Chronisch arterieel vaatlijden
Chronische arteriële insufficiëntie onderste ledematen.
Vraagje: pt met pijn in benen bij stappen. Claudicatio intermittens -> 50 jaar, niet rookt, geen
diabetes, geen hypercholesterolemie, eerder lage bloeddruk -> hypothese:
- een beetje minder waarschijnlijk
- veel minder waarschijnlijk
ETIOLOGIE
Prevalentie van perifeer arterieel lijden (PAD)
- Hangt af van het gehanteerde criterium
o AS: EAI < 0,90; Fontaine I
o S: vanaf Fontaine IIa
- 5% van de mannen op 60j, >10% van de 70 plussers
- Vrouwelijk geslacht als beschermende factor verdwijnt boven de 70 jaar
Lokalisatie arteriële letsels ifv risicofactoren:
Symptomen:
- Stadia van Fontaine:
o Stadium I: klachtenvrij
o Stadium II: claudicatio intermittens
IIA: wandelafstand > 250m
IIB: wandelastand < 250m
o Stadium III: ischemische rustpijn
o Stadium IV: huidwonden of gangreen
- Ernst van de klachten afhankelijk van:
o Ernst van de letsels (stenose vs. occlusie)
o Lokalisatie van de letsels (proximale vs. distale aantasting)
o Aantal aangetaste letsels (multilevel disease)
o Snelheid van ontstaan van de letsels (acuut vs. chronisch)
o Collaterale circulatie
1
, o Activiteitsgraad van de patiënt
Etiologie van de ulcera (aanwezig in graad 4). Adhv de lokalisatie ervan al een idee krijgen
over aard probleem.
- arterieel lijden, veneus lijden, diabetische arteropathie. En andere.
- Wonden aan voeten -> meer dan de helft van de wonden verklaard door arterieel
vaatlijden
- Wonden boven de voet -> meer dan de helft gevolg van veneuze insuf.
DD ulcera: (die gaat nooit vragen geef mij de 10 verschillen)
- Neurogene
o Pijnloos
o Pijn onafhankelijk van houding
o Normale pulsaties
o Scherp afgelijnd
o Rode wondbodem
o Vaak thvd voetzool; op drukplaatsen
o Aanwezigheid van littekenweefsel
o Gevoelsvermindering, verminderde vibratiezin, verminderde reflexen
o Toegenomen doorbloeding
o Opgezette venen
o Warme, droge voet
o Beenderige vormafwijkingen
- Ischemische ulcera
o Pijnlijk
o Pijn neemt toe in liggende houding/hoogstand
o Afwezige pulsaties
o Onregelmatig afgelijnd
o Bleke cyanotische wondbodem
o Vaak ter hoogte van de tenen; zelden hoger dan de malleoli
o Afwezigheid van littekenweefsel
o Variabele sensibiliteit
o Verminderde doorbloeding
o Platgevallen venen
o Koude voet
o Geen beenderige afwijkingen
- Veneuze ulcera
o Matig pijnlijk
o Pijn neemt af in liggende houding/hoogstand
o Normale pulsaties
2
, o Onregelmatig afgelijnd
o Rood-paarse wondbodem
o Vaak ter hoogte van de binnenenkel/mediale zijde onderbeen
o Aanwezigheid van littekenweefsel
o Normale sensibiliteit
o Toegenomen doorbloeding
o Opgezette venen
o Warme, zweterige voet
o Geen beenderige afwijkingen
Hypertensief ulcus of ulcus van Martorell
- Typisch op posterolaterale zijde van onderbeen
- Dikwijls symmetrisch
- Zeer pijnlijk!
- Snelle uitbreiding van infarctzone met paarse omgeving
- In het midden van de ulcus: trombose van de vaatjes, daarrond cyanotische wand,
geneest niet en blijft pijn doen.
- Oplossing: bloeddruk onder controle krijgen, lokale wondzorg. Dan wordt pijn beter.
Diabetesvoet!
= combi van: arteriële insuf, neuropathie, statiekafwijkingen, limited joint mobility, infectie.
Soms fulminant progressief!! drukpunten/drukulcera, wordt onderhouden door de arteriële
insufficiëntie EN gemakkelijk die component van infectie.
Vraagje ->
Je ziet een 80 jarige man op de raadpleging, al langer bestaande wonde aan het been. Pt =
roker. Arterieel ulcus? -> KO = ulcus over mediale zijde-> minder waarschijnlijk. Niet voor
veel minder waarschijnlijk -> omdat de patiënt al wat goede redenen om arteriële
insufficiëntie te hebben. Rookgedrag speelt mee.
DIAGNOSE van PAD:
- Anamnese
o Symptomen
o Risicofactoren
- Klinisch ondezroek
o Inspectie
o Palpatie
o Auscultatie
- Enkel-arm index
o Voor en na inspanning
- Teendrukken
o Igv vals verhoogde EAI bij sterk verkalkte bloedvaten (bv. diabetes)
3
, - Transcutane zuurstofspanning
o Igv vals verhoogde EAI bij sterk verkalkte bloedvaten (bv. diabetes)
o Igv slecht helende ulcera (helpt kans op heling voorspellen)
DD:
- Neurologische afwijkingen
o Spinaalkanaalstenose
o Ischiaspijn
o Zenuwcompressie op andere plaatsen
Bv. meraliga paresthetica
- Locomotorische afwijkingen
o Artrose
o Metatarsalgie
- Logesyndroom
- Veneuze claudicatio (claudicatio wil niet perse zeggen amputatie)
PROGNOSE:
Lokaal:
- Vrij benigne
- Claudicatio kan zelflimiterend zijn (collateraalvorming)
- Risico op amputatie
- 1-2%/voor claudicanten op lange termijn
- 25% voor patiënten met kritische ischemie
o Op korte termijn
o Nog altijd 20% op lange termijn indien zij toch gerevasculariseerd kunnen
worden
- Groot verschil in prognose bij mensen die enkel claudicatio hebben, of ook ischemie
Algemeen
- Duidelijk gedaalde levensverwachting
- ATHEROMATOSE is een systeemaandoening!
Prognose kritische ischemie:
- Primaire behandeling
o 25% medical treatment only
o 50% revascularisation
o 25% primary amputation
- 1 jaar later:
o 25% CLI resolved
o 20% continuing CLI
o 25% dead
o 30% alive amputated
Prognose onderbeensamputatie
- Early
o 60% 1e healing
4
Chronische arteriële insufficiëntie onderste ledematen.
Vraagje: pt met pijn in benen bij stappen. Claudicatio intermittens -> 50 jaar, niet rookt, geen
diabetes, geen hypercholesterolemie, eerder lage bloeddruk -> hypothese:
- een beetje minder waarschijnlijk
- veel minder waarschijnlijk
ETIOLOGIE
Prevalentie van perifeer arterieel lijden (PAD)
- Hangt af van het gehanteerde criterium
o AS: EAI < 0,90; Fontaine I
o S: vanaf Fontaine IIa
- 5% van de mannen op 60j, >10% van de 70 plussers
- Vrouwelijk geslacht als beschermende factor verdwijnt boven de 70 jaar
Lokalisatie arteriële letsels ifv risicofactoren:
Symptomen:
- Stadia van Fontaine:
o Stadium I: klachtenvrij
o Stadium II: claudicatio intermittens
IIA: wandelafstand > 250m
IIB: wandelastand < 250m
o Stadium III: ischemische rustpijn
o Stadium IV: huidwonden of gangreen
- Ernst van de klachten afhankelijk van:
o Ernst van de letsels (stenose vs. occlusie)
o Lokalisatie van de letsels (proximale vs. distale aantasting)
o Aantal aangetaste letsels (multilevel disease)
o Snelheid van ontstaan van de letsels (acuut vs. chronisch)
o Collaterale circulatie
1
, o Activiteitsgraad van de patiënt
Etiologie van de ulcera (aanwezig in graad 4). Adhv de lokalisatie ervan al een idee krijgen
over aard probleem.
- arterieel lijden, veneus lijden, diabetische arteropathie. En andere.
- Wonden aan voeten -> meer dan de helft van de wonden verklaard door arterieel
vaatlijden
- Wonden boven de voet -> meer dan de helft gevolg van veneuze insuf.
DD ulcera: (die gaat nooit vragen geef mij de 10 verschillen)
- Neurogene
o Pijnloos
o Pijn onafhankelijk van houding
o Normale pulsaties
o Scherp afgelijnd
o Rode wondbodem
o Vaak thvd voetzool; op drukplaatsen
o Aanwezigheid van littekenweefsel
o Gevoelsvermindering, verminderde vibratiezin, verminderde reflexen
o Toegenomen doorbloeding
o Opgezette venen
o Warme, droge voet
o Beenderige vormafwijkingen
- Ischemische ulcera
o Pijnlijk
o Pijn neemt toe in liggende houding/hoogstand
o Afwezige pulsaties
o Onregelmatig afgelijnd
o Bleke cyanotische wondbodem
o Vaak ter hoogte van de tenen; zelden hoger dan de malleoli
o Afwezigheid van littekenweefsel
o Variabele sensibiliteit
o Verminderde doorbloeding
o Platgevallen venen
o Koude voet
o Geen beenderige afwijkingen
- Veneuze ulcera
o Matig pijnlijk
o Pijn neemt af in liggende houding/hoogstand
o Normale pulsaties
2
, o Onregelmatig afgelijnd
o Rood-paarse wondbodem
o Vaak ter hoogte van de binnenenkel/mediale zijde onderbeen
o Aanwezigheid van littekenweefsel
o Normale sensibiliteit
o Toegenomen doorbloeding
o Opgezette venen
o Warme, zweterige voet
o Geen beenderige afwijkingen
Hypertensief ulcus of ulcus van Martorell
- Typisch op posterolaterale zijde van onderbeen
- Dikwijls symmetrisch
- Zeer pijnlijk!
- Snelle uitbreiding van infarctzone met paarse omgeving
- In het midden van de ulcus: trombose van de vaatjes, daarrond cyanotische wand,
geneest niet en blijft pijn doen.
- Oplossing: bloeddruk onder controle krijgen, lokale wondzorg. Dan wordt pijn beter.
Diabetesvoet!
= combi van: arteriële insuf, neuropathie, statiekafwijkingen, limited joint mobility, infectie.
Soms fulminant progressief!! drukpunten/drukulcera, wordt onderhouden door de arteriële
insufficiëntie EN gemakkelijk die component van infectie.
Vraagje ->
Je ziet een 80 jarige man op de raadpleging, al langer bestaande wonde aan het been. Pt =
roker. Arterieel ulcus? -> KO = ulcus over mediale zijde-> minder waarschijnlijk. Niet voor
veel minder waarschijnlijk -> omdat de patiënt al wat goede redenen om arteriële
insufficiëntie te hebben. Rookgedrag speelt mee.
DIAGNOSE van PAD:
- Anamnese
o Symptomen
o Risicofactoren
- Klinisch ondezroek
o Inspectie
o Palpatie
o Auscultatie
- Enkel-arm index
o Voor en na inspanning
- Teendrukken
o Igv vals verhoogde EAI bij sterk verkalkte bloedvaten (bv. diabetes)
3
, - Transcutane zuurstofspanning
o Igv vals verhoogde EAI bij sterk verkalkte bloedvaten (bv. diabetes)
o Igv slecht helende ulcera (helpt kans op heling voorspellen)
DD:
- Neurologische afwijkingen
o Spinaalkanaalstenose
o Ischiaspijn
o Zenuwcompressie op andere plaatsen
Bv. meraliga paresthetica
- Locomotorische afwijkingen
o Artrose
o Metatarsalgie
- Logesyndroom
- Veneuze claudicatio (claudicatio wil niet perse zeggen amputatie)
PROGNOSE:
Lokaal:
- Vrij benigne
- Claudicatio kan zelflimiterend zijn (collateraalvorming)
- Risico op amputatie
- 1-2%/voor claudicanten op lange termijn
- 25% voor patiënten met kritische ischemie
o Op korte termijn
o Nog altijd 20% op lange termijn indien zij toch gerevasculariseerd kunnen
worden
- Groot verschil in prognose bij mensen die enkel claudicatio hebben, of ook ischemie
Algemeen
- Duidelijk gedaalde levensverwachting
- ATHEROMATOSE is een systeemaandoening!
Prognose kritische ischemie:
- Primaire behandeling
o 25% medical treatment only
o 50% revascularisation
o 25% primary amputation
- 1 jaar later:
o 25% CLI resolved
o 20% continuing CLI
o 25% dead
o 30% alive amputated
Prognose onderbeensamputatie
- Early
o 60% 1e healing
4
