Samenvatting Recht Voor Welzijnswerkers

RECHTSBEDELING
1. SITUERING

 Het ‘recht op een eerlijk proces’ is een mensenrecht dat onder andere opgenomen is in artikel 6 Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden (EVRM)
 Wordt ook wel recht op behoorlijke rechtsbedeling genoemd
 Dat veronderstelt de uitbouw van onafhankelijke en onpartijdige rechtbanken waar burgers naar toe kunnen
wanneer ze een juridisch geschil hebben
 Burgers hebben daarbij het recht om zich te laten bijstaan door een advocaat (recht op juridische bijstand)

 Vaak leiden juridische geschillen evenwel niet tot een procedure voor de rechtbank wegens te duur, te lang,
te omslachtig...
 Geschillen worden daarom vaak beslecht buiten de rechtbank. Dat kan op verschillende manieren. We
noemen dit ‘alternatieve geschillenregeling’
 Belangrijk in heel dit verhaal is ook de vraag in welke mate mensen op de hoogte zijn van hun rechten. En
waar ze terecht kunnen wanneer ze juridische informatie wensen. We noemen dit ‘rechtshulp’
 Deze presentatie gaat achtereenvolgens in op:
→ Rechtshulp
→ Alternatieve geschillenregeling
→ Geschillenregeling voor de rechtbank

2. WAAR KAN JE TERECHT VOOR RECHTSHULP?
2.1 ADVOCATUUR

 Advocaten doen meer dan burgers vertegenwoordigen voor de rechtbank
 Taken van een advocaat:
→ Cliënten informeren
→ Advies te verstrekken
→ Helpen om geschillen buiten de rechtbank te beslechten (onderhandelen, bemiddelen...)
→ Vertegenwoordigen bij procedures (pleitmonopolie, behalve…)

 In elk gerechtelijk arrondissement gratis juridische eerstelijnsbijstand, bemand door advocaten
 Vindt plaats in justitiehuizen, OCMW’s, Sociaal huis....
 Beantwoordt eenvoudige juridische vragen over uiteenlopende onderwerpen:
→ Huur
→ Faillissement ...
→ Familiale zaken (adoptie, ouderlijk gezag, echtscheiding, uitkering levensonderhoud...)
→ Consumentenproblemen
→ Uitvoering straffen (bv. werkstraf, elektronisch toezicht, voorwaardelijke vrijlating)
→ ...

 Juridisch advies eerstelijnsbijstand kan bestaan uit:
→ Antwoord op eenvoudige juridische vragen
 Moet ik antwoorden op deze brief?
 Welke dienst kan mij verder helpen?
 Moet ik aanwezig zijn op de zitting?
 Is het de moeite een advocaat te raadplegen?
 Kan ik nog iets ondernemen

, → Informatie over bevoegde diensten
→ Verwijzing naar bevoegde diensten indien nodig

 Juridische eerstelijnsbijstand wordt georganiseerd door de Commissie voor juridische bijstand (CJB)
 Samenstelling:
→ Vertegenwoordigers van de balie (advocaten)
→ Vertegenwoordigers van het Geïntegreerd Breed Onthaal (OCMW, CAW, Sociale Diensten
Ziekenfondsen)
→ Vertegenwoordigers van organisaties die werken met de meest kwetsbare doelgroepen
 Taken:
→ Organiseert zitdagen eerstelijnsbijstand
→ Bevordert overleg tussen organisaties voor juridische bijstand
→ Verspreidt informatie over juridische bijstand

2.2 OCMW
 Artikel 1. OCMW -wet
“Elke persoon heeft recht op maatschappelijke dienstverlening. Deze heeft tot doel eenieder in de mogelijkheid te
stellen een leven te leiden dat beantwoordt aan de menselijke waardigheid.
Er worden openbare centra voor maatschappelijk welzijn opgericht die, onder de door deze wet bepaalde
voorwaarden, tot opdracht hebben deze dienstverlening te verzekeren.”

 Art. 60§2 OCMW-wet
“Het centrum verstrekt alle nuttige raadgevingen en inlichtingen en doet stappen om de betrokkenen alle rechten en
voordelen te verlenen waarop zij krachtens de Belgische of de buitenlandse wetten aanspraak kunnen maken”

 Meeste OCMW’s hebben dienst rechtshulp
→ Stafmodel of baliemodel
→ OCMW’s zitten in CJB

2.3 VAKBONDEN
 Vakbonden voorzien rechtshulp voor hun leden
 Juridisch advies op vlak van arbeidsrecht – sociale zekerheidsrecht
→ Ontslag
→ Kinderbijslag
→ Werkloosheid
→…
 Kunnen pleiten voor de arbeidsrechtbank (uitzonderlijk ook ondernemingsrechtbank, beslagrechter)
 Uitzondering op pleitmonopolie advocaten
2.4 MUTUALITIETEN (ZIEKENFONDSEN

 Meeste ziekenfondsen voorzien rechtsbijstand voor hun leden
Juridisch advies op vlak van sociaal /medisch recht:
→ Ziekteverzekering
→ Pensioenen
→ Verhoogde kinderbijslag
→ Ziekenhuisfacturen
→ Medische fouten
→…
 Soms ook procesfinanciering
 Vaak via “Dienst maatschappelijk werk van ziekenfonds”

, De dienst Ledenverdediging (van de CM) informeert, adviseert, bemiddelt en verdedigt indien nodig je belangen
voor de rechtbank als je met onderstaande problemen geconfronteerd wordt:

 Problemen met instellingen of zorgverleners
→ Honoraria van zorgverleners
→ Ziekenhuisfacturen
→ Organisatie van de zorgverlening
→ Kwaliteit van de gezondheidszorg
→ Administratieve problemen
 Problemen met de toepassing van de sociale wetgeving
→ Verplichte ziekte- en invaliditeitsverzekering
→ Rust- en overlevingspensioen
→ Gewaarborgd inkomen van bejaarden
→ Verhoogde kinderbijslag
→Financiële tegemoetkoming voor personen met een handicap
 Problemen ten gevolge van letsels opgelopen door een medisch ongeval veroorzaakt door zorgverleners


5. VERBRUIKERSORGANISATIES

Test aankoop is de bekendste

 Geeft tijdschriften uit met consumenten- en juridische informatie
→ Test-aankoop
→ Budget & recht
→ Test gezondheid
 Geven advies aan leden en bieden rechtsbijstand
 Nemen vaak deel aan arbitrages (alternatief voor de procedure bij de rechtspraak) en geschillencommissies
(adviseert en bemiddeld, of doet een uitspraak)
 Mogelijk om “class actions” (groepsvordering) te voeren namens consumenten
→ Dieselgate - Volkswagen
→ NMBS
→ Groupon
→ ...


6. WETSWINKELS EN HUURDERSBONDEN

 Wetswinkels ontstaan jaren ‘70 door studenten rechten
Gaven/geven gratis advies op juridisch vlak
 Vaak omgevormd tot huurdersbonden die huuradvies geven
 Huurdersbonden tegenhanger eigenaarssyndicaten : collectieve belangenbehartiging


7. KINDERRECHTWINKELS

 Sinds 2017 is de naam kinderrechtswinkel gewijzigd naar tZitemZo
 Taken van tZitemZo zijn:
→ Individueel info- en advies verstrekken
→ Collectief informatie verstrekken
→ Maatschappelijke actie voeren
→ Daadwerkelijke rechtsbijstand bieden