Samenvatting Organisatie en Management – Hoofdstuk 9
Enerzijds zal bij het organiseren van activiteiten rekening gehouden moeten
worden met interne en externe afstemming. Er is geen beste manier van
organiseren.
Structurering: Heeft betrekking op het probleem van het ontwerpen van een
organisatiestructuur, waarbinnen mensen en middelen worden afgestemd op de
te bereiken doelstellingen.
Organisatiestructuur: is de manier waarop taken, bevoegdheden en
verantwoordelijkheden in een organisatie zijn verdeeld en de onderlinge relaties
zijn geregeld.
- Organieke structuur
Werkzaamheden moeten worden verdeeld over verschillende functies.
Vervolgens zullen organen gevorm moeten worden, waarbinnen bepaalde
(groepen) functies worden vervuld. Dit noemt men de organieke structuur
- Personele structuur
Nadat de functies in organen zijn onderverdeeld dient de personele structuur te
worden vastgesteld. Bij het vaststellen wordt aandacht besteed aan:
Hiërarchische verhoudingen: Door wie worden opdrachten gegeven?
Bevoegdheden: wie mag bepaalde beslissingen nemen?
Personele bezetting: Welke medewerkers zijn werkzaam op bepaalde
afdelingen?
Communicatie: Wie informeert anderen en op welke wijze?
9.2 Arbeidsverdeling en coördinatie
Arbeidsverdeling: Het verdelen van werkzaamheden in deeltaken, die
toegewezen worden aan personen of andere werkverbanden in een organisatie.
9.2.1 Arbeidsverdeling in verticale richting
Bij het verdelen van arbeid spelen er vier motieven een rol:
1. Kostenmotief
Taken moeten op een zodanige wijze worden ingedeeld dat efficient functioneren
en produceren mogelijk maakt.
2. Bestuursmotief
De wijze waarop taken opgebouwd en verdeeld moeten worden, moet besturing
van de organisatie mogelijk maken.
3. Sociaal motief
Taken moeten voor individuele personen een bepaald aantrekkelijkheid bezitten.
1
, 4. Maatschappelijk motief
Bij de opbouw van taken moet rekening gehouden worden met bijv.
veiligheidsvoorschriften.
Werkstructurering: Het bewust rekening houden met technische, economische
en sociale aspecten van het werken in een organisatie of afdeling daarbinnen.
Werkstructurering heeft de volgende fasen doorgemaakt:
a. Aandacht besteed aan werkextrinsieke factoren en veranderingen in de
werkomgeving: uiterlijkheden van het werk, zoals lawaai, temperatuur,licht
muziek bij het werk, vochtigheid, inrichting en aankleding van
werkruimten. Hierdoor kan verbetering van het werkklimaat gerealiseerd
worden
b. Vervolgens ging het om werkintrinsieke factoren.
o Taakverrijking
o Taakverruiming
o Taakroulatie
9.2.2 Arbeidsverdeling in horizontale richting
In eerste instantie worden samenhangende taken in functies van individuele
personen ondergebracht (functionalisatie). Hierna worden deze individuele
functies opnieuw samengevoegd in afdelingen. Met betrekking tot
functionalisatie zijn twee hoofdvormen te onderscheiden;
1. Interne differentiatie
Hierin wordt gezocht naar gelijksoortigheid van de te verrichten werkzaamheden.
Een probleem van interne differentiatie is dat het gevaar bestaat dat de samen
tussen verschillende bewerkingsprocessen uit het oog wordt verloren
Voordelen interne differentiatie:
- Het bereiken van grote vaardigheid en routine;
- Door het groeperen naar gelijksoortigheid ontstaan goede mogelijkheden
tot automatisering
Nadelen:
- Eentonigheid op het werk
- Geringe flexibiliteit van personen door het gericht zijn op een of enkele
bewerkingen
2. Interne specialisatie
Hierin worden de te verrichten werkzaamheden gegroepeerd op basis van het
eindresultaat. Dit houdt alle taken in. Interne specialisatie hoeft niet alleen
betrekking te hebben op producten, maar kan ook betrekking hebben op markten
of afnemers op geografische gebieden, de zogeheten P-,M- of G-indeling is het
hoogste organisatieniveau (na de directie) een
- Product-indeling: Bijv. verschillende producten A,B en C
2
Enerzijds zal bij het organiseren van activiteiten rekening gehouden moeten
worden met interne en externe afstemming. Er is geen beste manier van
organiseren.
Structurering: Heeft betrekking op het probleem van het ontwerpen van een
organisatiestructuur, waarbinnen mensen en middelen worden afgestemd op de
te bereiken doelstellingen.
Organisatiestructuur: is de manier waarop taken, bevoegdheden en
verantwoordelijkheden in een organisatie zijn verdeeld en de onderlinge relaties
zijn geregeld.
- Organieke structuur
Werkzaamheden moeten worden verdeeld over verschillende functies.
Vervolgens zullen organen gevorm moeten worden, waarbinnen bepaalde
(groepen) functies worden vervuld. Dit noemt men de organieke structuur
- Personele structuur
Nadat de functies in organen zijn onderverdeeld dient de personele structuur te
worden vastgesteld. Bij het vaststellen wordt aandacht besteed aan:
Hiërarchische verhoudingen: Door wie worden opdrachten gegeven?
Bevoegdheden: wie mag bepaalde beslissingen nemen?
Personele bezetting: Welke medewerkers zijn werkzaam op bepaalde
afdelingen?
Communicatie: Wie informeert anderen en op welke wijze?
9.2 Arbeidsverdeling en coördinatie
Arbeidsverdeling: Het verdelen van werkzaamheden in deeltaken, die
toegewezen worden aan personen of andere werkverbanden in een organisatie.
9.2.1 Arbeidsverdeling in verticale richting
Bij het verdelen van arbeid spelen er vier motieven een rol:
1. Kostenmotief
Taken moeten op een zodanige wijze worden ingedeeld dat efficient functioneren
en produceren mogelijk maakt.
2. Bestuursmotief
De wijze waarop taken opgebouwd en verdeeld moeten worden, moet besturing
van de organisatie mogelijk maken.
3. Sociaal motief
Taken moeten voor individuele personen een bepaald aantrekkelijkheid bezitten.
1
, 4. Maatschappelijk motief
Bij de opbouw van taken moet rekening gehouden worden met bijv.
veiligheidsvoorschriften.
Werkstructurering: Het bewust rekening houden met technische, economische
en sociale aspecten van het werken in een organisatie of afdeling daarbinnen.
Werkstructurering heeft de volgende fasen doorgemaakt:
a. Aandacht besteed aan werkextrinsieke factoren en veranderingen in de
werkomgeving: uiterlijkheden van het werk, zoals lawaai, temperatuur,licht
muziek bij het werk, vochtigheid, inrichting en aankleding van
werkruimten. Hierdoor kan verbetering van het werkklimaat gerealiseerd
worden
b. Vervolgens ging het om werkintrinsieke factoren.
o Taakverrijking
o Taakverruiming
o Taakroulatie
9.2.2 Arbeidsverdeling in horizontale richting
In eerste instantie worden samenhangende taken in functies van individuele
personen ondergebracht (functionalisatie). Hierna worden deze individuele
functies opnieuw samengevoegd in afdelingen. Met betrekking tot
functionalisatie zijn twee hoofdvormen te onderscheiden;
1. Interne differentiatie
Hierin wordt gezocht naar gelijksoortigheid van de te verrichten werkzaamheden.
Een probleem van interne differentiatie is dat het gevaar bestaat dat de samen
tussen verschillende bewerkingsprocessen uit het oog wordt verloren
Voordelen interne differentiatie:
- Het bereiken van grote vaardigheid en routine;
- Door het groeperen naar gelijksoortigheid ontstaan goede mogelijkheden
tot automatisering
Nadelen:
- Eentonigheid op het werk
- Geringe flexibiliteit van personen door het gericht zijn op een of enkele
bewerkingen
2. Interne specialisatie
Hierin worden de te verrichten werkzaamheden gegroepeerd op basis van het
eindresultaat. Dit houdt alle taken in. Interne specialisatie hoeft niet alleen
betrekking te hebben op producten, maar kan ook betrekking hebben op markten
of afnemers op geografische gebieden, de zogeheten P-,M- of G-indeling is het
hoogste organisatieniveau (na de directie) een
- Product-indeling: Bijv. verschillende producten A,B en C
2
