Aardrijkskunde Hoofdstuk
3
3.1 exploitatie van het
Betrokkenen en belangen
amazonegebied en bolivia
Door toenemende welvaart vraagt de wereld om meer voedsel, grondstoffen en brandstoffen. Mno’s
exploiteren dus naar het Amazonegebied en Bolivia (grote voorraden delfstoffen en ruimte voor
grootschalige landbouw), ten koste van natuur, milieu en bevolking.
Het belang van het Amazonegebied
A-gebied is het grootste regenwoud op aarde uitgerekt over 9 landen. Zorgt voor mondiale opname
CO2, biodiversiteit en leefgebied 500 inheemse stammen. Het A-gebied wordt aangetast door
ontbossing, vervuiling (m.a.; landdegradatie door erosie, aardverschuivingen, overstromingen,
verdringing inheemse volk). Tasten de draagkracht aan en slecht voor biodiversiteit.
- Veeteelt (A): meer exploitatie vlees naar Europa (grootste oorzaak ontbossing). Voor weides
wordt regenwoud gekapt of platgebrand (=ontginning= geschikt maken van natuur voor
land- of mijnbouw).
- Plantages en akkerbouw (A+B): veel plantagelandbouw (=landbouw op grote bedrijven met
moderne methoden waar in monoculturen gewassen worden geproduceerd voor de
wereldmarkt.) Veel soja(A), voor veevoer (toenemende vleesvraag). Plantages creëren banen
en welvaart (platteland), maar ook ontbossing en bodem/watervervuiling (kunstmest en
pesticiden). Veel cocabladeren (B), voor cocaïne.
- Hout: bouwmateriaal. Tropisch hout is hard en goedkoop (lage lonen, geen aanleg nieuwe
plantages nodig.)
- Waterkrachtcentrales(A): Snelle economische groei zorgt voor meer vraag naar elektriciteit.
De grote hoeveelheid water maar het gebied geschikt voor waterkrachtcentrales. 150
stuwdammen. Groene energie, maar ontbossing en slib wordt tegengehouden
(voedingsstoffen vis (en dus inheemse volkeren) tegen gehouden).
- Mijnbouw (A+B): A is rijk aan delfstoffen, exporteert goud, ijzer, uranium en olie. Levert geld
op, maar winning leidt tot ontbossing, vervuiling (chemicaliën) en verdrijving van inheemse
volkeren. B (gaat) lithium, metaal, olie en gas exporteren en verwacht economische impuls.
Maar ook ontbossing, vervuiling en verdrijving inheemse volkeren.
- Infrastructuur: nodig voor handel. Indirect negatieve gevolgen: ze maken het voor kleine
boeren, illegale houtkappers en goudzoekers gemakkelijker om het regenwoud in te trekken
waardoor ontbossing en vervuiling verergeren.
Beperking van negatieve gevolgen
Het belang van het A-gebied wordt erkend. Zuid-Amerikaanse landen maken wetten (+organisaties
voor handhaving) ter bescherming. De EU en de VN steunen deze initiatieven. WNF en Greenpeace
tekende verdrag met sojaproducten; geen bos meer kappen. Westerse bedrijven willen geen
producten waarvoor regenwoud is gekapt. Organisaties streven naar erkenning van landrechten voor
de inheemse bevolking (=rechten voor oorspronkelijke bewoners).
3.3 natuurlijke
gevaren
, Zuid-Amerika heeft vaak te maken met natuurrampen (=rampen door natuurlijke oorzaak met grote
economische schade en/of veel slachtoffers.) voorbeelden zijn:
- Overstromingen (en modderstromen): door ontbossing steeds vaker en heftiger. Door zware
en langdurige regenval kunnen bodem en rivieren water niet goed opnemen.
Aardverschuivingen (= naar beneden schuiven van waterige puinmassa over glijvlak)
overspoelen dorpen (hoge bevolkingsdichtheid in kwetsbare gebieden).
- Orkanen (=tropische storm met windsnelheden boven windkracht 12 (=117km/u)).
Orkanen/stormen buiten tropen zorgen voor stormvloed (=sterke verhoging waterstand
langs de kust, de wind stuwt het water op).
- Aardbevingen, vulkaanuitbarstingen en tsunami’s: vooral in Westen, door platentektoniek.
Aardbevingen zorgen voor tsunami’s. Vulkaanuitbarstingen gaan samen met lahars (= snel
bewegende modderstroom op vulkaanhelling, door leeggelopen meer, smelten sneeuw/ijs of
zware regenval tijdens vulkaanuitbarsting.)
Natuurrampen kunnen economische groei vertragen (kost geld, sterfte), hazardmanagement (=
maatregelen om natuurramp te voorkomen + te verminderen) is dus belangrijk.
- Preventieve maatregelen:
1. In kaart brengen welke gebieden risico lopen
2. Verkleinen risico’s; letten op signalen die ramp aankondigen, niet/weinig bouwen in risico
gebieden, bestaande gebouwen en infrastructuur te beschermen, afvoer water verbeteren.
3. Monitor- en waarschuwingssystemen opzetten.
4. Evacuatieoefeningen, hulpdiensten genoeg capaciteit, materiaal noodhulp.
- Curatieve maatregelen: noodhulp moet snel op gang komen na ramp. Hulpdiensten op elkaar
afgestemd, goede communicatie tussen overheden en hulpverleners.
De risicoperceptie (= inschatting door bewoners gebied van mogelijk gevaar) speelt een rol met het
nemen van maatregelen.
Inwoners van Colombia en Ecuador willen maatregelen nemen, maar er gebeurt niks door
geldgebrek en slechte coördinatie. In Chili is erg kwetsbaar maar treft goede maatregelen
(bouwvoorschriften en waarschuwingssystemen). Argentinië is minder kwetsbaar, maar
heeft prima maatregelen. Brazilië maakt grote stappen. In Peru, Paraguay en Bolivia is het
hazardmanagement onvoldoende, er is te weinig geld, internationale organisaties
ondersteunen.
3.4 stedelijke ontwikkeling in
zuid-amerika
3
3.1 exploitatie van het
Betrokkenen en belangen
amazonegebied en bolivia
Door toenemende welvaart vraagt de wereld om meer voedsel, grondstoffen en brandstoffen. Mno’s
exploiteren dus naar het Amazonegebied en Bolivia (grote voorraden delfstoffen en ruimte voor
grootschalige landbouw), ten koste van natuur, milieu en bevolking.
Het belang van het Amazonegebied
A-gebied is het grootste regenwoud op aarde uitgerekt over 9 landen. Zorgt voor mondiale opname
CO2, biodiversiteit en leefgebied 500 inheemse stammen. Het A-gebied wordt aangetast door
ontbossing, vervuiling (m.a.; landdegradatie door erosie, aardverschuivingen, overstromingen,
verdringing inheemse volk). Tasten de draagkracht aan en slecht voor biodiversiteit.
- Veeteelt (A): meer exploitatie vlees naar Europa (grootste oorzaak ontbossing). Voor weides
wordt regenwoud gekapt of platgebrand (=ontginning= geschikt maken van natuur voor
land- of mijnbouw).
- Plantages en akkerbouw (A+B): veel plantagelandbouw (=landbouw op grote bedrijven met
moderne methoden waar in monoculturen gewassen worden geproduceerd voor de
wereldmarkt.) Veel soja(A), voor veevoer (toenemende vleesvraag). Plantages creëren banen
en welvaart (platteland), maar ook ontbossing en bodem/watervervuiling (kunstmest en
pesticiden). Veel cocabladeren (B), voor cocaïne.
- Hout: bouwmateriaal. Tropisch hout is hard en goedkoop (lage lonen, geen aanleg nieuwe
plantages nodig.)
- Waterkrachtcentrales(A): Snelle economische groei zorgt voor meer vraag naar elektriciteit.
De grote hoeveelheid water maar het gebied geschikt voor waterkrachtcentrales. 150
stuwdammen. Groene energie, maar ontbossing en slib wordt tegengehouden
(voedingsstoffen vis (en dus inheemse volkeren) tegen gehouden).
- Mijnbouw (A+B): A is rijk aan delfstoffen, exporteert goud, ijzer, uranium en olie. Levert geld
op, maar winning leidt tot ontbossing, vervuiling (chemicaliën) en verdrijving van inheemse
volkeren. B (gaat) lithium, metaal, olie en gas exporteren en verwacht economische impuls.
Maar ook ontbossing, vervuiling en verdrijving inheemse volkeren.
- Infrastructuur: nodig voor handel. Indirect negatieve gevolgen: ze maken het voor kleine
boeren, illegale houtkappers en goudzoekers gemakkelijker om het regenwoud in te trekken
waardoor ontbossing en vervuiling verergeren.
Beperking van negatieve gevolgen
Het belang van het A-gebied wordt erkend. Zuid-Amerikaanse landen maken wetten (+organisaties
voor handhaving) ter bescherming. De EU en de VN steunen deze initiatieven. WNF en Greenpeace
tekende verdrag met sojaproducten; geen bos meer kappen. Westerse bedrijven willen geen
producten waarvoor regenwoud is gekapt. Organisaties streven naar erkenning van landrechten voor
de inheemse bevolking (=rechten voor oorspronkelijke bewoners).
3.3 natuurlijke
gevaren
, Zuid-Amerika heeft vaak te maken met natuurrampen (=rampen door natuurlijke oorzaak met grote
economische schade en/of veel slachtoffers.) voorbeelden zijn:
- Overstromingen (en modderstromen): door ontbossing steeds vaker en heftiger. Door zware
en langdurige regenval kunnen bodem en rivieren water niet goed opnemen.
Aardverschuivingen (= naar beneden schuiven van waterige puinmassa over glijvlak)
overspoelen dorpen (hoge bevolkingsdichtheid in kwetsbare gebieden).
- Orkanen (=tropische storm met windsnelheden boven windkracht 12 (=117km/u)).
Orkanen/stormen buiten tropen zorgen voor stormvloed (=sterke verhoging waterstand
langs de kust, de wind stuwt het water op).
- Aardbevingen, vulkaanuitbarstingen en tsunami’s: vooral in Westen, door platentektoniek.
Aardbevingen zorgen voor tsunami’s. Vulkaanuitbarstingen gaan samen met lahars (= snel
bewegende modderstroom op vulkaanhelling, door leeggelopen meer, smelten sneeuw/ijs of
zware regenval tijdens vulkaanuitbarsting.)
Natuurrampen kunnen economische groei vertragen (kost geld, sterfte), hazardmanagement (=
maatregelen om natuurramp te voorkomen + te verminderen) is dus belangrijk.
- Preventieve maatregelen:
1. In kaart brengen welke gebieden risico lopen
2. Verkleinen risico’s; letten op signalen die ramp aankondigen, niet/weinig bouwen in risico
gebieden, bestaande gebouwen en infrastructuur te beschermen, afvoer water verbeteren.
3. Monitor- en waarschuwingssystemen opzetten.
4. Evacuatieoefeningen, hulpdiensten genoeg capaciteit, materiaal noodhulp.
- Curatieve maatregelen: noodhulp moet snel op gang komen na ramp. Hulpdiensten op elkaar
afgestemd, goede communicatie tussen overheden en hulpverleners.
De risicoperceptie (= inschatting door bewoners gebied van mogelijk gevaar) speelt een rol met het
nemen van maatregelen.
Inwoners van Colombia en Ecuador willen maatregelen nemen, maar er gebeurt niks door
geldgebrek en slechte coördinatie. In Chili is erg kwetsbaar maar treft goede maatregelen
(bouwvoorschriften en waarschuwingssystemen). Argentinië is minder kwetsbaar, maar
heeft prima maatregelen. Brazilië maakt grote stappen. In Peru, Paraguay en Bolivia is het
hazardmanagement onvoldoende, er is te weinig geld, internationale organisaties
ondersteunen.
3.4 stedelijke ontwikkeling in
zuid-amerika
