SAMENVATTING DTAT
Literatuur en Colleges
Master Fiscale Economie 2021-2022
MvD
2021-2022
,MvD 2022
Beste lezer,
Voor je ligt de samenvatting van de colleges van het vak Direct Taks Assurance en Technology
van de Master Fiscale Economie. De weergegeven stof in deze samenvatting is gebaseerd op
het collegejaar 2021-2022. De samenvatting dient ter aanvulling van de stof die wordt
besproken op de colleges en biedt een handreiking voor het studeren. Hetgeen beschreven in
deze samenvatting is gebaseerd op de colleges en vertegenwoordigt derhalve zowel feiten als
een eigen invulling van de behandelde stof. Ik sta niet in voor eventuele onvolledigheden en
onjuistheden in de weergegeven stukken.
Het gebruik van deze samenvatting als hulpmiddel bij het studeren biedt een (goede)
mogelijkheid voor een adequate voorbereiding op het tentamen. Ik wens je veel leesplezier
en succes bij het studeren.
1
,MvD 2022
Inhoudsopgave
Week 1 ........................................................................................................................................................... 3
C. Bruijsten: Belastingrecht en ethiek ................................................................................................................. 3
WFR Eindejaarsdiscussie: Ethiek? Prima, maar de overheid moet ook meedoen. ............................................. 5
College A.F. Gunn en Kavelaars. ......................................................................................................................... 7
Week 2 ......................................................................................................................................................... 10
I. Burgers & I. Mosquera: Corporate Taxation and BEPS: A Fair Slice for Developing Countries? .................... 10
H. Gribnau, Sustainabele tax governance, maatschappelijke verantwoordelijkheid en ethiek........................ 14
College A.F. Gunn en Kavelaars: DIRECT TAX ASSURANCE AND TECHNOLOGY FISCALE ETHIEK ...................... 22
Week 3 ......................................................................................................................................................... 25
Tax Assurance: een vakgebied in ontwikkeling: verslag van het congres Tax Assurance (WFR 2016/22) ....... 25
Russo: Nieuwe voorstellen corporate governance code: fiscaal relevant? (WFR 2016/119) ........................... 27
College: Rabenort, Kavelaars. .......................................................................................................................... 31
Week 4 ......................................................................................................................................................... 42
OECD (2016), Co-operative Tax Compliance: Building Better Tax Control Frameworks ................................... 42
Leidraad Horizontaal Toezicht fiscaal dienstverleners (september 2021) ........................................................ 46
Controleaanpak Belastingdienst (CAB) mei 2021 ............................................................................................. 52
College de Ridder.............................................................................................................................................. 55
Week 5 ......................................................................................................................................................... 62
2019 European Tax Technology Survey, Thomson Reuters .............................................................................. 62
R. Arendsen en M. Rabenort, De toekomst van belastingheffing, MBB 2021/9............................................... 64
International Compliance Assurance Program (ICAP) (OECD 2019) ................................................................. 69
College Tax technology: Rabenort & Jansen. ................................................................................................... 71
Week 6 ......................................................................................................................................................... 76
Blogs op website Tax technology ..................................................................................................................... 76
T.J. Vinken, Steekproef en data-analyse. Over digitale technieken, gedeelde belangen en veranderend
toezicht, WFR 2020/227 ................................................................................................................................... 79
C. Buitenhuis, ‘Much data’ en de kortste weg naar ‘assurance’, Vakblad Tax Assurance 2014/2 ................... 82
College Kinds & Kavelaars: Tax technology: praktische toepassingen. ............................................................ 83
2
, MvD 2022
Week 1
C. Bruijsten: Belastingrecht en ethiek
Het denkkader dat ik hier schets kan houvast bieden bij de beantwoording van de vraag hoe ver een
belastingplichtige of zijn adviseur kan gaan in zijn strategie om de belastingdruk te minimaliseren. De
vraag naar het morele gehalte van handelingen op fiscaal terrein is in feite de vraag welke fiscale
handelingen wij als “goed” of als “slecht” bestempelen. Voor “goed” en “slecht” kan ook worden
gelezen “gewenst” en “ongewenst”. Er zal weinig discussie bestaan over de ongewenste aard van
frauduleuze handelingen. Lastiger is het beoordelen van belastingontwijking binnen de kaders van wet
en regelgeving, door bijvoorbeeld in te spelen op internationale mismatches in de kwalificatie van
rechtsvormen, transacties en financieringsvormen. Het is evenwel lastig te beoordelen omdat
dergelijke handelingen lang niet altijd fiscaal gedreven zijn. Zo kan ook de wens bestaan om de
financieringsfunctie op een plaats onder te brengen.
Een handeling is nooit zomaar “goed” of “slecht”. Om een handeling te kunnen beoordelen,
zullen we deze moeten toetsen aan een norm. Wanneer de norm van een op continuïteit gerichte
organisatie winstmaximalisatie is, is een handeling die gericht is op vermindering van de belastingdruk
“goed”. Anderzijds wordt een belastingplichtige geconfronteerd met rechtsregels in de vorm van
wetgevingen, verdragen en jurisprudentie. Thans, worden belastingplichtigen steeds mee
geconfronteerd met morele normen, maar deze zijn alleen niet juridisch afdwingbaar.
Om morele normen vorm te geven kijkt de auteur naar de filosofie van Kant en Rawls.
- Bentham & Mill: De deontologische ethiek van Kant onderscheidt zich van de teleologische ethiek
zoals die onder andere tot ontwikkeling is gekomen bij Bentham en Mill. Bentham stelt het goede
gelijk met geluk (genot) en de afkeer van pijn vanuit een altruïstisch perspectief is de beste
handeling dan de handeling die het meeste geluk oplevert voor het grootste aantal mensen. De
belangrijkste bijdrage van Mill is dat hij niet alleen kijkt naar de kwantiteit van geluk, maar ook
naar de kwaliteit van geluk. Bij belastingbesparing zou de handeling worden geëvalueerd wat het
meeste nu oplevert voor de samenleving, ook als dit voor de belastingplichtige zelf niet de
optimale uitkomst is.
- Kant: De ethiek van Kant kan worden gekenmerkt als een deontologische ethiek. Binnen deze
stroming in de ethiek is een handeling “goed” indien de handeling in overeenstemming is met een
morele plicht. Daarbij zijn imperatieven praktische wetten die algemeen geldig worden geacht
voor iedereen die tot een bepaalde gemeenschap behoort of er tijdelijk in verblijft.
o Hypothetische imperatieven: praktische noodzaak van een mogelijke handeling voor als
middel om een bepaald doel te bereiken. Ter illustratie: als regel geldt dat als een student
zijn diploma wil halen (doel), hij de tentamens met goed gevolg moet afleggen (handeling).
Gezien het beoogde doel, is het “goed” om goed voorbereid aan de tentamens deel te
nemen.
o Categorische imperatieven: De categorische imperatief is een imperatief die een
handeling op zichzelf, zonder relatie tot enig doel, als objectief-noodzakelijk voorstelt. Een
handeling is in dat geval “goed” indien het in overeenstemming is met een morele plicht.
“handel alleen volgens die maxime waarvan je tegelijkertijd kunt willen dat zij een
algemene wet wordt”. De vraag of een handeling “goed” of “slecht” is, heeft volgens de
categorische imperatief niets te maken met de gevolgen van die handeling. Kant redeneert
puur vanuit de ratio en niet vanuit de passies of verlangens naar geluk.
Een belastingplichtige die geconfronteerd wordt met een vraag of een belastingontwijkingsconstructie
“goed” is, zal zich dus moeten afvragen wat naar zijn idee een aanvaardbare algemene norm zou zijn,
en of de betreffende belastingontwijkingsconstructie al dan niet in overeenstemming is met die
aldus geconstrueerde norm.
3
Literatuur en Colleges
Master Fiscale Economie 2021-2022
MvD
2021-2022
,MvD 2022
Beste lezer,
Voor je ligt de samenvatting van de colleges van het vak Direct Taks Assurance en Technology
van de Master Fiscale Economie. De weergegeven stof in deze samenvatting is gebaseerd op
het collegejaar 2021-2022. De samenvatting dient ter aanvulling van de stof die wordt
besproken op de colleges en biedt een handreiking voor het studeren. Hetgeen beschreven in
deze samenvatting is gebaseerd op de colleges en vertegenwoordigt derhalve zowel feiten als
een eigen invulling van de behandelde stof. Ik sta niet in voor eventuele onvolledigheden en
onjuistheden in de weergegeven stukken.
Het gebruik van deze samenvatting als hulpmiddel bij het studeren biedt een (goede)
mogelijkheid voor een adequate voorbereiding op het tentamen. Ik wens je veel leesplezier
en succes bij het studeren.
1
,MvD 2022
Inhoudsopgave
Week 1 ........................................................................................................................................................... 3
C. Bruijsten: Belastingrecht en ethiek ................................................................................................................. 3
WFR Eindejaarsdiscussie: Ethiek? Prima, maar de overheid moet ook meedoen. ............................................. 5
College A.F. Gunn en Kavelaars. ......................................................................................................................... 7
Week 2 ......................................................................................................................................................... 10
I. Burgers & I. Mosquera: Corporate Taxation and BEPS: A Fair Slice for Developing Countries? .................... 10
H. Gribnau, Sustainabele tax governance, maatschappelijke verantwoordelijkheid en ethiek........................ 14
College A.F. Gunn en Kavelaars: DIRECT TAX ASSURANCE AND TECHNOLOGY FISCALE ETHIEK ...................... 22
Week 3 ......................................................................................................................................................... 25
Tax Assurance: een vakgebied in ontwikkeling: verslag van het congres Tax Assurance (WFR 2016/22) ....... 25
Russo: Nieuwe voorstellen corporate governance code: fiscaal relevant? (WFR 2016/119) ........................... 27
College: Rabenort, Kavelaars. .......................................................................................................................... 31
Week 4 ......................................................................................................................................................... 42
OECD (2016), Co-operative Tax Compliance: Building Better Tax Control Frameworks ................................... 42
Leidraad Horizontaal Toezicht fiscaal dienstverleners (september 2021) ........................................................ 46
Controleaanpak Belastingdienst (CAB) mei 2021 ............................................................................................. 52
College de Ridder.............................................................................................................................................. 55
Week 5 ......................................................................................................................................................... 62
2019 European Tax Technology Survey, Thomson Reuters .............................................................................. 62
R. Arendsen en M. Rabenort, De toekomst van belastingheffing, MBB 2021/9............................................... 64
International Compliance Assurance Program (ICAP) (OECD 2019) ................................................................. 69
College Tax technology: Rabenort & Jansen. ................................................................................................... 71
Week 6 ......................................................................................................................................................... 76
Blogs op website Tax technology ..................................................................................................................... 76
T.J. Vinken, Steekproef en data-analyse. Over digitale technieken, gedeelde belangen en veranderend
toezicht, WFR 2020/227 ................................................................................................................................... 79
C. Buitenhuis, ‘Much data’ en de kortste weg naar ‘assurance’, Vakblad Tax Assurance 2014/2 ................... 82
College Kinds & Kavelaars: Tax technology: praktische toepassingen. ............................................................ 83
2
, MvD 2022
Week 1
C. Bruijsten: Belastingrecht en ethiek
Het denkkader dat ik hier schets kan houvast bieden bij de beantwoording van de vraag hoe ver een
belastingplichtige of zijn adviseur kan gaan in zijn strategie om de belastingdruk te minimaliseren. De
vraag naar het morele gehalte van handelingen op fiscaal terrein is in feite de vraag welke fiscale
handelingen wij als “goed” of als “slecht” bestempelen. Voor “goed” en “slecht” kan ook worden
gelezen “gewenst” en “ongewenst”. Er zal weinig discussie bestaan over de ongewenste aard van
frauduleuze handelingen. Lastiger is het beoordelen van belastingontwijking binnen de kaders van wet
en regelgeving, door bijvoorbeeld in te spelen op internationale mismatches in de kwalificatie van
rechtsvormen, transacties en financieringsvormen. Het is evenwel lastig te beoordelen omdat
dergelijke handelingen lang niet altijd fiscaal gedreven zijn. Zo kan ook de wens bestaan om de
financieringsfunctie op een plaats onder te brengen.
Een handeling is nooit zomaar “goed” of “slecht”. Om een handeling te kunnen beoordelen,
zullen we deze moeten toetsen aan een norm. Wanneer de norm van een op continuïteit gerichte
organisatie winstmaximalisatie is, is een handeling die gericht is op vermindering van de belastingdruk
“goed”. Anderzijds wordt een belastingplichtige geconfronteerd met rechtsregels in de vorm van
wetgevingen, verdragen en jurisprudentie. Thans, worden belastingplichtigen steeds mee
geconfronteerd met morele normen, maar deze zijn alleen niet juridisch afdwingbaar.
Om morele normen vorm te geven kijkt de auteur naar de filosofie van Kant en Rawls.
- Bentham & Mill: De deontologische ethiek van Kant onderscheidt zich van de teleologische ethiek
zoals die onder andere tot ontwikkeling is gekomen bij Bentham en Mill. Bentham stelt het goede
gelijk met geluk (genot) en de afkeer van pijn vanuit een altruïstisch perspectief is de beste
handeling dan de handeling die het meeste geluk oplevert voor het grootste aantal mensen. De
belangrijkste bijdrage van Mill is dat hij niet alleen kijkt naar de kwantiteit van geluk, maar ook
naar de kwaliteit van geluk. Bij belastingbesparing zou de handeling worden geëvalueerd wat het
meeste nu oplevert voor de samenleving, ook als dit voor de belastingplichtige zelf niet de
optimale uitkomst is.
- Kant: De ethiek van Kant kan worden gekenmerkt als een deontologische ethiek. Binnen deze
stroming in de ethiek is een handeling “goed” indien de handeling in overeenstemming is met een
morele plicht. Daarbij zijn imperatieven praktische wetten die algemeen geldig worden geacht
voor iedereen die tot een bepaalde gemeenschap behoort of er tijdelijk in verblijft.
o Hypothetische imperatieven: praktische noodzaak van een mogelijke handeling voor als
middel om een bepaald doel te bereiken. Ter illustratie: als regel geldt dat als een student
zijn diploma wil halen (doel), hij de tentamens met goed gevolg moet afleggen (handeling).
Gezien het beoogde doel, is het “goed” om goed voorbereid aan de tentamens deel te
nemen.
o Categorische imperatieven: De categorische imperatief is een imperatief die een
handeling op zichzelf, zonder relatie tot enig doel, als objectief-noodzakelijk voorstelt. Een
handeling is in dat geval “goed” indien het in overeenstemming is met een morele plicht.
“handel alleen volgens die maxime waarvan je tegelijkertijd kunt willen dat zij een
algemene wet wordt”. De vraag of een handeling “goed” of “slecht” is, heeft volgens de
categorische imperatief niets te maken met de gevolgen van die handeling. Kant redeneert
puur vanuit de ratio en niet vanuit de passies of verlangens naar geluk.
Een belastingplichtige die geconfronteerd wordt met een vraag of een belastingontwijkingsconstructie
“goed” is, zal zich dus moeten afvragen wat naar zijn idee een aanvaardbare algemene norm zou zijn,
en of de betreffende belastingontwijkingsconstructie al dan niet in overeenstemming is met die
aldus geconstrueerde norm.
3
