h2 ontwikkelingstheorieen
2.1 inleiding
De verschillende domeinen die door psychologische theorieën
worden bestreken, zijn de cognitieve ontwikkeling enerzijds (Piaget,
Vygotsky de informatieverwerkingstheorie) en de emotionele en
sociale ontwikkeling anderzijds (Freud, Mahler, Erikson, de
leertheorie). Een aantal theorieën gaat uit van een graduele
ontwikkeling (informatieverwerkingstheorie en de leertheorie)
terwijl de andere theorieën veronderstellen dat de ontwikkeling in
stadia verloopt.
2.2 Piagets theorie over de cognitieve ontwikkeling
De cognitieve ontwikkeling heeft te maken met de ontwikkeling van
het denken, de taal en andere functies, zoals aandacht en
geheugen. Kennis is dus niethet passief opslaan van informatie
maar het resultaat van een interactief proces. Jean Piaget was de
eerste die een veelomvattende theorie over de cognitieve
ontwikkeling ontwikkelde. Hij was vooral geïnteresseerd in de
normatieve ontwikkeling en bestudeerde de ontwikkeling van het
denken van normale kinderen. Volgens Piaget doorloopt ieder kind
stapsgewijs en in vaste volgorde de stadia van de cognitieve
omwikkeling, bij veronderstelde dat het kind geboren wordt met
aangeboren reflexen en een aangeboren neiging actief met de
omgeving om te gaan. Door interactie met de omgeving en door de
genetisch bepaalde lichamelijke rijping ontstaan uit de eerste
reflexen steeds complexere cognitieve vaardigheden.
2.2.1 Organisatie en adaptatie
Piagel veronderstelde dat het handelen van baby's gebaseerd is op
onderliggende cognitieve structuren die hij schema's noemde.
Schema's zijn strategieën waarmee
het kind de buitenwereld exploreert. In de eerste levensmaanden
zijn deze schema's uitsluitend sensomotorisch. Later in de
ontwikkeling ontstaan ook denkschema's die toenemend abstract
worden. bij alle biologische organismen bestaat de tendens om
losse structuren te bundelen en te organiseren tot een nieuwe
structuur. Dit principe geldt ook voor psychologische structuren. Zo
worden eerdere schema's georganiseerd tot schema's op een hoger
niveau. Een centraal principe in de theorie van Piaget is dat van
adapteren. Adapteren is het proces waarmee kinderen veranderen
in gedrag of denken om effectiever te kunnen functioneren.
Adapteren is een eigenschap van alle biologische organismen. hlier
is de parallel duidelijk met de evolutietheorie van Darwin. Deze
theorie gaat echter over de adaptatie van hele soorten aan
veranderingen in de omgeving, terwijl Piaget individuele
, veranderingen bedoelde.
adepteren bestaat uit twee complementaire processen: assimilatie
en accomodatie. Assimilatie is het proces waarmee bestaande
vaardigheden of kennis worden gebruikt in nieuwe
situaties.Accommodatie is het proces van aanpassing van
bestaande vaardigheden of kennis om met een nieuwe situatie te
kunnen omgaan.
Door een continu proces van assimilatie en accommodatie
ontwikkelt het kind vanuit een aantal aangeboren reflexen een
steeds groter aantal vaardigheden. Dit proces geldt niet alleen voor
het handelen, ook het denken ontwikkelt zich volgens het principe
van assimilatie en accommodatie. De drijvende kracht achter de
cognitieve ontwikkeling
noemde Piaget equilibratie. Dit is een zelfregulerend proces dat
zorgt voor steeds betere adaptatie. Als het gedrag van het kind in
overeenstemming is met de eisen die de omgeving aan het kind
stelt, is er evenwicht (equilibrium). Zodra de eisen vanuit de
omgeving de vaardigheden van het kind te boven gaan is er een
disbalans. Het kind zal deze disbalans willen opheffen en doet dat
door assimilatie en accommodatie.
2.2.2 Cognitieve ontwikkelingsstadia
De volgorde van deze
stadia ligt vast, maar de snelheid waarmee de stadia doorlopen
worden, varieert per individu en cultuur. Tabel 2.1 geeft de vier
hoofdstadia, met diverse substadia en de globale leeftijden waarop
het kind in een stadium verkeert, weer.
- De sensomotorische periode (0-2 jaar)
De sensomotorische periode, onderverdeeld in zes substadia,
beslaat ongeveer de eerste twee jaren van het leven en is zo
genoemd omdat in deze periode de nadruk van het cognitief
functioneren op de motorische reacties op sensorische input ligt.
• Reflexen (0 tot 1 maand)
De pasgeborene heeft een beperkt aantal aangeboren reflexen.
•primaire circulaire reacties (1 tot 4 maanden)
In dit stadium gaat het kind gedrag vertonen dat een interessant of
plezierig effect heeft en dat herhaald gaat worden. Met primair
wordt bedoeld dat de reacties betrekking hebben op het eigen
lichaam van het kind.
•secundaire circulaire reacties (4 tot 8 maanden)
In dit stadium ervaren baby's wat de effecten zijn van hun handelen
op de omgeving buiten het eigen lichaam.
•coordinatie van secundaire schema's (8 tot 12 maanden)
In dit stadium komt gedrag naar voren dat niet in eerste instantie
op toeval berust en daarna herhaald wordt zoals in de vorige stadia.
2.1 inleiding
De verschillende domeinen die door psychologische theorieën
worden bestreken, zijn de cognitieve ontwikkeling enerzijds (Piaget,
Vygotsky de informatieverwerkingstheorie) en de emotionele en
sociale ontwikkeling anderzijds (Freud, Mahler, Erikson, de
leertheorie). Een aantal theorieën gaat uit van een graduele
ontwikkeling (informatieverwerkingstheorie en de leertheorie)
terwijl de andere theorieën veronderstellen dat de ontwikkeling in
stadia verloopt.
2.2 Piagets theorie over de cognitieve ontwikkeling
De cognitieve ontwikkeling heeft te maken met de ontwikkeling van
het denken, de taal en andere functies, zoals aandacht en
geheugen. Kennis is dus niethet passief opslaan van informatie
maar het resultaat van een interactief proces. Jean Piaget was de
eerste die een veelomvattende theorie over de cognitieve
ontwikkeling ontwikkelde. Hij was vooral geïnteresseerd in de
normatieve ontwikkeling en bestudeerde de ontwikkeling van het
denken van normale kinderen. Volgens Piaget doorloopt ieder kind
stapsgewijs en in vaste volgorde de stadia van de cognitieve
omwikkeling, bij veronderstelde dat het kind geboren wordt met
aangeboren reflexen en een aangeboren neiging actief met de
omgeving om te gaan. Door interactie met de omgeving en door de
genetisch bepaalde lichamelijke rijping ontstaan uit de eerste
reflexen steeds complexere cognitieve vaardigheden.
2.2.1 Organisatie en adaptatie
Piagel veronderstelde dat het handelen van baby's gebaseerd is op
onderliggende cognitieve structuren die hij schema's noemde.
Schema's zijn strategieën waarmee
het kind de buitenwereld exploreert. In de eerste levensmaanden
zijn deze schema's uitsluitend sensomotorisch. Later in de
ontwikkeling ontstaan ook denkschema's die toenemend abstract
worden. bij alle biologische organismen bestaat de tendens om
losse structuren te bundelen en te organiseren tot een nieuwe
structuur. Dit principe geldt ook voor psychologische structuren. Zo
worden eerdere schema's georganiseerd tot schema's op een hoger
niveau. Een centraal principe in de theorie van Piaget is dat van
adapteren. Adapteren is het proces waarmee kinderen veranderen
in gedrag of denken om effectiever te kunnen functioneren.
Adapteren is een eigenschap van alle biologische organismen. hlier
is de parallel duidelijk met de evolutietheorie van Darwin. Deze
theorie gaat echter over de adaptatie van hele soorten aan
veranderingen in de omgeving, terwijl Piaget individuele
, veranderingen bedoelde.
adepteren bestaat uit twee complementaire processen: assimilatie
en accomodatie. Assimilatie is het proces waarmee bestaande
vaardigheden of kennis worden gebruikt in nieuwe
situaties.Accommodatie is het proces van aanpassing van
bestaande vaardigheden of kennis om met een nieuwe situatie te
kunnen omgaan.
Door een continu proces van assimilatie en accommodatie
ontwikkelt het kind vanuit een aantal aangeboren reflexen een
steeds groter aantal vaardigheden. Dit proces geldt niet alleen voor
het handelen, ook het denken ontwikkelt zich volgens het principe
van assimilatie en accommodatie. De drijvende kracht achter de
cognitieve ontwikkeling
noemde Piaget equilibratie. Dit is een zelfregulerend proces dat
zorgt voor steeds betere adaptatie. Als het gedrag van het kind in
overeenstemming is met de eisen die de omgeving aan het kind
stelt, is er evenwicht (equilibrium). Zodra de eisen vanuit de
omgeving de vaardigheden van het kind te boven gaan is er een
disbalans. Het kind zal deze disbalans willen opheffen en doet dat
door assimilatie en accommodatie.
2.2.2 Cognitieve ontwikkelingsstadia
De volgorde van deze
stadia ligt vast, maar de snelheid waarmee de stadia doorlopen
worden, varieert per individu en cultuur. Tabel 2.1 geeft de vier
hoofdstadia, met diverse substadia en de globale leeftijden waarop
het kind in een stadium verkeert, weer.
- De sensomotorische periode (0-2 jaar)
De sensomotorische periode, onderverdeeld in zes substadia,
beslaat ongeveer de eerste twee jaren van het leven en is zo
genoemd omdat in deze periode de nadruk van het cognitief
functioneren op de motorische reacties op sensorische input ligt.
• Reflexen (0 tot 1 maand)
De pasgeborene heeft een beperkt aantal aangeboren reflexen.
•primaire circulaire reacties (1 tot 4 maanden)
In dit stadium gaat het kind gedrag vertonen dat een interessant of
plezierig effect heeft en dat herhaald gaat worden. Met primair
wordt bedoeld dat de reacties betrekking hebben op het eigen
lichaam van het kind.
•secundaire circulaire reacties (4 tot 8 maanden)
In dit stadium ervaren baby's wat de effecten zijn van hun handelen
op de omgeving buiten het eigen lichaam.
•coordinatie van secundaire schema's (8 tot 12 maanden)
In dit stadium komt gedrag naar voren dat niet in eerste instantie
op toeval berust en daarna herhaald wordt zoals in de vorige stadia.
