Hoorcollege geschiedenis in de publieke debatten

Publieke debatten HC aantekeningen 1 t/m 13

HC 1 – dinsdag 3 feb – Inleiding: Herdenkingen in Nederland

Herdenking verjaardag van Nederland
 30-11-2013: Nederland bestaat 200 jaar
 30-11-1813: Landing Willem Frederik: Koninkrijk der Nederlanden een feit  later
bekend als Willem I  J.H. Isings (1956): vertolking geschiedenis van Vaderland
versus prent Peter Geenen (2012)  het gevecht dat zogenaamd had
plaatsgevonden bij de landing aan het strand van Willem I is nooit gebeurd  wij
kijken tegenwoordig heel anders aan tegen de komst van Willem I  was
plotseling voor Nederlanders  ontstaan van maatschappelijke verschuivingen 
de landing van Willem verandert met de tijd.

Wat zijn publieke debatten?
 Welk publiek(e)?  publiek aan het verruimen: drie soorten sferen en publieken:
- Privé sfeer
- Publieke sfeer: debat
- Politieke sfeer
 Duitse filosoof Habermas: het publieke debat vindt in de publieke sfeer plaats 
het publieke debat/publieke sfeer wordt altijd door de privé en politieke sfeer
gevoed.
 Welk debat?  verscheidene (publieke) theaters: academici/handboek/in opdracht
 publieke debat vindt plaats daar waar discussie is over teksten:
- Jonker
- Te Velde
- Jordanova
- Waling en Huijsen

Geschiedenis in de problemen
 Professionele geschiedenis versus public history (Jordanova)
 Alle publieke geschiedenis is politiek (Jordanova)
 Rationele waarheid versus ethische waarheid (jonker)
 Geschiedenis versus herinnering (jonker)
 Ambachtelijk versus amateuristisch (jonker)
 Waan van de dag versus eeuwigheidswaarde (jonker)
 Herdenking versus academische geschiedschrijving (te velde)
 Waardevrije versus richtinggevende

Public History
 Public history = containterbegrip = kan alles betekenen:
1. Geschiedenis als gemeenschapswerk
2. Academische geschiedenis voor groot publiek
3. Geschiedenis in opdracht van grote instellingen
4. Geschiedenis voor burgerschap
5. Altijd in relatie met contemporaine samenleving  kan ook over oudheid gaan
6. Altijd politiek  is dat zo?  twijfelachtig..

*Deze puntjes zijn op basis van de teksten van Jordanova

Alle publieksgeschiedenis is politiek?
 Enola Gay controverse 1995-1998: bommenwerpen op Hiroshima  trots over het
eind maken aan WO2 of schaamte voor verwoesten levens onschuldige mensen?
 Hebben wij ons eigen Enola Gay in Nederlandse geschiedenis?  politieke
betekenissen mogen wij niks mee te maken hebben als historici want wij zijn
neutraal als historici.
 De kwal van Kossmann: wij als historici moeten erg oppassen met uitspraken van
nationale identiteit: wie zijn wij, wat onderscheid ons van de ander, wat voor
betekenis heeft het verleden bij gespeeld? In de jaren ’90 wisten wij Nederlanders
nog niet zo goed  Kossmann: “beschouw nationale identiteit als een kwal: loop


1

, Publieke debatten HC aantekeningen 1 t/m 13

er voorzichtig omheen en prik je er niet aan, je kan er in porren maar ga er vooral
niet middenin staan!”
Weer terugkomen op de naspel van de landing van Willem I
 Historici hebben een geschiedenis over de herdenking van Nederland geschreven:
“Een nieuwe staat”  boek was neutraal en fijn  in het Atlas Circustheater ging
het niet eens meer over de geschiedenis van Nederland  er zouden 5
verworvenheden centraal staan:
- Persoonlijke rechten en vrijheden
- Bestuurlijke stabiliteit in een moderne rechtsstaat
- Internationale oriëntatie
- Ruimte voor actief burgerschap
- Eenheid in verscheidenheid
 Niet zo maar onschuldig feest  maar er werden waarden gepresenteerd  zou
over nationale identiteit van Nederland gaan.
 19-03-2014: grondwetfestival  wie kent nou de grondwet uit zijn hoofd?  in
Amerika is dat anders: heilig document de grondwet  Nederland daarentegen is
de grondwet van de een op de andere dag beetje opgekomen/ingevoerd.
 30-08-2014: Hello World festival: Maastricht zou de meest internationale stad van
Nederland zijn.

Wat moeten wij van deze herdenkingsdagen denken?
 Iedere week: 1 historisch dossier, 2 naties in Internationaal perspectief vanuit
specifieke (media)vormen.
 Er worden tijdens het college steeds vier vragen gesteld:
- Wie is hier aan het woord?
- Welk doel en gevolg?
- Met welke middelen en media?
- Hoe past dat bij histori(ografi)sche kwesties?

Historische herinnering 2.0
 Historische herinnering vindt niet plaats op een level  4 verschillende
categorieën van historische beperking:
1. Individueel
2. Sociale groepen
3. Cultureel
4. Politiek
 Veelzijdig versus beperkt  1: van meest veelzijdig naar 4: meeste beperking
 Vrijheid versus dwang  1: van meest vrijheid naar 4: meeste dwang
 Hiërarchie begint onder het kleinste individu  je hebt bepaalde herinneringen
waarover je kan vertellen  je bent er geheel vrij in  je kunt bijv. ook liegen over
je herinneringen.

Veelzijdig/Vrijheid 1. individueel
2. sociale groepen
3. cultureel
Beperkt/Dwang 4. politiek

Wie is er aan het woord bij de herdenking?
 Nationale commissie 200 jaar Koninkrijk  samenraapsel van vertegenwoordigers
van politieke partijen, sporter, bedrijfsleven, zangeres, BN-er en een historicus 
er wordt een draagvlak-elite aangebracht.
 (1) Vergelijking herdenkingen: Wij historici vinden dat wij niet mogen vergelijken
omdat dingen niet altijd te vergelijken zijn omdat ze zo verschillend zijn: maar
kunnen wij Nederlanders dan wel herdenken zonder te vergelijken?
 Op het moment dat er trauma, dood, verlies, oorlog aanwezig zijn dan zie je dat
zo’n herdenking acuut meer betekenis krijgt.




2