Saamgestel deur Annemie du Preez @2022
Ontkenning
Ontkenning
Ontken gegewe / stel in negatiewe vorm
Deur twee woorde aangedui: nie en nie * Die atleet gebruik nie anaboliese
steroïede nie.
Bevele + sinne met asseblief en tog = ontkennende vorm * Gebruik
opkikkers! = moenie opkikkers gebruik nie.
* Kom oefen asseblief. = moet asseblief nie kom oefen nie.
Bevestigende vorm Ontkennende vorm
Iemand Niemand + nie
Êrens Nêrens + nie
Iets Niks + nie
Al/alreeds Nog nie + nie
Al iets Nog niks + nie
Ooit Nooit + nie
Al ooit Nog nooit + nie
Nog Nie meer + nie
Steeds Nie meer + nie
Almal Niemand/nie almal + nie
Altyd Nooit/nie altyd + nie
Alles Niks + nie / nie alles + nie
Heeltemal Glad nie + nie / nie heeltemal + nie
Sowel as Nog + nog
Eerste nie in sin dui betekenis aan
* Ons het nie gehoor dat die speler betrap is nie. * Ons het gehoor dat
die speler nie betrap is nie.
Direkte en indirekte rede
Korrekte leesteken gebruik
* Dubbelpunte voor direkte woorde
* Hoofletter in eerste letter van direkte woorde
* Komma voor/na naam van aangesprokene
1
,Saamgestel deur Annemie du Preez @2022
Dubbele aanhalingstekens by direkte rede
Geen aanhalingstekens by indirekte rede
Voornaamwoorde verandering by indirekte rede
* Ek = sy/hy
* Jy = sy/hy
* My = haar/hom
* Jou = haar/hom
* Ons = hulle
* Julle = hulle
Verandering by woorde wat tyd en plek aandui
* Vandag = daardie dag
* Vanjaar = daardie jaar
* Volgende jaar = jaar daarna
* Vanoggend = daardie oggend
* Môre = volgende dag
* Gister = vorige dag
* Nou = toe
Uitroepleestekens word nie gebruik in indirekte rede = vervang deur emosie-woorde bv.:
opgewonde / ontsteld
* “Sjoe! Wat ‘n briljante speler!”
* Die toeskouer het beïndruk uitgeroep dat dit ‘n briljante speler is.
* “Nee, ek weet nie,” antwoord Mark
* Mark antwoord ontkennend en sê dat hy nie weet nie.
Enkelvoudige sin
Soorte sinne
Stelsin
Maak stelling/ bewering
Die wetenskaplike is bang vir die spinnekop.
Vraagsin
Vraag word gevra + vraagteken
Algemene vraagsin
2
, Saamgestel deur Annemie du Preez @2022
Begin met werkwoord + antwoord = ja/nee o
Sal jy ‘n eekhorinkie streel?
Spesifieke vraagsin
Begin met vraagwoord + antwoord = spesifiek o
Wanneer gaan jy jou luislang voer?
Bevelsin
Bevel word duidelik gegee / versoek word gemaak
Neem die spinnekop weg!
Uitroepsin
Sterk uitdrukking van gevoelens: verbasing, bevel, wens
Liewe aarde, maar jy kan darem gil as jy lus het!
Sinsbou
Basis = onderwerp (wie/wat handeling uitvoer) + gesegde (werkwoord) + voorwerp (wie/wat
handeling ondergaan)
Milan eet die wurm. Milan (onderwerp) + eet (gesegde) + die wurm (voorwerp)
Wie gil? Wie (onderwerp) + gil (gesegde)
Direkte en indirekte voorwerp
Direkte voorwerp: wie/wat handeling ondergaan
Indirekte voorwerp: van wie/waarvan daar opgetree word
Annelie sien die krokodil. (krokodil = direkte voorwerp)
Annelie gee die krokodil vleis. (vleis = direkte voorwerp; die krokodil = indirekte voorwerp)
Sy gee hom kos. (hom = indirekte voorwerp; kos = direkte voorwerp)
Byvoeglike aanvulling van onderwerp
Die aantreklike model op die voorblad adverteer baarddrake.
Byvoeglike aanvulling van voorwerp
Tania speel met die baba-apie van die troeteldierwinkel.
Bywoordelike aanvullings van gesegde
Tyd
Die rooistert-luislang eet drieweekliks.
Graad
3
Ontkenning
Ontkenning
Ontken gegewe / stel in negatiewe vorm
Deur twee woorde aangedui: nie en nie * Die atleet gebruik nie anaboliese
steroïede nie.
Bevele + sinne met asseblief en tog = ontkennende vorm * Gebruik
opkikkers! = moenie opkikkers gebruik nie.
* Kom oefen asseblief. = moet asseblief nie kom oefen nie.
Bevestigende vorm Ontkennende vorm
Iemand Niemand + nie
Êrens Nêrens + nie
Iets Niks + nie
Al/alreeds Nog nie + nie
Al iets Nog niks + nie
Ooit Nooit + nie
Al ooit Nog nooit + nie
Nog Nie meer + nie
Steeds Nie meer + nie
Almal Niemand/nie almal + nie
Altyd Nooit/nie altyd + nie
Alles Niks + nie / nie alles + nie
Heeltemal Glad nie + nie / nie heeltemal + nie
Sowel as Nog + nog
Eerste nie in sin dui betekenis aan
* Ons het nie gehoor dat die speler betrap is nie. * Ons het gehoor dat
die speler nie betrap is nie.
Direkte en indirekte rede
Korrekte leesteken gebruik
* Dubbelpunte voor direkte woorde
* Hoofletter in eerste letter van direkte woorde
* Komma voor/na naam van aangesprokene
1
,Saamgestel deur Annemie du Preez @2022
Dubbele aanhalingstekens by direkte rede
Geen aanhalingstekens by indirekte rede
Voornaamwoorde verandering by indirekte rede
* Ek = sy/hy
* Jy = sy/hy
* My = haar/hom
* Jou = haar/hom
* Ons = hulle
* Julle = hulle
Verandering by woorde wat tyd en plek aandui
* Vandag = daardie dag
* Vanjaar = daardie jaar
* Volgende jaar = jaar daarna
* Vanoggend = daardie oggend
* Môre = volgende dag
* Gister = vorige dag
* Nou = toe
Uitroepleestekens word nie gebruik in indirekte rede = vervang deur emosie-woorde bv.:
opgewonde / ontsteld
* “Sjoe! Wat ‘n briljante speler!”
* Die toeskouer het beïndruk uitgeroep dat dit ‘n briljante speler is.
* “Nee, ek weet nie,” antwoord Mark
* Mark antwoord ontkennend en sê dat hy nie weet nie.
Enkelvoudige sin
Soorte sinne
Stelsin
Maak stelling/ bewering
Die wetenskaplike is bang vir die spinnekop.
Vraagsin
Vraag word gevra + vraagteken
Algemene vraagsin
2
, Saamgestel deur Annemie du Preez @2022
Begin met werkwoord + antwoord = ja/nee o
Sal jy ‘n eekhorinkie streel?
Spesifieke vraagsin
Begin met vraagwoord + antwoord = spesifiek o
Wanneer gaan jy jou luislang voer?
Bevelsin
Bevel word duidelik gegee / versoek word gemaak
Neem die spinnekop weg!
Uitroepsin
Sterk uitdrukking van gevoelens: verbasing, bevel, wens
Liewe aarde, maar jy kan darem gil as jy lus het!
Sinsbou
Basis = onderwerp (wie/wat handeling uitvoer) + gesegde (werkwoord) + voorwerp (wie/wat
handeling ondergaan)
Milan eet die wurm. Milan (onderwerp) + eet (gesegde) + die wurm (voorwerp)
Wie gil? Wie (onderwerp) + gil (gesegde)
Direkte en indirekte voorwerp
Direkte voorwerp: wie/wat handeling ondergaan
Indirekte voorwerp: van wie/waarvan daar opgetree word
Annelie sien die krokodil. (krokodil = direkte voorwerp)
Annelie gee die krokodil vleis. (vleis = direkte voorwerp; die krokodil = indirekte voorwerp)
Sy gee hom kos. (hom = indirekte voorwerp; kos = direkte voorwerp)
Byvoeglike aanvulling van onderwerp
Die aantreklike model op die voorblad adverteer baarddrake.
Byvoeglike aanvulling van voorwerp
Tania speel met die baba-apie van die troeteldierwinkel.
Bywoordelike aanvullings van gesegde
Tyd
Die rooistert-luislang eet drieweekliks.
Graad
3
