Organisatie en Management samenvatting – Hoofdstuk 10
10.2 Effectiviteit en succesvolle organisaties
Organisaties zijn samenwerkingsverbanden met als doel het realiseren van
bepaalde doelstellingen. De mate waarin de gestelde doelen bereikt worden,
noemen we effectiviteit, doelgerichtheid of doeltreffenheid. We onderscheiden
een viertal gebieden van effectiviteit en de daarbijbehorende criteria:
1. Technische en economische effectiviteit
Dit is de mate waarin de middelen van een organisatie op efficiënte wijze worden
ingezet. Er wordt doelmatig gewerkt
2. Psychosociale effectiviteit
Dit is de mate waarin de behoeften van de organisatiemedewerkers worden
gerealiseerd. Het gaat hierbij om de bevrediging van medewerkers die ze
ondervinden in hun werk
3. Maatschappelijke effectiviteit
Dit is de mate waarin behoeften van de partijen in de externe omgeving worden
gerealiseerd. Een organisatie heeft alleen bestaansrecht wanneer er voor externe
partijen sprake is van behoeftebevrediging.
4. Bestuurlijke effectiviteit
Dit is de mate waarin de organisatie kan reageren op veranderende situaties.
Organisaties moeten in staat zijn snel op veranderingen in te kunnen spelen.
Een organisatie is pas succesvol als op alle vier gebieden een voldoende score
wordt gehaald.
10.3 organisatiecultuur
Cultuur geeft aan hoe personen binnen een organisatie functioneren en welke
verwachtingen van individuele organisatieleden mogelijk zijn.
In de theorie zijn verschillende benaderingen of typologieën, die de
organisatiecultuur beschrijven, te onderscheiden valt:
Groepsprocessen en organisatiecultuur
Typologie van Handy
Typologie van G.Sanders en B. Neuijen
Typologie volgens beroepscultuur
1
, Groepsprocessen en organisatiecultuur
In deze benadering wordt de beïnvloeding van het gedrag van individuele
organisatieleden bekeken vanuit groepsoriëntatie. De beschrijving van het
groepsproces geschiedt aan de hand van de volgende zes aspecten:
1. Affectiviteit:
Is er sprake van een zakelijke of een emotionele band tussen de
organisatieleden?
2. Oorzakelijkheid
Zijn mensen en/of systemen in staat om problemen voor de organisatieleden te
veroorzaken?
3. Hiërarchie
Wat is het gedrag van organisatieleden ten aanzien van positie, rol, macht en
verantwoordelijkheid?
4. Verandering
Is er sprake van eenzelfde reactie van organisatieleden op bedreigingen of
kansen in de omgeving?
5. Samenwerking
Is er sprake van een sfeer van ‘we zetten er met zijn allen de schouders onder’ of
van ‘ieder voor zich’?
6. Oriëntatie ten opzichte van groepen met andere belangen
Is er sprake van antipathie of sympathie ten opzichte van andere groepen in
organisaties?
Typologie van Handy:
Deze typologie is een veel gehanteerde methode om organisatiecultuur te
typeren. Het is gebaseerd op twee dimensies:
1. Samenwerkingsgraad
2. Machtsspreiding
De vier cultuurtypen zijn de volgende:
- Rollencultuur
De organisatie is gebaseerd op regels en procedures. Deze geven stabiliteit en
zekerheid. De rollencultuur zien we terug in bureaucratische organisaties.
- Machtscultuur
2
10.2 Effectiviteit en succesvolle organisaties
Organisaties zijn samenwerkingsverbanden met als doel het realiseren van
bepaalde doelstellingen. De mate waarin de gestelde doelen bereikt worden,
noemen we effectiviteit, doelgerichtheid of doeltreffenheid. We onderscheiden
een viertal gebieden van effectiviteit en de daarbijbehorende criteria:
1. Technische en economische effectiviteit
Dit is de mate waarin de middelen van een organisatie op efficiënte wijze worden
ingezet. Er wordt doelmatig gewerkt
2. Psychosociale effectiviteit
Dit is de mate waarin de behoeften van de organisatiemedewerkers worden
gerealiseerd. Het gaat hierbij om de bevrediging van medewerkers die ze
ondervinden in hun werk
3. Maatschappelijke effectiviteit
Dit is de mate waarin behoeften van de partijen in de externe omgeving worden
gerealiseerd. Een organisatie heeft alleen bestaansrecht wanneer er voor externe
partijen sprake is van behoeftebevrediging.
4. Bestuurlijke effectiviteit
Dit is de mate waarin de organisatie kan reageren op veranderende situaties.
Organisaties moeten in staat zijn snel op veranderingen in te kunnen spelen.
Een organisatie is pas succesvol als op alle vier gebieden een voldoende score
wordt gehaald.
10.3 organisatiecultuur
Cultuur geeft aan hoe personen binnen een organisatie functioneren en welke
verwachtingen van individuele organisatieleden mogelijk zijn.
In de theorie zijn verschillende benaderingen of typologieën, die de
organisatiecultuur beschrijven, te onderscheiden valt:
Groepsprocessen en organisatiecultuur
Typologie van Handy
Typologie van G.Sanders en B. Neuijen
Typologie volgens beroepscultuur
1
, Groepsprocessen en organisatiecultuur
In deze benadering wordt de beïnvloeding van het gedrag van individuele
organisatieleden bekeken vanuit groepsoriëntatie. De beschrijving van het
groepsproces geschiedt aan de hand van de volgende zes aspecten:
1. Affectiviteit:
Is er sprake van een zakelijke of een emotionele band tussen de
organisatieleden?
2. Oorzakelijkheid
Zijn mensen en/of systemen in staat om problemen voor de organisatieleden te
veroorzaken?
3. Hiërarchie
Wat is het gedrag van organisatieleden ten aanzien van positie, rol, macht en
verantwoordelijkheid?
4. Verandering
Is er sprake van eenzelfde reactie van organisatieleden op bedreigingen of
kansen in de omgeving?
5. Samenwerking
Is er sprake van een sfeer van ‘we zetten er met zijn allen de schouders onder’ of
van ‘ieder voor zich’?
6. Oriëntatie ten opzichte van groepen met andere belangen
Is er sprake van antipathie of sympathie ten opzichte van andere groepen in
organisaties?
Typologie van Handy:
Deze typologie is een veel gehanteerde methode om organisatiecultuur te
typeren. Het is gebaseerd op twee dimensies:
1. Samenwerkingsgraad
2. Machtsspreiding
De vier cultuurtypen zijn de volgende:
- Rollencultuur
De organisatie is gebaseerd op regels en procedures. Deze geven stabiliteit en
zekerheid. De rollencultuur zien we terug in bureaucratische organisaties.
- Machtscultuur
2
