Samenvatting Leerpsychologie – Het slimme onbewuste
Hoofdstuk 1. Het vallende bewustzijn
Het verwaande bewustzijn
De misverstanden die vastgeroest zijn in ons denken:
1. We zijn geneigd te denken dat ons bewustzijn ons intelligent en rationeel maakt.
Termen als wijsheid, verantwoordelijkheid en verstandigheid relateren we met ons
bewustzijn. Mensen denken dat je verstandige beslissingen neemt door diep na te
denken, dit is echter niet altijd het geval, het kan zelfs tot slechtere beslissingen
leiden.
2. Ons bewustzijn maakt ons typisch menselijk. Ten eerste veronderstelt het dat dieren
geen bewustzijn hebben of er in ieder geval minder over beschikken. Ten tweede als
je twee objecten vergelijkt die op twee eigenschappen kunnen verschillen en je zegt
dat één eigenschap typisch is voor het verschil tussen deze objecten, dan zeg je
impliciet dat de twee objecten niet of nauwelijks verschillen op de andere eigenschap.
Ons bewustzijn en ons onbewuste zijn nogal uniek in vergelijking tot andere dieren.
3. Omdat we ons bewustzijn zo belangrijk vinden, kunnen we ons niet voorstellen dat
we het zouden moeten missen.
Het anarchistische brein
Belangrijkste misverstand is de illusie dat ons bewustzijn de baas is in ons brein. We denken
al snel dat het bewustzijn alles aanstuurt en dat ons gedrag begint met bewust genomen
beslissingen, dit is echter niet zo. Bij het grootste deel van ons gedrag speelt het bewustzijn
geen enkele rol. Dit is een logische gedachte aangezien we ons alleen bewust zijn van
bewuste processen. Omdat het bewustzijn beschikt over informatie met betrekking tot de
genomen beslissingen, creëert het de illusie dat het ons gedrag en onze beslissingen stuurt.
Uit verschillende experimenten is gebleken dat mensen een beslissing nemen op basis van
onbewuste redenen, maar het bewustzijn creëert achteraf de illusie dat er allerlei andere
redenen waren. Tom Wolfe veronderstelt daarom ook dat ons bewustzijn achter de feiten aan
hobbelt.
De computer en het telraam
Lezen is niet helemaal een bewust proces, zonder het onbewuste zouden we het namelijk
niet kunnen. Ons onbewuste levert ons feilloos de betekenis van verschillende woorden aan,
waarbij het gebruikmaakt van een enorme database waarin de betekenis van worden is
opgeslagen (lexicon).
Bewust vs. onbewust:
- Het bewustzijn doet niet alleen minder dan we denken, het is vooral belangrijk te
beseffen dat het ook nogal weinig kan. Zo kan je (in de afbeelding van de oude en
jonge vrouw blz. 20) met het bewustzijn maar één ding tegelijk, namelijk of de jonge
vrouw zien of de oude vrouw. Dit geldt niet alleen voor onze waarneming, maar ook
voor ons denken.
Hoofdstuk 1. Het vallende bewustzijn
Het verwaande bewustzijn
De misverstanden die vastgeroest zijn in ons denken:
1. We zijn geneigd te denken dat ons bewustzijn ons intelligent en rationeel maakt.
Termen als wijsheid, verantwoordelijkheid en verstandigheid relateren we met ons
bewustzijn. Mensen denken dat je verstandige beslissingen neemt door diep na te
denken, dit is echter niet altijd het geval, het kan zelfs tot slechtere beslissingen
leiden.
2. Ons bewustzijn maakt ons typisch menselijk. Ten eerste veronderstelt het dat dieren
geen bewustzijn hebben of er in ieder geval minder over beschikken. Ten tweede als
je twee objecten vergelijkt die op twee eigenschappen kunnen verschillen en je zegt
dat één eigenschap typisch is voor het verschil tussen deze objecten, dan zeg je
impliciet dat de twee objecten niet of nauwelijks verschillen op de andere eigenschap.
Ons bewustzijn en ons onbewuste zijn nogal uniek in vergelijking tot andere dieren.
3. Omdat we ons bewustzijn zo belangrijk vinden, kunnen we ons niet voorstellen dat
we het zouden moeten missen.
Het anarchistische brein
Belangrijkste misverstand is de illusie dat ons bewustzijn de baas is in ons brein. We denken
al snel dat het bewustzijn alles aanstuurt en dat ons gedrag begint met bewust genomen
beslissingen, dit is echter niet zo. Bij het grootste deel van ons gedrag speelt het bewustzijn
geen enkele rol. Dit is een logische gedachte aangezien we ons alleen bewust zijn van
bewuste processen. Omdat het bewustzijn beschikt over informatie met betrekking tot de
genomen beslissingen, creëert het de illusie dat het ons gedrag en onze beslissingen stuurt.
Uit verschillende experimenten is gebleken dat mensen een beslissing nemen op basis van
onbewuste redenen, maar het bewustzijn creëert achteraf de illusie dat er allerlei andere
redenen waren. Tom Wolfe veronderstelt daarom ook dat ons bewustzijn achter de feiten aan
hobbelt.
De computer en het telraam
Lezen is niet helemaal een bewust proces, zonder het onbewuste zouden we het namelijk
niet kunnen. Ons onbewuste levert ons feilloos de betekenis van verschillende woorden aan,
waarbij het gebruikmaakt van een enorme database waarin de betekenis van worden is
opgeslagen (lexicon).
Bewust vs. onbewust:
- Het bewustzijn doet niet alleen minder dan we denken, het is vooral belangrijk te
beseffen dat het ook nogal weinig kan. Zo kan je (in de afbeelding van de oude en
jonge vrouw blz. 20) met het bewustzijn maar één ding tegelijk, namelijk of de jonge
vrouw zien of de oude vrouw. Dit geldt niet alleen voor onze waarneming, maar ook
voor ons denken.
