3 SPEELSE METHODIEKEN
3.1 NUT VAN WERKEN MET SPEELSE METHODIEKEN
• Faciliteert het spreken, zeker rond ‘moeilijke thema’s’
o Loyaliteit met ouders/context vaak een obstakel
• Motiveert het kind om in gesprek te gaan
o Moeilijk om gedachten en gevoelens verbaal te brengen
o Niet steeds zin in een gesprek
• Minder bedreigend dan face to face gesprek
• Kinderen helpen dichter te komen bij wat in hen omgaat
3.1.1 Valkuilen speelse methodieken
• Speelse methodieken vaak projectief materiaal (via dat materiaal projecteren
kinderen wat bij hen leeft)
• INTERPRETATIES, OBSERVATIES en HYPOTHESES van de begeleider: dus vaak
SUBJECTIEVE info (je kan het ook verkeerd interpreteren, daar moet je je bewust
van blijven!)
Via het materiaal en de manier waarop het een spel speelt toont het wat er aan de
binnenkant speelt en jij als begeleider gaat een hypothese opstellen → subjectief en zie het
als aanvullende info op de andere zaken
Pas als je bij verschillende methodieken dezelfde signalen opmerkt kan je het als ingang
gebruiken → aangeven dat je als team ongerust bent omdat jullie merken dat er iets niet
klopt → dan neem je zelf de verantwoordelijkheid die boodschap op jullie als team en breng
je het kind niet in diskrediet
3.2 VOORWAARDEN BIJ HET WERKEN MET SPEELSE METHODIEKEN OVER
MOEILIJKE ONDERWERPEN
• Verdere opleiding en vorming noodzakelijk
• Mandaat (toestemming) van de ouders/context om te werken rond moeilijke
thema’s! Redenen:
o Respect
o Oplossingsgericht! (het kind moet ermee geholpen worden)
o Kind moet zich veilig voelen erover om te spreken met iemand anders dan de
ouders - Loyaliteit bewaken
o Bijkomend voordeel: ook met ouders op die manier ingang om over ‘moeilijke
thema’s’ te praten met jou
• Speelse methodiek moet aansluiting vinden bij zowel kind als begeleider (tekenen,
duplo,… ze vinden allemaal iets anders leuk!)
3.3 WERKEN MET METAFOREN
Voordeel metaforen
• Biedt een extra taal: omdat je soms met een beeld meer zegt dan met een woord
• Soms veiliger, laagdrempeliger om via beeld te spreken dan rechtstreeks iets uit de
spreken
• Soms maakt het dingen bewust, waar je zelf niet bewust van was: “ik ben eigenlijk
een beetje bang van mama” zonder dat die zich daar misschien van bewust is.
25
, Metafoor: familie in dier
Familieleden voorstellen aan de hand van dieren. Dit kan veel zeggen, of net niets zeggen.
Het kan ook dat het, kind bedoelt ‘mijn mama houdt van leeuwen’.
Dus LET OP!! Je interpreteert het. Je kan er pas echt vanuit gaan als zich iets uit in
verschillende methodieken en verschillende uitspraken, niet meteen ergens vanuit gaan als
het eenmalig is. Je kan dit dan bij de ouders aanbrengen als iets dat jij interpreteert uit spel,
zodat het kind en zijn discretie niet in gevaar komt.
3.4 TEKENINGEN
3.4.1 Vrij tekenen
• In vrije tijd
• Kunnen soms iets vertellen over waar deze kinderen mee bezig zijn
• Manier om toch weer te geven wat er in hen omgaat
• Over waken dat we tekeningen met alle voorzichtigheid interpreteren, zodat we geen
overhaaste conclusies maken
3.4.2 Tekenen als opdracht
• Kan aangewezen zijn in opstartfase→ meer zicht te krijgen op denk- en leefwereld
van kind
• Met kind communiceren dat moeilijk tot spreken komt
• Met grote omzichtigheid interpreteren en enkel als aanvullend middel om bepaalde
hypotheses of analyses verder uit te werken
• Tekening en ook wat kind brengt tijdens tekenen levert info op om beter zicht te
krijgen op denk- en leefwereld kind
• Voorbeelden van opdrachten
o Zelfportret
o Familieleden laten tekenen
3.5 WERKEN MET POPPEN
3.5.1 Poppenhuis
• Duidelijker zicht op hoe kind zijn thuissituatie beleeft
• Voorzichtig met interpretaties: vaak spelen kinderen gewoon scènes na uit
televisieserie
• Zeker niet vanuit gaan dat de spelsituatie steeds hun eigen leefwereld reflecteert
3.5.2 Duplopoppen
• Hulpmiddel om naast spreken de werkelijkheid van cliënt te visualiseren
• Voornamelijk gebruikt bij gezins- en contextbegeleiding → aanleunt bij contextueel
kader
• Geeft zicht op posities, interacties, breuken, loyaliteit binnen gezin
• Enkel toegepast na degelijke opleiding en kennis ervan
• Voorbeelden
o Binnen intakefase enkel als materiaal om meer zicht te krijgen op hoe het kind
de posities van verschillende gezinsleden ziet of hoe hij graag zou hebben dat
de positie zijn
o Als groepsbegeleider gebruiken in kringgesprek als methodiek om sociogram
op te stellen
26
3.1 NUT VAN WERKEN MET SPEELSE METHODIEKEN
• Faciliteert het spreken, zeker rond ‘moeilijke thema’s’
o Loyaliteit met ouders/context vaak een obstakel
• Motiveert het kind om in gesprek te gaan
o Moeilijk om gedachten en gevoelens verbaal te brengen
o Niet steeds zin in een gesprek
• Minder bedreigend dan face to face gesprek
• Kinderen helpen dichter te komen bij wat in hen omgaat
3.1.1 Valkuilen speelse methodieken
• Speelse methodieken vaak projectief materiaal (via dat materiaal projecteren
kinderen wat bij hen leeft)
• INTERPRETATIES, OBSERVATIES en HYPOTHESES van de begeleider: dus vaak
SUBJECTIEVE info (je kan het ook verkeerd interpreteren, daar moet je je bewust
van blijven!)
Via het materiaal en de manier waarop het een spel speelt toont het wat er aan de
binnenkant speelt en jij als begeleider gaat een hypothese opstellen → subjectief en zie het
als aanvullende info op de andere zaken
Pas als je bij verschillende methodieken dezelfde signalen opmerkt kan je het als ingang
gebruiken → aangeven dat je als team ongerust bent omdat jullie merken dat er iets niet
klopt → dan neem je zelf de verantwoordelijkheid die boodschap op jullie als team en breng
je het kind niet in diskrediet
3.2 VOORWAARDEN BIJ HET WERKEN MET SPEELSE METHODIEKEN OVER
MOEILIJKE ONDERWERPEN
• Verdere opleiding en vorming noodzakelijk
• Mandaat (toestemming) van de ouders/context om te werken rond moeilijke
thema’s! Redenen:
o Respect
o Oplossingsgericht! (het kind moet ermee geholpen worden)
o Kind moet zich veilig voelen erover om te spreken met iemand anders dan de
ouders - Loyaliteit bewaken
o Bijkomend voordeel: ook met ouders op die manier ingang om over ‘moeilijke
thema’s’ te praten met jou
• Speelse methodiek moet aansluiting vinden bij zowel kind als begeleider (tekenen,
duplo,… ze vinden allemaal iets anders leuk!)
3.3 WERKEN MET METAFOREN
Voordeel metaforen
• Biedt een extra taal: omdat je soms met een beeld meer zegt dan met een woord
• Soms veiliger, laagdrempeliger om via beeld te spreken dan rechtstreeks iets uit de
spreken
• Soms maakt het dingen bewust, waar je zelf niet bewust van was: “ik ben eigenlijk
een beetje bang van mama” zonder dat die zich daar misschien van bewust is.
25
, Metafoor: familie in dier
Familieleden voorstellen aan de hand van dieren. Dit kan veel zeggen, of net niets zeggen.
Het kan ook dat het, kind bedoelt ‘mijn mama houdt van leeuwen’.
Dus LET OP!! Je interpreteert het. Je kan er pas echt vanuit gaan als zich iets uit in
verschillende methodieken en verschillende uitspraken, niet meteen ergens vanuit gaan als
het eenmalig is. Je kan dit dan bij de ouders aanbrengen als iets dat jij interpreteert uit spel,
zodat het kind en zijn discretie niet in gevaar komt.
3.4 TEKENINGEN
3.4.1 Vrij tekenen
• In vrije tijd
• Kunnen soms iets vertellen over waar deze kinderen mee bezig zijn
• Manier om toch weer te geven wat er in hen omgaat
• Over waken dat we tekeningen met alle voorzichtigheid interpreteren, zodat we geen
overhaaste conclusies maken
3.4.2 Tekenen als opdracht
• Kan aangewezen zijn in opstartfase→ meer zicht te krijgen op denk- en leefwereld
van kind
• Met kind communiceren dat moeilijk tot spreken komt
• Met grote omzichtigheid interpreteren en enkel als aanvullend middel om bepaalde
hypotheses of analyses verder uit te werken
• Tekening en ook wat kind brengt tijdens tekenen levert info op om beter zicht te
krijgen op denk- en leefwereld kind
• Voorbeelden van opdrachten
o Zelfportret
o Familieleden laten tekenen
3.5 WERKEN MET POPPEN
3.5.1 Poppenhuis
• Duidelijker zicht op hoe kind zijn thuissituatie beleeft
• Voorzichtig met interpretaties: vaak spelen kinderen gewoon scènes na uit
televisieserie
• Zeker niet vanuit gaan dat de spelsituatie steeds hun eigen leefwereld reflecteert
3.5.2 Duplopoppen
• Hulpmiddel om naast spreken de werkelijkheid van cliënt te visualiseren
• Voornamelijk gebruikt bij gezins- en contextbegeleiding → aanleunt bij contextueel
kader
• Geeft zicht op posities, interacties, breuken, loyaliteit binnen gezin
• Enkel toegepast na degelijke opleiding en kennis ervan
• Voorbeelden
o Binnen intakefase enkel als materiaal om meer zicht te krijgen op hoe het kind
de posities van verschillende gezinsleden ziet of hoe hij graag zou hebben dat
de positie zijn
o Als groepsbegeleider gebruiken in kringgesprek als methodiek om sociogram
op te stellen
26
