Samenvatting Alle stof voor je tentamen Vroegmoderne Geschiedenis Lerarenopleiding Geschiedenis Leerjaar 1!

Vroegmoderne geschiedenis
Inhoudsopgave
College 1; Renaissance........................................................................................................................ 3
Nieuwe tijd; vroegmoderne geschiedenis........................................................................................... 3
Renaissance...................................................................................................................................... 3
Kunst in de Renaissance................................................................................................................... 4

College 2; Humanisme......................................................................................................................... 5
Wat is humanisme?............................................................................................................................ 5
Humanistische methode 1.................................................................................................................. 6
Humanistische methode 2.................................................................................................................. 6
Soorten humanisme........................................................................................................................... 6

College 3; Reformatie........................................................................................................................... 7
Het katholieke geloof in de middeleeuwen......................................................................................... 7
Crisis in Katholieke kerk..................................................................................................................... 7
Luther, start van de Reformatie.......................................................................................................... 8
Protestanten..................................................................................................................................... 10
Gevolgen Reformatie....................................................................................................................... 10

College 4; Godsdienstoorlogen......................................................................................................... 12
Contrareformatie.............................................................................................................................. 12
Strijd protestanten en katholieken.................................................................................................... 12
Schmalkalsiche oorlog..................................................................................................................... 13
Franse godsdienstoorlog.................................................................................................................. 13

College 5; Nederlandse opstand....................................................................................................... 14
Karel V (1500-1558)......................................................................................................................... 14
De Nederlandse opstand................................................................................................................. 16
Eerste golf; 1566-1568..................................................................................................................... 17
Tweede golf; 1572-1576.................................................................................................................. 18
Derde golf; 1579-1609..................................................................................................................... 18

College 6; Ontdekkingsreizen............................................................................................................ 20
Wereldhandel 15e eeuw................................................................................................................... 20
Oorzaken en motieven..................................................................................................................... 20
Ontdekkingsreizen........................................................................................................................... 20

College 7; Europese wereldhandel en kolonialisme........................................................................22
Ontwikkelingen kolonies................................................................................................................... 22
De republiek en Azië........................................................................................................................ 22

, Atlantische handel............................................................................................................................ 23

College 8; Europese economie.......................................................................................................... 24
Landbouw........................................................................................................................................ 24
Nijverheid......................................................................................................................................... 25
Ambacht........................................................................................................................................... 25
Europese handel.............................................................................................................................. 26

College 9; Absolutisme Frankrijk...................................................................................................... 26
De vrede van Westfalen................................................................................................................... 26
Absolutisme..................................................................................................................................... 26
Frankrijk onder Lodewijk XIV........................................................................................................... 27
Absolutisme in Oost-Europa............................................................................................................ 28

College 10; Constitutionalisme Engeland........................................................................................ 29
Constitutionalisme............................................................................................................................ 29
Karel de 1e....................................................................................................................................... 29
Karel de 2e....................................................................................................................................... 30
Ontstaan constitutionele koningschap Engeland.............................................................................30

College 11; Burgerlijk bestuur Nederland........................................................................................ 31
Verschillen tussen toen en nu.......................................................................................................... 31
Burgers in de Republiek................................................................................................................... 31
Regenten in de Republiek................................................................................................................ 32

College 12; Stedelijke cultuur Nederland......................................................................................... 34
Schilderkunst................................................................................................................................... 34

College 13; Ottomanen vs. Habsburgers.......................................................................................... 35
Ottomanen....................................................................................................................................... 35
Veldslagen en belegeringen............................................................................................................. 35
Oorlogen.......................................................................................................................................... 36

College 14; Wetenschappelijk revolutie........................................................................................... 37
De wetenschappelijke revolutie........................................................................................................ 37
......................................................................................................................................................... 38
Heliocentrisch wereldbeeld.............................................................................................................. 38
Wetenschappelijke methode............................................................................................................ 38
Nieuwe wetenschappen................................................................................................................... 38

,College 1; Renaissance
Nieuwe tijd; vroegmoderne geschiedenis
Waarom 1500? Waarom nieuwe tijd?
- Breuk in de geschiedenis. Periode ervoor anders
- Politiek; staatsvorming en centralisatie
- Kerk; reformatie
- Cultuur; renaissance/humanisme
- Economie: ontdekkingsreizen
Nieuwe tijd; anders dan barbaarse middeleeuwen

Waarom einde 1800?
- Breuk Franse revolutie dus moderniteit
- Industriële revolutie
- Nationale staten
- Opkomst liberalen democratie

Continuïteit
 Politiek; Adel en koningen maakten in grote delen van Europa nog steeds de
dienst uit
 Kerk; Christendom bleef de belangrijkste godsdienst
 Economie; grote delen van Europa bleven agrarisch; handelskapitalisme is in
de middeleeuwen ontstaan
 Maatschappij; Europa bleef een standenmaatschappij

Vroegmoderne geschiedenis
 Recht doen aan de continuïteit tussen middeleeuwen en nieuwe tijd.
 Periode 1350-1750
o Proces van dynastieke staatsvorming
o Opkomst handelskapitalisme en wereldhandel
o Toenemende wetenschappelijke belangstelling
 Breuk 1350; Renaissance/humanisme
 Breuk 1750; verlichting

Renaissance
Letterlijk; wedergeboorte van de Oudheid
Overkoepelende term;
 Schilderkunst
 Architectuur
 Beeldhouwkunst
 Wetenschap en literatuur (humanisme)
Periode?
 Ca. 1350-1600

, Renaissance;
 Wedergeboorte van de cultuur van de klassieke oudheid

Humanisme;
 Wedergeboorte van de klassieke oudheid in literatuur, taal en wetenschap

Oorzaken Renaissance
 Rijkdom en handelskapitalisme
o Grotere behoefte aan luxeproducten en kunst
 Italiaanse stadstaten (patronage)
o Steden, kerken, individuen geven opdrachten aan kunstenaars en
ondersteunen kunstenaars financieel
 Overblijfselen van de oudheid

Gevolgen renaissance
 Bestuderen van kunstvormen uit de oudheid
o Bijvoorbeeld beeldhouwkunst
 Wetenschappelijke methoden in kunstwerken
o Perspectief, correcte anatomie
 Kunstenaar als individu
o Gaat bijvoorbeeld werk signeren
 Verspreiding van Renaissancekunst vanuit Italië naar Europa

Kunst in de Renaissance
Renaissance vormkenmerken
 Realisme
o Perspectief en diepte
o Anatomie
o Houding, compositie
o Stoffen
o Natuur
o Geometrische figuren
 Thema’s;
o Klassieke oudheid, maar ook bijbel/Christendom
 Individualisme

Beeldende kunst
Schilderkunst, architectuur, beeldhouwkunst
 Vroegrenaissance; 1425-1500
 Hoog renaissance; 1500-1530
 Laat renaissance; 1530-1600
 Noordelijke renaissance