Samenvatting geschiedenis WOII

H2: Gevolgen WOII
1. Humanitaire gevolgen
1.2. België bezet: (on)verwerkt verleden?
Aanloop
 België: vrijwillige & angstvallige neutraliteit
 Wilden niks te maken hebben met WOII
 Maar, toch Duitse inval
 10 mei 1940
 Dui. schendt neutraliteit v. België
 Achttiendaagse Veldtocht
 10-28 mei 1940
 Capitulatie België 28 mei 1940
Gevolg: ontstaan v. breuk/conflict tssn. 2 partijen

Koning Leopold III Regering-Pierlot
Beslist na Dui. inval: Beslist na Dui. inval:
- Wil oorlog - Oorlog verderzetten in
verderzetten als leider GB
vh. leger - Niet
- Tekent capitulatie op overgeven/capituleren
28 mei
- W. krijgsgevangene vd.
Duitsers

 Conflict zorgt voor beslissing vd. latere koningskwestie

Bezet België: tweeledig bestuur
1. Militair bestuur
o.l.v. generaal von Falkenhausen
Militair bestuur = militärverwaltung
Burgerlijk bestuur = zivilverwaltung
= de Nazipartij & de SS krijgen de leiding, en bereiden het land voor op
inlijving vh. Duitse rijk

Nazi-Dui gaat niet direct een burgerlijk bestuur installeren in België 1: Von Falken

2. Behoud van eigen instellingen
= de Belgische instellingen w. niet vervangen door Duitse
Vanuit accomodatiepolitiek/politiek vh. minste kwaad
Accomodatiepolitiek = zich aanpassen aan de omstandigheden
 “Het is beter om mee te werken dan het bestuur volledig uit handen te geven”
 Bevolking proberen te beschermen tgn. rechtstreekse ingrepen vd. bezetter
 DUS: controle over eigen instellingen behouden
+ proberen ingrepen v. Nazi-Dui te beperken (-> bevolking beschermen)

, Sec-gen. & gal. Doctrine => soort van ‘buffer’ om ingrepen te voorkomen


Administratie:
- Secretarissen-generaal (plaatsvervanger voor ministers)
Bv. bij regering Pierlot: ministers gevlucht nr. GB
 Sec-gen. moest domein binnenlandse zaken verderzetten ipv. ministers

Economisch vlak:
- Galopin-comité
= comité v. zakenmensen olv. Galopin
- Galopin-doctrine
= een rechtvaardiging voor de werkhervatting onder de bezetting vd. Duitsers

Door hervatting werk:
1. Voorkomen v. hongersnood
 Omdat vijand voedselvoorziening in hand heeft
 Werken in ruil voor voedsel
2. Deportatie v. arbeiders vermijden
 Er is geen reden tot deportatie naar andere plekken als arbeiders in eigen
fabriek werken
3. Vermijden v. industriële ontmanteling
 Machines in België mogen blijven omdat ze gebruikt worden

1.3. Dagelijks leven tijdens de oorlog
- Totale oorlog
 Iedereen vd. samenleving was betrokken
 50% militairen & 50% burgers
- Hervatting dagelijkse leven (school, werken…)
- Schaarste voedingswaren en rantsoenering
 Iedereen kreeg bepaald rantsoen
 = recht op max. bepaalde hvlheid. voeding, sigaretten…
Door rantsoenering: kopiëren v. documenten
 Bv. rantsoendocumenten => om meer eten te kunnen krijgen
- Veel regelgeving:
a. Verplichte avondklok
= controlemechanisme om bevolking te controleren + bewegingsvrijheid te beperken
b. Verplichte verduistering
= geen licht meer op straat zodat er geen doelwitten meer zichtbaar zijn voor
bombardementen
 Bv. ramen afplakken
c. Verboden te dansen
= door dansen kom je dichtbij elkaar => communicatie mogelijk over illegale activiteiten
d. Sperrgebied en verplichte evacuatie kustgebied

, Sperrgebied = bepaalde zones zijn verboden gebied
Evacuatie kustgebied omdat er op Oostende zou geland worden

e. Verplichte tewerkstelling
= adhv. oproepingsbrief om naar Dui. te gaan
 Grote impact op Belgische gezinnen
 Dui: arbeiders nodig voor oorlog

1.4. Houding v.d. gewone burger
- Meerderheid blijft passief (+- 97%)
- Verzet
Minderheid: (2 – 3%)
- Collaboratie
Meerderheid: passief
Reden:
- Waren niet voorbereid op inval & capitulatie vd. Duitsers
- Door langdurige bezetting Duitsers wilden ze zich niet verzetten
- Verbaasd over ‘goed gedrag’ vd. Duitsers
Passieve meerderheid: geeft steun aan verzet (omdat ze er zelf niet in zitten)
Reden:
- Inval SU
- Jodenvervolging
- Verplichte tewerkstelling
- Toename materiële tekorten en Duitse repressie
Verzet
= weerstand bieden en zich verzetten tegen de vijand
 Tijdens WOII: tegen de Duitsers
 Het verzet = “de Witten”
 Gebeurd vooral clandestien (=in het geheim) => je riskeert je leven

a. Motieven
- Patriotisme (=vaderlandsliefde)
= je wil vrijheid voor je eigen land
- Antifascisme/antinazisme
= gaat niet akkoord met de ideologie vd. bezetter
- Streven naar vrijheid & democratie
- Ervaring uit WOI => wil dat niet meer meemaken
- Zin in avontuur

b. Vormen
- Collectieve vorm
Negeren v. samenscholingsverbod vd. Duitsers
 Graf vd. onbekende soldaat

,  11 nov. (wapenstilstand)


- Sluikpers/clandestiene pers
 Bezetter censureert alle pers: kritiek
 Tegenreactie verzet = clandestiene pers
Gevaar: riskeert je leven door pamflet, krant… te publiceren met kritiek
Functie sluikpers:
- Spotten met collaborateurs
- Duidelijk maken wie een collaborateur is
- Klagen over frustraties
- De bevolking hoop geven
- Collaborateurs waarschuwen door te
dreigen

- Verzamelen v. inlichtingen
 Aanval kunnen voorbereiden

- Vluchtroutes
 Ontsnappingsroutes voor neergehaalde geallieerde piloten
 Transporteren v. inlichtingen
 Verzetsmensen naar Engeland brengen => veilig

- Onderduiken
Moet je normaal melden om verplicht te gaan werken
Tegenreactie: onderduiken
 Werkweigeraars of verzetsmensen
 Niet evident: moet onderdak, voedsel, kledij… hebben
 Riskeert je leven als ze je vinden

- Sabotage
= gewapende weerstand
Bv. transport tegenhouden, telefoonkabels doorknippen…
 Zorgen voor vertraging

c. Organisatie(s)
- Verzet = clandestien
- Verzetsvorm = zeer ingewikkeld
 Ontstaat bij fam/vrienden
 °ontstaan v. netwerk
 Je kent alleen persoon die je aanwerft
verzetsnetwerk
 °veiligheidssysteem
 Bij infiltratie/verraad w. niet hele netwerk onderschept
 Kan geen ledenlijst opstellen
 Iedereen oppakken als het w. gevonden