Leerpad B - introductie
urologie/nefrologie
1. Plaatsbepaling urologie en nefrologie
Nefrologie: specialisme inwendige geneeskunde dat zich bezighoudt met
functionele nierpathologie die medicamenteus of met dialyse wordt
behandeld.
Urologie: heelkundig discipline die zich richt op de eerder anatomische
pathologie van de urinewegen van nier tot urethra en de mannelijke
geslachtsorganen, waarbij chirurgie een optie van behandelen is.
2. Symptomen nier en urineweglijden
Polyurie Met verhoogde urineproductie
(>2L/dag)
Oorzaken: polydipsie (meer
drinken), diuretica
(vochtafdrijvers), chronisch
nierfalen, diabetes mellitus
Oligurie/anurie Verminderde (<0,4L/dag) productie
bv. door dehydratatie en anurie
betekent GEEN productie bv. door
acute nierinsufficiëntie.
Nycturie Nachtelijk plassen (door polyurie,
prostatisme, hartdecompensatie)
Pollakisurie (frequency) Veel plassen maar met weinig
hoeveelheden bv. bij
blaasontsteking
Urgency Plots en dringend moeten plassen,
met risico om te laat te zijn (urge
incontinentie) kan door
blaasirritatie
Dysurie Pijn bij plassen, kan door
blaasontsteking
Lendenpijn en nierkoliek Bij infectie van de nieren, bij
obstructie ureters door niersteen
(nierkoliek). Lendenpijn is hevige
pijn bij lendenstreek, uitstralend tot
genitaliën (kan tot clitoris/meatus)
Hematurie Bloed in de urine bv. probleem bij
nieren of bij afvoerwegen urine,
, ook glomerulonefritis, blaastumor
Urineretentie Het vasthouden van urine in de
blaas, er is wel productie maar
geen lozing bv. door benigne
(goedaardige) prostaathypertrofie
(BPH)
Zwakke straal en moeilijke Obstructie urethra door bv.
start vergrote prostaat
Nadruppelen Wanneer er urine in de urethra
achterblijft na plassen bv.
obstructie afvoerwegen,
urethradivertikel
Incontinentie Geen controle van de sfincters
3. Onderzoeksmethoden in de nefro- en
de urologie
3.1 Klinisch onderzoek
Genitaal onderzoek bij de man: onderzoek naar anatomische
structuren, zwellingen, pijnlijke structuren, evt. urethrale afscheiding
en aspect van de huid
Abdominaal onderzoek: onderzoek via palpatie voor globus
(zwelling van de blaas)
Nierslagpijn: onderzoek naar pijn bij rekking nierkapsel bv.
nierkoliek door het kloppen op de rug aan beiden kanten t.h.v. de
nieren. Er moet een onderscheid zijn van lumbale rugpijn (bij
palpatie van de spieren) en pijn t.h.v. de nier (slaan met vuist over
de nierloges is pijnlijker)
Palpatio per anum of rectaal toucher: voor het palperen of de
prostaat niet vergroot is (prostaathypertrofie)
3.2 Urineonderzoek
Correcte en verse urine door een midstream – voor blaasonderzoek
gewone staal
= voor cystologisch onderzoek
Bij de man: handschoenen aan – ontbloot penis en voorhuid naar
achter – laat patiënt plassen, stop en plas in potje
urologie/nefrologie
1. Plaatsbepaling urologie en nefrologie
Nefrologie: specialisme inwendige geneeskunde dat zich bezighoudt met
functionele nierpathologie die medicamenteus of met dialyse wordt
behandeld.
Urologie: heelkundig discipline die zich richt op de eerder anatomische
pathologie van de urinewegen van nier tot urethra en de mannelijke
geslachtsorganen, waarbij chirurgie een optie van behandelen is.
2. Symptomen nier en urineweglijden
Polyurie Met verhoogde urineproductie
(>2L/dag)
Oorzaken: polydipsie (meer
drinken), diuretica
(vochtafdrijvers), chronisch
nierfalen, diabetes mellitus
Oligurie/anurie Verminderde (<0,4L/dag) productie
bv. door dehydratatie en anurie
betekent GEEN productie bv. door
acute nierinsufficiëntie.
Nycturie Nachtelijk plassen (door polyurie,
prostatisme, hartdecompensatie)
Pollakisurie (frequency) Veel plassen maar met weinig
hoeveelheden bv. bij
blaasontsteking
Urgency Plots en dringend moeten plassen,
met risico om te laat te zijn (urge
incontinentie) kan door
blaasirritatie
Dysurie Pijn bij plassen, kan door
blaasontsteking
Lendenpijn en nierkoliek Bij infectie van de nieren, bij
obstructie ureters door niersteen
(nierkoliek). Lendenpijn is hevige
pijn bij lendenstreek, uitstralend tot
genitaliën (kan tot clitoris/meatus)
Hematurie Bloed in de urine bv. probleem bij
nieren of bij afvoerwegen urine,
, ook glomerulonefritis, blaastumor
Urineretentie Het vasthouden van urine in de
blaas, er is wel productie maar
geen lozing bv. door benigne
(goedaardige) prostaathypertrofie
(BPH)
Zwakke straal en moeilijke Obstructie urethra door bv.
start vergrote prostaat
Nadruppelen Wanneer er urine in de urethra
achterblijft na plassen bv.
obstructie afvoerwegen,
urethradivertikel
Incontinentie Geen controle van de sfincters
3. Onderzoeksmethoden in de nefro- en
de urologie
3.1 Klinisch onderzoek
Genitaal onderzoek bij de man: onderzoek naar anatomische
structuren, zwellingen, pijnlijke structuren, evt. urethrale afscheiding
en aspect van de huid
Abdominaal onderzoek: onderzoek via palpatie voor globus
(zwelling van de blaas)
Nierslagpijn: onderzoek naar pijn bij rekking nierkapsel bv.
nierkoliek door het kloppen op de rug aan beiden kanten t.h.v. de
nieren. Er moet een onderscheid zijn van lumbale rugpijn (bij
palpatie van de spieren) en pijn t.h.v. de nier (slaan met vuist over
de nierloges is pijnlijker)
Palpatio per anum of rectaal toucher: voor het palperen of de
prostaat niet vergroot is (prostaathypertrofie)
3.2 Urineonderzoek
Correcte en verse urine door een midstream – voor blaasonderzoek
gewone staal
= voor cystologisch onderzoek
Bij de man: handschoenen aan – ontbloot penis en voorhuid naar
achter – laat patiënt plassen, stop en plas in potje
