Psychodiagnostiek
Psychodiagnostisch werken met het KOP model
1.1. KOP model: theoretisch concept
= (eenvoudig) verklaringsmodel voor psychische klachten
K= klachten, O= omstandigheden, P= persoonlijke stijl
De klachten die jij hebt, ontstaan niet zomaar, ze zijn product v bepaalde
omstandigheden/stressoren in je leven en de manier waarop jij, met je eigen persoonlijke stijl ermee
omgaat.
1.2. KOP model: klinische bruikbaarheid
= behandelingsmodel voor kortdurende/laag intensieve behandeling
→ Bij heel wat klachten voldoende maar soms ook niet: indicatiestelling: is deze cl geschikt voor dit
model of is doorverwijzing naar gespecialiseerde hulp nodig?
→ Type klacht/ernst v klacht heeft minder belang, WEL mate waarin cl in staat is tot reflectie of open sta
Toepassing bij specifieke doelgroepen:
- Kinderen met milde-matige problemen
- Senioren: depressieve klachten, relatieproblemen, problemen met contact in netwerk
- Cl met gestabiliseerde chronische psychiatrische problematiek
- Cl met verslavingproblematiek
- Cl met relatieproblemen
1.3. KOP model: behandeling in 5 stappen
I. KOP schema opmaken: ordenen van K – O – P
II. Samenhang K= OxP Psychodiagnostisch proces
= start v hulpverlening
- Cl begrijpt wat aan hand is, waarom klachten er nu zijn = continu proces
- Handvaten voor behandeldoelen = relationeel gebeuren
III. Behandeldoelen formuleren: meersporenaanpak
- Op KT proberen vaak ingrijpen op K-niveau
- Indien mogelijk: O wijzigen
- Op LT werken aan P
IV. Gedragsveranderingstechnieken uitvoeren
Counselen/coachen
V. Terugvalpreventie
1.4. PrOp-model (kinderen)
1
,1.5. KOP model: diagnostiek
Diagnostiek= hoe is te verklaren dat bij deze P met deze levensgesch en deze eigensch, onder invl v deze
levensomstandigheden en gebeurtenissen (O), dit psychisch syndroom (K) ontstaat.
Hoe gaan we te werk?
1) KOP schema maken → massa aan geeoelens, gedachten, reacties ordenen
2) Inzicht in de samenhang→ brengt verheldering, geeft handvaten voor verandernig
3) Behandeldoelen formuleren
- Ingrijpen op K-niveau
- O-niveau (indien mogelijk)
- Focus op P-niveau
Cl als co-therapeut
1.6. KOP schema
a. Exploratie van de Klachten (wc 2)
b. Exploratie van de Omstandigheden (wc 3)
c. Exploratie van de Persoonlijke stijl (wc 4)
d. Indicatiestelling: Is deze cl. geschikt voor kortdurende behandeling volgens KOP model of is
doorverwijzing aangewezen? (hc 2 + wc 5)
e. Motivatie voor behandeling: In welk motivatiestadium bevindt deze cl zich? (hc2+wc 5)
2
,KOP SCHEMA INTRODUCEREN
1.6.1. Exploratie van de Klachten: Wat?
- Welke: waar heb je last van
- Duur: van klachten en ontwikkelingsgeschiedenis (tijdlijn tekenen)
- Ernst: van klachten en wanneer minder/meer
- Impact op functioneren
- Coping: wat doen om klachten te verminderen
- Eerdere hulpverlening?
- Risicofactoren: suicide gevaar, psychotisch reageren, geweld, misbruik
- Ziektetheorie: wat is verklaring/oorzaak VOLGENS CL
- Gezondheidstheorie/wondervraag/doelen: hoe zou je leven eruit zien zonder kl
- Genezingstheorie: wat verwacht je van mij?
1.6.2. Klachten: Hoe?
Gesprek en observatie
Eventueel screeningsvragenlijsten voor klachten: voor ernst en aard vd klachten:
- 4DKL: vierdimensionale klachtenlijst
- SCL-90: symptom checklist
KOP SCHEMA INTRODUCEREN – AFTOETSEN – WERKRELATIE OPBOUWEN
1.6.3. Exploratie van de Omstandigheden: wat?
= in beeld brengen v (beleving van) levensdomeinen:
a) Stressoren
b) Steunbronnen
1.6.4. Omstandigheden: hoe?
Gesprek over belangrijke levensdomeinen: zicht op goedlopende en (probleem)domeinen
Eventuele tools: levenskompas of levenslijn
Aantal aangetaste levensdomeinen → indicatie vd erns
3
, 1.6.5. Exploratie Persoonlijke stijl: wat?
= in beeld brengen van (gelaagde) persoon:
Coping= manier v omgaan met stresssituaties
Coping stijlen:
Actief aanpakken: gericht op probleemopl
Palliatieve rea: afleiding zoeken om niet aan
probleem te denken
Vermijden: situatie uit de weg gaan
Sociale steun zoeken: troost en begrip, hulp
Passief rea patroon: zich volledig door de
problemen en de situatie in
beslag laten nemen, de zaak
somber inzien en piekeren
Expressie v emoties: tonen van ergernis
Geruststellende gedachten: na regen komt zon
1.6.6. Exploratie: hoe?
- Gesprek en observatie:
Levenslijn: stilstaan bij belangrijke mijlpalen in leven, hoe ervaren, wat geleerd,…
Hoe zouden anderen jou beschrijven?
- Vragenlijsten: UCL, NEOPi3, specifieke vragenlijsten
- Tests: Intelligentie onderzoek, neuropsychologisch onderzoek
- Andere methodieken: Kernkwaliteiten, balans
1.6.7. Indicatiestelling: Beslisboom (Boone)
4
Psychodiagnostisch werken met het KOP model
1.1. KOP model: theoretisch concept
= (eenvoudig) verklaringsmodel voor psychische klachten
K= klachten, O= omstandigheden, P= persoonlijke stijl
De klachten die jij hebt, ontstaan niet zomaar, ze zijn product v bepaalde
omstandigheden/stressoren in je leven en de manier waarop jij, met je eigen persoonlijke stijl ermee
omgaat.
1.2. KOP model: klinische bruikbaarheid
= behandelingsmodel voor kortdurende/laag intensieve behandeling
→ Bij heel wat klachten voldoende maar soms ook niet: indicatiestelling: is deze cl geschikt voor dit
model of is doorverwijzing naar gespecialiseerde hulp nodig?
→ Type klacht/ernst v klacht heeft minder belang, WEL mate waarin cl in staat is tot reflectie of open sta
Toepassing bij specifieke doelgroepen:
- Kinderen met milde-matige problemen
- Senioren: depressieve klachten, relatieproblemen, problemen met contact in netwerk
- Cl met gestabiliseerde chronische psychiatrische problematiek
- Cl met verslavingproblematiek
- Cl met relatieproblemen
1.3. KOP model: behandeling in 5 stappen
I. KOP schema opmaken: ordenen van K – O – P
II. Samenhang K= OxP Psychodiagnostisch proces
= start v hulpverlening
- Cl begrijpt wat aan hand is, waarom klachten er nu zijn = continu proces
- Handvaten voor behandeldoelen = relationeel gebeuren
III. Behandeldoelen formuleren: meersporenaanpak
- Op KT proberen vaak ingrijpen op K-niveau
- Indien mogelijk: O wijzigen
- Op LT werken aan P
IV. Gedragsveranderingstechnieken uitvoeren
Counselen/coachen
V. Terugvalpreventie
1.4. PrOp-model (kinderen)
1
,1.5. KOP model: diagnostiek
Diagnostiek= hoe is te verklaren dat bij deze P met deze levensgesch en deze eigensch, onder invl v deze
levensomstandigheden en gebeurtenissen (O), dit psychisch syndroom (K) ontstaat.
Hoe gaan we te werk?
1) KOP schema maken → massa aan geeoelens, gedachten, reacties ordenen
2) Inzicht in de samenhang→ brengt verheldering, geeft handvaten voor verandernig
3) Behandeldoelen formuleren
- Ingrijpen op K-niveau
- O-niveau (indien mogelijk)
- Focus op P-niveau
Cl als co-therapeut
1.6. KOP schema
a. Exploratie van de Klachten (wc 2)
b. Exploratie van de Omstandigheden (wc 3)
c. Exploratie van de Persoonlijke stijl (wc 4)
d. Indicatiestelling: Is deze cl. geschikt voor kortdurende behandeling volgens KOP model of is
doorverwijzing aangewezen? (hc 2 + wc 5)
e. Motivatie voor behandeling: In welk motivatiestadium bevindt deze cl zich? (hc2+wc 5)
2
,KOP SCHEMA INTRODUCEREN
1.6.1. Exploratie van de Klachten: Wat?
- Welke: waar heb je last van
- Duur: van klachten en ontwikkelingsgeschiedenis (tijdlijn tekenen)
- Ernst: van klachten en wanneer minder/meer
- Impact op functioneren
- Coping: wat doen om klachten te verminderen
- Eerdere hulpverlening?
- Risicofactoren: suicide gevaar, psychotisch reageren, geweld, misbruik
- Ziektetheorie: wat is verklaring/oorzaak VOLGENS CL
- Gezondheidstheorie/wondervraag/doelen: hoe zou je leven eruit zien zonder kl
- Genezingstheorie: wat verwacht je van mij?
1.6.2. Klachten: Hoe?
Gesprek en observatie
Eventueel screeningsvragenlijsten voor klachten: voor ernst en aard vd klachten:
- 4DKL: vierdimensionale klachtenlijst
- SCL-90: symptom checklist
KOP SCHEMA INTRODUCEREN – AFTOETSEN – WERKRELATIE OPBOUWEN
1.6.3. Exploratie van de Omstandigheden: wat?
= in beeld brengen v (beleving van) levensdomeinen:
a) Stressoren
b) Steunbronnen
1.6.4. Omstandigheden: hoe?
Gesprek over belangrijke levensdomeinen: zicht op goedlopende en (probleem)domeinen
Eventuele tools: levenskompas of levenslijn
Aantal aangetaste levensdomeinen → indicatie vd erns
3
, 1.6.5. Exploratie Persoonlijke stijl: wat?
= in beeld brengen van (gelaagde) persoon:
Coping= manier v omgaan met stresssituaties
Coping stijlen:
Actief aanpakken: gericht op probleemopl
Palliatieve rea: afleiding zoeken om niet aan
probleem te denken
Vermijden: situatie uit de weg gaan
Sociale steun zoeken: troost en begrip, hulp
Passief rea patroon: zich volledig door de
problemen en de situatie in
beslag laten nemen, de zaak
somber inzien en piekeren
Expressie v emoties: tonen van ergernis
Geruststellende gedachten: na regen komt zon
1.6.6. Exploratie: hoe?
- Gesprek en observatie:
Levenslijn: stilstaan bij belangrijke mijlpalen in leven, hoe ervaren, wat geleerd,…
Hoe zouden anderen jou beschrijven?
- Vragenlijsten: UCL, NEOPi3, specifieke vragenlijsten
- Tests: Intelligentie onderzoek, neuropsychologisch onderzoek
- Andere methodieken: Kernkwaliteiten, balans
1.6.7. Indicatiestelling: Beslisboom (Boone)
4
