Sociologie, psychologie en methodiek
SAMENVATTING
EN MODULE 2
,Inhoudsopgave
Sociologie............................................................................................................................................. 2
Bijeenkomst 1: socialisatie van een kind............................................................................................ 2
Bijeenkomst 2: invloedrijke partijen bij socialisatie.............................................................................4
Bijeenkomst 3: verhoudingen tussen mannen, vrouwen en kinderen................................................5
Bijeenkomst 4: gezin en opvoeden.................................................................................................... 9
Bijeenkomst 5: pedagogisch civil society.........................................................................................11
Psychologie......................................................................................................................................... 14
Bijeenkomst 1: erfelijkheid en gedrag.............................................................................................. 14
Bijeenkomst 2: de hersenen............................................................................................................. 16
Bijeenkomst 3: hechting en leertheorie............................................................................................ 18
Bijeenkomst 4: ontwikkeling in de kindertijd.....................................................................................25
Bijeenkomst 5: nature/nurture in het nieuws (iedereen heeft een mening)......................................31
Bijeenkomst 6: opvoedstijlen en seksualiteit....................................................................................32
Methodiek............................................................................................................................................ 34
Bijeenkomst 1: opvoedondersteuning..............................................................................................34
Bijeenkomst 2: ontwikkeltaken en opvoedingsopgaven...................................................................39
Bijeenkomst 3: spelen...................................................................................................................... 46
Bijeenkomst 4: methodische cyclus: analysefase............................................................................53
1
,Sociologie
Bijeenkomst 1: socialisatie van een kind
Voorbereiding:
Pagina 31 t/m 64 uit Kuipers, H. J. (2020). Levensloopsociologie (2de editie). Coutinho.
Leerdoelen:
o Je begrijpt wat de begrippen socialisatie, primaire en secundaire socialisatie
inhouden
o Je begrijpt dat socialisatie in de hedendaagse samenleving resulteert in omgaan met
rolverwachtingen
o Je begrijpt de roltheorie en de aanverwante begrippen
o Je kunt de lesstof op je eigen situatie toepassen
o Je wisselt ervaringen en opvattingen uit met medestudenten
o Je hebt interesse in het verhaal van de ander en kunt openstaan voor de verschillen
in opvatting over de besproken onderwerpen
o Je gebruikt de feedback van de ander om tot verdere, diepgaandere inzichten te
komen
Socialisatie: Leerprocessen (regels, verwachtingen, kennis enz.) die zorgen voor
subjectiviteit. Een proces waarin iemand zich manieren van denken en doen eigen maakt.
Het einddoel van socialisatie is het ontwikkelen van subjectiviteit (je eigen mening).
Primaire socialisatie: Leren vanuit thuis/vertrouwde omgeving. Ouders leren jouw regels,
rolverwachtingen en helpen jou. Een kind die zijn ouder gehoorzaamd. Je leert de basis, dit is
echt opvoeding. Blijft niet je gehele leven doorgaan. Vind niet altijd plaats binnen het gezin
door:
o Sociale en historische variatie in gezinshuishoudens
o Externe factoren hebben in mindere of meerdere maten effect op het gezin
o Er wordt ook buitenshuis geleerd (opa & oma, basisschool)
Secundaire socialisatie: Leren buiten de vertrouwde wereld. Je leert van onbekende/andere
mensen op verschillende plaatsen met meer taalverwerving en meer sociale contacten. Je
vanzelfsprekendheid wordt op de proef gesteld (ben jij het wel eens met wat jouw ouders je
hebben aangeleerd). Dit gebeurt levenslang.
Sociale differentiatie: De verschillende rollen die je hebt in je leven (wonen, werken,
ontspannen). Gebeurt op 3 fronten: sociaalgeografische kenmerken, sociaaleconomische
kenmerken en sociaal-culturele kenmerken.
Samengestelde socialisatie: De verschillende factoren die nodig zijn voor socialisatie.
Significant other: Is een voorbeeldfiguur. Bij primaire socialisatie meestal een ouder. Bij
secundaire socialisatie meestal een docent.
Roltheorie: Je houd je aan bepaalde gedragsregels die passen bij jouw rol. Hieruit
komen wederzijdse rolverwachtingen, dat zijn de rolsverwachtingen die jij en je tegenspeler
hebben (denk hierbij aan dokter/patiënt, docent/leerling). Ondanks dat er niet altijd een
2
, tegenpartij aanwezig is hou je je aan deze regels. Dat is je mentale bagage, letterlijk de
bagage die je met je meedraagt (trauma’s, dromen, emoties enz.). Deze bagage zorgt ervoor
dat iemand instaat is tot zelfstandig handelen.
De bagage bestaat uit 3 onderdelen:
o Iemand dient de regels te kennen.
o Iemand moet naar rolverwachtingen kunnen handelen.
o Beide partijen staan bereid rekening te houden met de verwachtingen.
Meervoudig kruispunt: De rollen die elkaar kunnen beïnvloeden.
Position set: De verschillende levensgebieden/podia waar je acteert/leeft (school, werk,
thuis enz.)
Role set: De verschillende rolverwachtingen waar iemand in een podia mee te maken heeft.
Status set: De verschillende statussen van een persoon op verschillende podiums.
Denkbeeldige positiewisseling: Denkbeeldig in de huid van een ander kruipen.
Input-output model: Bij input leer je tijdens de primaire en secundaire socialisatie. Het
middelste vakje is het individu, hier verwerk je de informatie die via de input is
binnengekomen. Bij output laat je uiteindelijk zien wie je bent en of je wel of niet de
informatie vanuit de output hebt opgevolgd
3
SAMENVATTING
EN MODULE 2
,Inhoudsopgave
Sociologie............................................................................................................................................. 2
Bijeenkomst 1: socialisatie van een kind............................................................................................ 2
Bijeenkomst 2: invloedrijke partijen bij socialisatie.............................................................................4
Bijeenkomst 3: verhoudingen tussen mannen, vrouwen en kinderen................................................5
Bijeenkomst 4: gezin en opvoeden.................................................................................................... 9
Bijeenkomst 5: pedagogisch civil society.........................................................................................11
Psychologie......................................................................................................................................... 14
Bijeenkomst 1: erfelijkheid en gedrag.............................................................................................. 14
Bijeenkomst 2: de hersenen............................................................................................................. 16
Bijeenkomst 3: hechting en leertheorie............................................................................................ 18
Bijeenkomst 4: ontwikkeling in de kindertijd.....................................................................................25
Bijeenkomst 5: nature/nurture in het nieuws (iedereen heeft een mening)......................................31
Bijeenkomst 6: opvoedstijlen en seksualiteit....................................................................................32
Methodiek............................................................................................................................................ 34
Bijeenkomst 1: opvoedondersteuning..............................................................................................34
Bijeenkomst 2: ontwikkeltaken en opvoedingsopgaven...................................................................39
Bijeenkomst 3: spelen...................................................................................................................... 46
Bijeenkomst 4: methodische cyclus: analysefase............................................................................53
1
,Sociologie
Bijeenkomst 1: socialisatie van een kind
Voorbereiding:
Pagina 31 t/m 64 uit Kuipers, H. J. (2020). Levensloopsociologie (2de editie). Coutinho.
Leerdoelen:
o Je begrijpt wat de begrippen socialisatie, primaire en secundaire socialisatie
inhouden
o Je begrijpt dat socialisatie in de hedendaagse samenleving resulteert in omgaan met
rolverwachtingen
o Je begrijpt de roltheorie en de aanverwante begrippen
o Je kunt de lesstof op je eigen situatie toepassen
o Je wisselt ervaringen en opvattingen uit met medestudenten
o Je hebt interesse in het verhaal van de ander en kunt openstaan voor de verschillen
in opvatting over de besproken onderwerpen
o Je gebruikt de feedback van de ander om tot verdere, diepgaandere inzichten te
komen
Socialisatie: Leerprocessen (regels, verwachtingen, kennis enz.) die zorgen voor
subjectiviteit. Een proces waarin iemand zich manieren van denken en doen eigen maakt.
Het einddoel van socialisatie is het ontwikkelen van subjectiviteit (je eigen mening).
Primaire socialisatie: Leren vanuit thuis/vertrouwde omgeving. Ouders leren jouw regels,
rolverwachtingen en helpen jou. Een kind die zijn ouder gehoorzaamd. Je leert de basis, dit is
echt opvoeding. Blijft niet je gehele leven doorgaan. Vind niet altijd plaats binnen het gezin
door:
o Sociale en historische variatie in gezinshuishoudens
o Externe factoren hebben in mindere of meerdere maten effect op het gezin
o Er wordt ook buitenshuis geleerd (opa & oma, basisschool)
Secundaire socialisatie: Leren buiten de vertrouwde wereld. Je leert van onbekende/andere
mensen op verschillende plaatsen met meer taalverwerving en meer sociale contacten. Je
vanzelfsprekendheid wordt op de proef gesteld (ben jij het wel eens met wat jouw ouders je
hebben aangeleerd). Dit gebeurt levenslang.
Sociale differentiatie: De verschillende rollen die je hebt in je leven (wonen, werken,
ontspannen). Gebeurt op 3 fronten: sociaalgeografische kenmerken, sociaaleconomische
kenmerken en sociaal-culturele kenmerken.
Samengestelde socialisatie: De verschillende factoren die nodig zijn voor socialisatie.
Significant other: Is een voorbeeldfiguur. Bij primaire socialisatie meestal een ouder. Bij
secundaire socialisatie meestal een docent.
Roltheorie: Je houd je aan bepaalde gedragsregels die passen bij jouw rol. Hieruit
komen wederzijdse rolverwachtingen, dat zijn de rolsverwachtingen die jij en je tegenspeler
hebben (denk hierbij aan dokter/patiënt, docent/leerling). Ondanks dat er niet altijd een
2
, tegenpartij aanwezig is hou je je aan deze regels. Dat is je mentale bagage, letterlijk de
bagage die je met je meedraagt (trauma’s, dromen, emoties enz.). Deze bagage zorgt ervoor
dat iemand instaat is tot zelfstandig handelen.
De bagage bestaat uit 3 onderdelen:
o Iemand dient de regels te kennen.
o Iemand moet naar rolverwachtingen kunnen handelen.
o Beide partijen staan bereid rekening te houden met de verwachtingen.
Meervoudig kruispunt: De rollen die elkaar kunnen beïnvloeden.
Position set: De verschillende levensgebieden/podia waar je acteert/leeft (school, werk,
thuis enz.)
Role set: De verschillende rolverwachtingen waar iemand in een podia mee te maken heeft.
Status set: De verschillende statussen van een persoon op verschillende podiums.
Denkbeeldige positiewisseling: Denkbeeldig in de huid van een ander kruipen.
Input-output model: Bij input leer je tijdens de primaire en secundaire socialisatie. Het
middelste vakje is het individu, hier verwerk je de informatie die via de input is
binnengekomen. Bij output laat je uiteindelijk zien wie je bent en of je wel of niet de
informatie vanuit de output hebt opgevolgd
3
