1V verlenen van zorg op maat: Medicatie en invasieve handelingen
Wat is medicatie:
1. Definitie:
– Substantie (enkelvoudig/samengesteld) die een therapeutische of profylactische eigenschap
heeft m.b.t. ziekten bij de mens
– Ziekte:
o Voorkomen (profylactisch bv: reismedicatie, antibiotica,… )
o Genezen (therapeutisch bv: ibuprofen, chemotherapie= meestal in combinatie met
andere medicatie)
o Verzachten (symptomatisch bv: dafalgan, codeïne,…)
– Fysiologische functies:
o Herstellen
o Verbeteren
o Wijzigen
o Door farmacologisch, immunologisch, metabolisch effect
– Diagnose stellen
– Temesta: bij misselijkheid na chemotherapie
2. Benaming:
Specialiteitsnaam (merknaam)
Stofnaam
Generische geneesmiddelen
– Dafalgan is goedkoper dan paracetamol
– Dafalgan is merknaam, ontwikkeld door een fabriek -> fabriek heeft er een patent op = niet
nagemaakt mogen worden – patent geldt 10-15j -> hierna mag het nagemaakt worden
– EG: EuroGenetics
– ! De verpleegkundige moet elk geneesmiddel dat aan de patiënt wordt toegediend, kunnen
verklaren!
1
,Geschiedenis van medicatie:
1. van overleving tot wetenschap:
Tot voor de tweede wereldoorlog waren geneesmiddelen voornamelijk
afkomstig van natuurproducten waar een geneeskundige werking aan
werd toegeschreven.
Meestal werden deze ‘geneeskrachtige’ kruiden als bij toeval ontdekt.
Vanaf begin van de 20e eeuw --> onderzoek naar ontstaan ziekten en
de manier van behandelen.
De kennis van natuurproducten werd aangevuld met wetenschappelijk
onderzochte kennis. Zo werden er nieuwe chemische substanties gesynthetiseerd bv: cytostatica.
Een ander ontwikkelingsproces = inbouwen van delen van menselijk erfelijk materiaal in bacteriën -->
menselijke hormonen produceren
2. alternatieve geneesmiddelen:
– Geen wetenschappelijk effect gekend in traditionele geneeskunde
– Verschillende substanties; kruiden, mineralen, …
– Aangetoond dat een preparaat een gunstig effect heeft op de gezondheid van
een individu
– Bv: homeotherapie, fytotherapie,…
3. geneesmiddelonderzoek:
– Preklinische fase; Laboratoriumonderzoek; cel- en dierproeven
– Klinische fase; Testen op het menselijk organisme
o 1ste fase: op gezonde mensen in kleine groep testen
--> wat doet het met de gezonde mens?
o 2e fase: wat is de optimale dosis voor de ziekte?
o 3e fase: grotere groep zieken -> kijken naar
verschillende lagen van de bevolking = ook met
placebo
o 4e fase: in de praktijk, alle foutjes zijn er uit gehaald
(kan zijn dat er een aantal uitspringen die niet te
verwachten waren
4. Farmacovigilantie → FAGG:
– Opvolgen van onverwachte reacties op medicatie
– Melding door verpleegkundigen
– Elke melding moet geanalyseerd worden
2
,Indeling van medicatie:
1. Causale therapie:
Bv: antibiotica
– Oorzaak van ziekte bestrijden
– Augmentin = antibiotica
– Vincrisin = cytostaticum
2. symptomatische therapie:
Bv: dafelgan --> koortswerend – en pijnstillend geneesmiddel
– Bestrijden van de symptomen
3. substitutie of vervanging:
Bv: vitaminen
– Vervangen de stof die het organisme zelf niet of onvoldoende aanmaakt.
4. Profylactische medicatie:
– Zorgen ervoor dat de ziekte zich niet (zo sterk) kan manifesteren (deelnemen).
Bv: Een patiënt die een darmoperatie moet ondergaan, krijgt zo profylactische antibiotica om de
risico’s op infectie te beperken.
5. Diagnostische medicatie:
– Er zal soms een product worden gegeven aan de patiënt om bepaalde ziekten vast te stellen, te
diagnosticeren.
Bv: denk hierbij aan contrastmiddelen om bloedvaten of gewrichten te visualiseren of aan de TBC-
inspuiting voor een stage.
6. Placebo medicatie:
= placebo-effect
Het preparaat dat gegeven, wordt heeft geen echte geneeskrachtige werking, maar de patiënt is
ervan overtuigd dat dit wel werkzaam is.
--> Tik Tak geven aan kindjes
3
, Farmacokinetiek:
= De kennis van de wijze en snelheid van resorptie, distributie, chemisme en excretie van
geneesmiddelen met betrekking tot hun farmacologische, therapeutische en toxische werking.
Absorptie:
– Enteraal
– Parenteraal
– Lokaal
– Intraveneus = sneller omdat het niet langs de lever gaat (medicatie wordt deels afgebroken in de
lever)
– Dermaal = duurt lang tot wanneer de medicatie in werking gaat, maar heeft meestal wel een
langere werking
Sommige medicatie gaat op de ene manier sneller en effectiever werken dan op een andere manier
Systematische circulatie:
– Omvat bloed – als de lymfebanen
o vrijkomen onder vrije fractie farmacon: medicatie die vrij is om haar taak te kunnen
volbrengen
o gebonden fractie farmacon: meestal aan een eiwit -> farmacon = geen werking hebben
-> kan vrijgemaakt worden indien nodig
4
Wat is medicatie:
1. Definitie:
– Substantie (enkelvoudig/samengesteld) die een therapeutische of profylactische eigenschap
heeft m.b.t. ziekten bij de mens
– Ziekte:
o Voorkomen (profylactisch bv: reismedicatie, antibiotica,… )
o Genezen (therapeutisch bv: ibuprofen, chemotherapie= meestal in combinatie met
andere medicatie)
o Verzachten (symptomatisch bv: dafalgan, codeïne,…)
– Fysiologische functies:
o Herstellen
o Verbeteren
o Wijzigen
o Door farmacologisch, immunologisch, metabolisch effect
– Diagnose stellen
– Temesta: bij misselijkheid na chemotherapie
2. Benaming:
Specialiteitsnaam (merknaam)
Stofnaam
Generische geneesmiddelen
– Dafalgan is goedkoper dan paracetamol
– Dafalgan is merknaam, ontwikkeld door een fabriek -> fabriek heeft er een patent op = niet
nagemaakt mogen worden – patent geldt 10-15j -> hierna mag het nagemaakt worden
– EG: EuroGenetics
– ! De verpleegkundige moet elk geneesmiddel dat aan de patiënt wordt toegediend, kunnen
verklaren!
1
,Geschiedenis van medicatie:
1. van overleving tot wetenschap:
Tot voor de tweede wereldoorlog waren geneesmiddelen voornamelijk
afkomstig van natuurproducten waar een geneeskundige werking aan
werd toegeschreven.
Meestal werden deze ‘geneeskrachtige’ kruiden als bij toeval ontdekt.
Vanaf begin van de 20e eeuw --> onderzoek naar ontstaan ziekten en
de manier van behandelen.
De kennis van natuurproducten werd aangevuld met wetenschappelijk
onderzochte kennis. Zo werden er nieuwe chemische substanties gesynthetiseerd bv: cytostatica.
Een ander ontwikkelingsproces = inbouwen van delen van menselijk erfelijk materiaal in bacteriën -->
menselijke hormonen produceren
2. alternatieve geneesmiddelen:
– Geen wetenschappelijk effect gekend in traditionele geneeskunde
– Verschillende substanties; kruiden, mineralen, …
– Aangetoond dat een preparaat een gunstig effect heeft op de gezondheid van
een individu
– Bv: homeotherapie, fytotherapie,…
3. geneesmiddelonderzoek:
– Preklinische fase; Laboratoriumonderzoek; cel- en dierproeven
– Klinische fase; Testen op het menselijk organisme
o 1ste fase: op gezonde mensen in kleine groep testen
--> wat doet het met de gezonde mens?
o 2e fase: wat is de optimale dosis voor de ziekte?
o 3e fase: grotere groep zieken -> kijken naar
verschillende lagen van de bevolking = ook met
placebo
o 4e fase: in de praktijk, alle foutjes zijn er uit gehaald
(kan zijn dat er een aantal uitspringen die niet te
verwachten waren
4. Farmacovigilantie → FAGG:
– Opvolgen van onverwachte reacties op medicatie
– Melding door verpleegkundigen
– Elke melding moet geanalyseerd worden
2
,Indeling van medicatie:
1. Causale therapie:
Bv: antibiotica
– Oorzaak van ziekte bestrijden
– Augmentin = antibiotica
– Vincrisin = cytostaticum
2. symptomatische therapie:
Bv: dafelgan --> koortswerend – en pijnstillend geneesmiddel
– Bestrijden van de symptomen
3. substitutie of vervanging:
Bv: vitaminen
– Vervangen de stof die het organisme zelf niet of onvoldoende aanmaakt.
4. Profylactische medicatie:
– Zorgen ervoor dat de ziekte zich niet (zo sterk) kan manifesteren (deelnemen).
Bv: Een patiënt die een darmoperatie moet ondergaan, krijgt zo profylactische antibiotica om de
risico’s op infectie te beperken.
5. Diagnostische medicatie:
– Er zal soms een product worden gegeven aan de patiënt om bepaalde ziekten vast te stellen, te
diagnosticeren.
Bv: denk hierbij aan contrastmiddelen om bloedvaten of gewrichten te visualiseren of aan de TBC-
inspuiting voor een stage.
6. Placebo medicatie:
= placebo-effect
Het preparaat dat gegeven, wordt heeft geen echte geneeskrachtige werking, maar de patiënt is
ervan overtuigd dat dit wel werkzaam is.
--> Tik Tak geven aan kindjes
3
, Farmacokinetiek:
= De kennis van de wijze en snelheid van resorptie, distributie, chemisme en excretie van
geneesmiddelen met betrekking tot hun farmacologische, therapeutische en toxische werking.
Absorptie:
– Enteraal
– Parenteraal
– Lokaal
– Intraveneus = sneller omdat het niet langs de lever gaat (medicatie wordt deels afgebroken in de
lever)
– Dermaal = duurt lang tot wanneer de medicatie in werking gaat, maar heeft meestal wel een
langere werking
Sommige medicatie gaat op de ene manier sneller en effectiever werken dan op een andere manier
Systematische circulatie:
– Omvat bloed – als de lymfebanen
o vrijkomen onder vrije fractie farmacon: medicatie die vrij is om haar taak te kunnen
volbrengen
o gebonden fractie farmacon: meestal aan een eiwit -> farmacon = geen werking hebben
-> kan vrijgemaakt worden indien nodig
4
