Samenvatting hoofdstuk 9
De Economische sprong van Europa
Woordenlijst:
Arbeidersklasse
De groep mensen die zelf geen productiemiddelen bezitten en alleen geld
kunnen verdienen door hun arbeid te verkopen.
Cultuurstelsel
Economisch systeem voor de exploitatie van Java; hierbij moest de bevolking
een vijfde van haar grond bebouwen met landbouwgewassen voor de Europese
markt in ruil voor plantloon.
Direct bestuur
Manier van besturen van een kolonie waarbij Europese ambtenaren de
koloniale bevolking rechtstreeks besturen, zonder tussenkomst van een
inheems bestuur.
Economisch liberalisme
Het streven naar een economisch systeem waarbij de staat zich zo min
mogelijk bemoeit met de economie en de ondernemer maximale vrijheid heeft.
Indirect bestuur
Manier van besturen van een kolonie waarbij het inheemse bestuur
ondergeschikt is aan het koloniale bestuur, maar wel blijft functioneren.
Industrialisatie
Mechanisering van de arbeid.
Industriële revolutie
Grote verandering in de samenleving waarbij industrie en verkeer steeds meer
worden gemechaniseerd.
Industriële samenleving
Samenleving waarin industrie het voornaamste bestaansmiddel is.
Middenklasse
De sociale groep die bestaat uit winkeliers en geschoolde werknemers
(ambtenaren, leraren en kantoorpersoneel) en die zich bevindt tussen de
arbeidersklasse enerzijds en de elite anderzijds.
Modern imperialisme
Het verschijnsel vanaf de 19e eeuw waarbij Europese landen streven naar een
groot koloniaal rijk en de koloniën gebruiken als producenten van grondstoffen
en als afzetgebieden.
Modern kapitalisme
Economisch systeem waarin particuliere ondernemers met behulp van vrije
arbeid goederen en diensten produceren met het doel zo veel mogelijk winst te
maken door ze op de vrije markt te verkopen.
Nationalisme
Sterke voorliefde voor de cultuur van het volk waartoe men zich rekent en het
streven naar de eenheid van dat volk binnen een nationale staat.
Romantiek
Stroming in de literatuur en de kunst die het accent legde op gevoel,
persoonlijke beleving en de schoonheid van tradities, en die zich afzette tegen
de Verlichting.
, Leerdoelen:
9.1
De factoren noemen die bijdroegen aan de groei en verandering van de
Britse economie vanaf 1750;
Een aantal economische en sociale gevolgen van de industriële revolutie
noemen;
Met behulp van de begrippen ‘kapitalisme’ en ‘economisch liberalisme’
uitleggen dat er op economisch gebied sprake was van verandering.
9.2
Uitleggen dat de opkomst van het nationalisme in de 19e eeuw
voortkwam uit de Verlichting en de Romantiek;
Met voorbeelden uitleggen op welke manier nationale gevoelens bij een
groep mensen werden gestimuleerd;
Met voorbeelden uitleggen dat nationalistische politiek gevolgen had
voor de grenzen van Europa.
9.3
Uitleggen welk verband er is tussen de industriële revolutie, nationalisme
en modern imperialisme vanaf 1870;
Met een voorbeeld uitleggen welke invloed Europese
superioriteitsgevoelens hadden op de houding van Europeanen
tegenover volken in de koloniën;
Beschrijven hoe de kolonisatie in Azië, Afrika en Amerika verliep;
Een aantal politieke, economische en sociale gevolgen noemen van het
modern imperialisme voor de inwoners van de veroverde gebieden.
Kenmerkende aspecten:
31 De industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een
industriële samenleving.
33 De moderne vorm van imperialisme die verband hield met de
industrialisatie.
36 De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme,
nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme.
De Economische sprong van Europa
Woordenlijst:
Arbeidersklasse
De groep mensen die zelf geen productiemiddelen bezitten en alleen geld
kunnen verdienen door hun arbeid te verkopen.
Cultuurstelsel
Economisch systeem voor de exploitatie van Java; hierbij moest de bevolking
een vijfde van haar grond bebouwen met landbouwgewassen voor de Europese
markt in ruil voor plantloon.
Direct bestuur
Manier van besturen van een kolonie waarbij Europese ambtenaren de
koloniale bevolking rechtstreeks besturen, zonder tussenkomst van een
inheems bestuur.
Economisch liberalisme
Het streven naar een economisch systeem waarbij de staat zich zo min
mogelijk bemoeit met de economie en de ondernemer maximale vrijheid heeft.
Indirect bestuur
Manier van besturen van een kolonie waarbij het inheemse bestuur
ondergeschikt is aan het koloniale bestuur, maar wel blijft functioneren.
Industrialisatie
Mechanisering van de arbeid.
Industriële revolutie
Grote verandering in de samenleving waarbij industrie en verkeer steeds meer
worden gemechaniseerd.
Industriële samenleving
Samenleving waarin industrie het voornaamste bestaansmiddel is.
Middenklasse
De sociale groep die bestaat uit winkeliers en geschoolde werknemers
(ambtenaren, leraren en kantoorpersoneel) en die zich bevindt tussen de
arbeidersklasse enerzijds en de elite anderzijds.
Modern imperialisme
Het verschijnsel vanaf de 19e eeuw waarbij Europese landen streven naar een
groot koloniaal rijk en de koloniën gebruiken als producenten van grondstoffen
en als afzetgebieden.
Modern kapitalisme
Economisch systeem waarin particuliere ondernemers met behulp van vrije
arbeid goederen en diensten produceren met het doel zo veel mogelijk winst te
maken door ze op de vrije markt te verkopen.
Nationalisme
Sterke voorliefde voor de cultuur van het volk waartoe men zich rekent en het
streven naar de eenheid van dat volk binnen een nationale staat.
Romantiek
Stroming in de literatuur en de kunst die het accent legde op gevoel,
persoonlijke beleving en de schoonheid van tradities, en die zich afzette tegen
de Verlichting.
, Leerdoelen:
9.1
De factoren noemen die bijdroegen aan de groei en verandering van de
Britse economie vanaf 1750;
Een aantal economische en sociale gevolgen van de industriële revolutie
noemen;
Met behulp van de begrippen ‘kapitalisme’ en ‘economisch liberalisme’
uitleggen dat er op economisch gebied sprake was van verandering.
9.2
Uitleggen dat de opkomst van het nationalisme in de 19e eeuw
voortkwam uit de Verlichting en de Romantiek;
Met voorbeelden uitleggen op welke manier nationale gevoelens bij een
groep mensen werden gestimuleerd;
Met voorbeelden uitleggen dat nationalistische politiek gevolgen had
voor de grenzen van Europa.
9.3
Uitleggen welk verband er is tussen de industriële revolutie, nationalisme
en modern imperialisme vanaf 1870;
Met een voorbeeld uitleggen welke invloed Europese
superioriteitsgevoelens hadden op de houding van Europeanen
tegenover volken in de koloniën;
Beschrijven hoe de kolonisatie in Azië, Afrika en Amerika verliep;
Een aantal politieke, economische en sociale gevolgen noemen van het
modern imperialisme voor de inwoners van de veroverde gebieden.
Kenmerkende aspecten:
31 De industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een
industriële samenleving.
33 De moderne vorm van imperialisme die verband hield met de
industrialisatie.
36 De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme,
nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme.
