MAATSCHAPPIJLEER H: verzorgingsstaat
Hoofdstuk 1: wat is een verzorgingsstaat?
Risico’s delen
NL is een verzorgingsstaat (de overheid moet zich actief bemoeien met het welvaart en welzijn van
haar inwoners). De kern van deze staat is de solidariteitsgedachte (solidariteit= er is bereidheid in
een groep of samenleving om risico’s met elkaar te delen). Jij kan net zo goed je baan verliezen en
daarom is er sprake van collectief belang.
De 3 pijlers
- Sociale zekerheid, als je werkt betaal je premies en belasting (zo bestaat AOW, en
kinderbijslag). Al deze regelingen noemen we het socialezekerheidsstelsel (alle uitkeringen
die mensen verzekeren van een inkomen bij werkloosheid, ziekte, ouderdom of
arbeidsongeschiktheid).
- Onderwijs, zo kun je je talenten ontwikkelen en bereid kinderen voor op de arbeidsmarkt.
- Gezondheidszorg, de overheid betaalt hier een groot deel van (vooral bij langdurige en grote
ingrepen). Je zorgverzekeraar betaalt dan ook voor een heleboel.
Rechten en plichten
NL is een sociale rechtsstaat (mensen moeten gelijke kansen krijgen om een menswaardig bestaan te
leiden en zichzelf te kunnen ontwikkelen). Met het vastleggen van de grondwet is dit erkent.
Belangrijkste sociale grondrechten:
- Voldoende werkgelegenheid
- De bewoonbaarheid van het land en een goed leefmilieu
- De bestaanszekerheid en spreiding van welvaart
- Volksgezondheid en voldoende woongelegenheid
- Goed onderwijs
In zo’n verzorgingsstaat horen niet alleen wetten maar ook plichten zoals de sollicitatieplicht. Je hebt
dan alleen recht op een uitkering als je actief op zoek bent naar werk. Ook moet je premies betalen
voor verzekeringen, deze worden dus afgetrokken van je loon, hier kun je niks aan doen. Onderwijs is
ook verplicht (leerplicht).
De 3 hoofdrolspelers
- Burgers, zorg eerst voor jezelf, dan voor de ander (zelf verantwoordelijk). Als dat niet lukt
met hulp van de fam, gaat de overheid je tot je 27 e daarbij helpen.
- Overheid, speelt op verschillende terreinen een rol:
o Verantwoordelijk voor collectieve voorzieningen (onderwijs, gezondheidszorg en
uitkeringen). Dit zijn alle zaken die we niet zelf kunnen regelen. Dit word gevormd
door solidariteit.
o Stimuleren van werkgelegenheid. Door subsidies kunnen bepaalde groepen
geholpen worden die het zelf niet kunnen.
o Inzet voor goede arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden (bv, Arbowet;
recht op goede en veilige werkplek)
o Bevorderen van welzijn van mensen, bijv door biebs en sportverenigingen.
, - Werknemers- en werkgeversorganisaties, het grootste deel van de kosten van de staat word
betaald door het geld wat wij betalen. Werknemers zijn verenigd in vakbonden (organisaties
die de collectieve en individuele belangen van werknemers behartigen) vakbonden willen
graag de arbeidsvoorwaarden verbeteren. Als de vakbonden samenwerken noem je dat een
vakcentrale .
De werkgeversorganisaties en vakcentrales noem je samen de sociale partners, zij maken
samen afspraken die voor alle werknemers en gevers telt. Omdat ze beide andere belangen
hebben zijn ze het niet altijd eens, ze gaan dan staken of demonstreren.
Op bedrijfstakniveau stellen vakbonden, werkgeversorganisaties en werkgevers een
arbeidsovereenkomst op (cao). Daarin worden deze overeenkomsten vastgesteld over 1
bedrijfstak (bv; horeca). Zo hoeven de werkgevers niet te onderhandelen met de
werknemers, en weten de werknemers goed waar ze aan toe zijn.
Hoofdstuk 1: wat is een verzorgingsstaat?
Risico’s delen
NL is een verzorgingsstaat (de overheid moet zich actief bemoeien met het welvaart en welzijn van
haar inwoners). De kern van deze staat is de solidariteitsgedachte (solidariteit= er is bereidheid in
een groep of samenleving om risico’s met elkaar te delen). Jij kan net zo goed je baan verliezen en
daarom is er sprake van collectief belang.
De 3 pijlers
- Sociale zekerheid, als je werkt betaal je premies en belasting (zo bestaat AOW, en
kinderbijslag). Al deze regelingen noemen we het socialezekerheidsstelsel (alle uitkeringen
die mensen verzekeren van een inkomen bij werkloosheid, ziekte, ouderdom of
arbeidsongeschiktheid).
- Onderwijs, zo kun je je talenten ontwikkelen en bereid kinderen voor op de arbeidsmarkt.
- Gezondheidszorg, de overheid betaalt hier een groot deel van (vooral bij langdurige en grote
ingrepen). Je zorgverzekeraar betaalt dan ook voor een heleboel.
Rechten en plichten
NL is een sociale rechtsstaat (mensen moeten gelijke kansen krijgen om een menswaardig bestaan te
leiden en zichzelf te kunnen ontwikkelen). Met het vastleggen van de grondwet is dit erkent.
Belangrijkste sociale grondrechten:
- Voldoende werkgelegenheid
- De bewoonbaarheid van het land en een goed leefmilieu
- De bestaanszekerheid en spreiding van welvaart
- Volksgezondheid en voldoende woongelegenheid
- Goed onderwijs
In zo’n verzorgingsstaat horen niet alleen wetten maar ook plichten zoals de sollicitatieplicht. Je hebt
dan alleen recht op een uitkering als je actief op zoek bent naar werk. Ook moet je premies betalen
voor verzekeringen, deze worden dus afgetrokken van je loon, hier kun je niks aan doen. Onderwijs is
ook verplicht (leerplicht).
De 3 hoofdrolspelers
- Burgers, zorg eerst voor jezelf, dan voor de ander (zelf verantwoordelijk). Als dat niet lukt
met hulp van de fam, gaat de overheid je tot je 27 e daarbij helpen.
- Overheid, speelt op verschillende terreinen een rol:
o Verantwoordelijk voor collectieve voorzieningen (onderwijs, gezondheidszorg en
uitkeringen). Dit zijn alle zaken die we niet zelf kunnen regelen. Dit word gevormd
door solidariteit.
o Stimuleren van werkgelegenheid. Door subsidies kunnen bepaalde groepen
geholpen worden die het zelf niet kunnen.
o Inzet voor goede arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden (bv, Arbowet;
recht op goede en veilige werkplek)
o Bevorderen van welzijn van mensen, bijv door biebs en sportverenigingen.
, - Werknemers- en werkgeversorganisaties, het grootste deel van de kosten van de staat word
betaald door het geld wat wij betalen. Werknemers zijn verenigd in vakbonden (organisaties
die de collectieve en individuele belangen van werknemers behartigen) vakbonden willen
graag de arbeidsvoorwaarden verbeteren. Als de vakbonden samenwerken noem je dat een
vakcentrale .
De werkgeversorganisaties en vakcentrales noem je samen de sociale partners, zij maken
samen afspraken die voor alle werknemers en gevers telt. Omdat ze beide andere belangen
hebben zijn ze het niet altijd eens, ze gaan dan staken of demonstreren.
Op bedrijfstakniveau stellen vakbonden, werkgeversorganisaties en werkgevers een
arbeidsovereenkomst op (cao). Daarin worden deze overeenkomsten vastgesteld over 1
bedrijfstak (bv; horeca). Zo hoeven de werkgevers niet te onderhandelen met de
werknemers, en weten de werknemers goed waar ze aan toe zijn.
