentie te bereiken.
3. ontcijfer de boodschap van schoonheid, we vinden in voorwerpen die we mooi vinden iets
wat we nodig hebben of zelf missen
4. verander de maatschappij
Tot na de middeleeuwen waren er meer verklaringen door middel van geloof/religie, gevoel of
instinct dan alleen zintuiglijk bewijs of rede.
Copernicus ontdekte dat de aarde om de zon draait en niet alles om de aarde.
Wetenschappers kregen hoop en begonnen meer ontdekkingen te doen. Het gevolg hiervan was de
verlichting: de mens ontdekte zichzelf als een autonoom subject dat meer te weten kan komen over
het fundament van de werkelijkheid: kennis en wetenschap laten de mens een betere wereld
creëren. Ook ontstond er wantrouwen tegenover religie. Tijdens de verlichting kwam de vrije wil
tegenover de wil van God te staan (filosofische vragen: wat is vrije wil? Hoe autonoom zijn we?).
Voor de verlichting werden er voornamelijk opvoedingshandleidingen geschreven door
dichters: romantische ideeën
dokters: theoretisch, maar niet altijd onderbouwd
verloskundigen: praktisch
De eerste complete opvoedingstheorieën kwamen tijdens de verlichting gemaakt door filosofen.
De eerste pedagogen waren filosofen:
Locke: een kind wordt geboren als tabula rasa en kan volledig gevormd worden.
Rousseau: je kunt een kind het best opvoeden verwijderd van de slechte invloeden (Emile).
De verlichting zorgde voor een wetenschappelijk wereldbeeld, maar kritiek hierop is dat het
mechanistisch werd: mens en omgeving worden beheerst en gerationaliseerd (meedraaien in
instellingen en de samenleving) en dit was dus ook het doel van opvoeding.
