Persoonlijke analyse – artikel Wallage
Het artikel is geschreven naar aanleiding van het 75 jaar bestaan van de accountantsopleiding aan de
Universiteit van Amsterdam. Als eerste wordt ingegaan op de kernfunctie van de accountant zoals
Limperg deze heeft bedacht. Daarna wordt ingegaan op het concept van vertrouwen in de
accountantsfunctie.
De theorie van Limperg wordt ook wel gezien als de vertrouwenstheorie. Accountants vervullen een
functie van controleur t.b.v. de onderneming, maar ook een verantwoordingsfunctie ten opzichte
van de maatschappij. Dit is ook wel logisch te verklaren als je kijkt naar de belanghebbenden van de
jaarrekening. Dit zijn enerzijds, eigenaren (aandeelhouders) van een onderneming en bijvoorbeeld
werknemers. Anderzijds zijn de Belastingdienst en de overheid ook vaak belanghebbenden van een
jaarrekening. Vooral van grote bedrijven, wil de overheid wel weten of er duurzaam gehandeld
wordt en of er aandacht wordt besteed aan een ‘groener’ milieu. Aanwezigheid van vertrouwen is
een bestaansvoorwaarde van accountants, zo geeft Limperg aan.
Er is de laatste jaren veel meer wet- en regelgeving aanwezig in het accountantsberoep dan
bijvoorbeeld 20 jaar geleden. Beursgenoteerde bedrijven zijn bijvoorbeeld sinds begin 2005 te
rapporteren conform IFRS. Accountants hebben dus veel meer verordeningen en regels waaraan ze
moeten voldoen ten opzichte van vroeger. Dit zorgt ervoor dat er ook veel meer werkzaamheden
uitgevoerd moeten worden dan voorheen om aan de regels te kunnen voldoen.
De verwachtingen die de maatschappij heeft van accountants veranderen ook steeds, zo wordt in
het artikel beschreven. Naar mijn inziens is dit logisch te verklaren, doordat de regelgeving ook
continue verandert. Mensen die niet in het accountantsvak zitten, weten vaak niet exact wat een
accountant aan werkzaamheden doet. Dit kan ook al zorgen voor onrealistische verwachtingen
vanuit de buitenwereld over de werkzaamheden van accountants.
De Limpergiaanse theorie is een normatieve theorie: de theorie gaat ervan uit dat accountants
voldoende werkzaamheden zullen verrichten om de verwachtingen van mensen niet te beschamen.
Hier zit naar mijn mening een grote kern van waarheid in. Een integere accountant handelt eerlijk en
betrouwbaar, waarbij je dus zo opstelt richting de onderneming en richting de maatschappij.
Verwachtingen van de maatschappij zijn wat moeilijker in te schatten dan van de onderneming (dus
de klant van het accountantskantoor) is mijn mening. Met de klant stemt de accountant vooraf ook
al zaken af en vinden vaak tussentijdse en eindgesprekken plaats, waarin de klanten ook
verwachtingen scheppen. Een voorbeeld dat tussentijds verwachtingen polsen steeds belangrijker
wordt, is dat er bij veel accountantskantoren dagelijks een korte planningsmeeting wordt
georganiseerd. Dit is mede ontstaan door het hybride werken. Het kost elke dag even kort tijd, maar
hierdoor heeft de klant direct inzicht in waar de accountants mee bezig zijn. Dit draagt bij aan het
vertrouwen van de klant in de accountant. Vertrouwen en verwachtingen van de maatschappij is
minder tastbaar. Wat voor beursgenoteerde ondernemingen vaak helpt, is dat er deadlines zijn
zodat mensen precies weten wanneer cijfers gepubliceerd worden (verwachtingen). Daarnaast zorgt
een uitgebreid bestuursverslag, zoals bijvoorbeeld het onderdeel ‘integrated reporting’, voor meer
vertrouwen bij de maatschappij. Hierin kan namelijk duidelijkheid gegeven worden over de
toekomstplannen en de duurzame aanpak van een onderneming.
Een opvallend stuk uit het artikel, is de visie op onafhankelijkheid van accountants. Limperg stelt dat
externe accountants wel deels afhankelijk zijn van klanten, omdat elke opdracht een financieel
belang met zich meebrengt. De accountant moet dus moedig zijn om zijn functie als
vertrouwensman niet te beschadigen. Het is natuurlijk wel deels waar, zoals ik er tegenaan kijk. Een
accountant hoopt geen afkeurende verklaringen te geven, maar wil klanten goedkeurende
1
, verklaringen kunnen geven en ze wellicht helpen (in hoeverre dat mag met de regelgeving). Dit zal
namelijk leiden tot betere en waarschijnlijk langdurigere klantrelaties.
Als conclusie kan dus worden gesteld dat de actuele waarde van de Limpergiaanse
vertrouwenstheorie hoog is. Een accountancysector is in het bestaan natuurlijk afhankelijk van
klanten, die zorgen namelijk voor omzet. De sector kan ophouden te bestaan, zo wordt gesteld,
wanneer het vertrouwen in dergelijke mate wordt beschadigd. Het op de hoogte houden en
tussentijds managen van verwachtingen blijft hierin ook een belangrijke rol spelen, net als de wet-
en regelgeving die in bepaalde mate zeker aanwezig moet zijn. Er dient sprake te zijn van niet te
weinig regelgeving, maar ook niet te veel, dus een juiste balans.
2
Het artikel is geschreven naar aanleiding van het 75 jaar bestaan van de accountantsopleiding aan de
Universiteit van Amsterdam. Als eerste wordt ingegaan op de kernfunctie van de accountant zoals
Limperg deze heeft bedacht. Daarna wordt ingegaan op het concept van vertrouwen in de
accountantsfunctie.
De theorie van Limperg wordt ook wel gezien als de vertrouwenstheorie. Accountants vervullen een
functie van controleur t.b.v. de onderneming, maar ook een verantwoordingsfunctie ten opzichte
van de maatschappij. Dit is ook wel logisch te verklaren als je kijkt naar de belanghebbenden van de
jaarrekening. Dit zijn enerzijds, eigenaren (aandeelhouders) van een onderneming en bijvoorbeeld
werknemers. Anderzijds zijn de Belastingdienst en de overheid ook vaak belanghebbenden van een
jaarrekening. Vooral van grote bedrijven, wil de overheid wel weten of er duurzaam gehandeld
wordt en of er aandacht wordt besteed aan een ‘groener’ milieu. Aanwezigheid van vertrouwen is
een bestaansvoorwaarde van accountants, zo geeft Limperg aan.
Er is de laatste jaren veel meer wet- en regelgeving aanwezig in het accountantsberoep dan
bijvoorbeeld 20 jaar geleden. Beursgenoteerde bedrijven zijn bijvoorbeeld sinds begin 2005 te
rapporteren conform IFRS. Accountants hebben dus veel meer verordeningen en regels waaraan ze
moeten voldoen ten opzichte van vroeger. Dit zorgt ervoor dat er ook veel meer werkzaamheden
uitgevoerd moeten worden dan voorheen om aan de regels te kunnen voldoen.
De verwachtingen die de maatschappij heeft van accountants veranderen ook steeds, zo wordt in
het artikel beschreven. Naar mijn inziens is dit logisch te verklaren, doordat de regelgeving ook
continue verandert. Mensen die niet in het accountantsvak zitten, weten vaak niet exact wat een
accountant aan werkzaamheden doet. Dit kan ook al zorgen voor onrealistische verwachtingen
vanuit de buitenwereld over de werkzaamheden van accountants.
De Limpergiaanse theorie is een normatieve theorie: de theorie gaat ervan uit dat accountants
voldoende werkzaamheden zullen verrichten om de verwachtingen van mensen niet te beschamen.
Hier zit naar mijn mening een grote kern van waarheid in. Een integere accountant handelt eerlijk en
betrouwbaar, waarbij je dus zo opstelt richting de onderneming en richting de maatschappij.
Verwachtingen van de maatschappij zijn wat moeilijker in te schatten dan van de onderneming (dus
de klant van het accountantskantoor) is mijn mening. Met de klant stemt de accountant vooraf ook
al zaken af en vinden vaak tussentijdse en eindgesprekken plaats, waarin de klanten ook
verwachtingen scheppen. Een voorbeeld dat tussentijds verwachtingen polsen steeds belangrijker
wordt, is dat er bij veel accountantskantoren dagelijks een korte planningsmeeting wordt
georganiseerd. Dit is mede ontstaan door het hybride werken. Het kost elke dag even kort tijd, maar
hierdoor heeft de klant direct inzicht in waar de accountants mee bezig zijn. Dit draagt bij aan het
vertrouwen van de klant in de accountant. Vertrouwen en verwachtingen van de maatschappij is
minder tastbaar. Wat voor beursgenoteerde ondernemingen vaak helpt, is dat er deadlines zijn
zodat mensen precies weten wanneer cijfers gepubliceerd worden (verwachtingen). Daarnaast zorgt
een uitgebreid bestuursverslag, zoals bijvoorbeeld het onderdeel ‘integrated reporting’, voor meer
vertrouwen bij de maatschappij. Hierin kan namelijk duidelijkheid gegeven worden over de
toekomstplannen en de duurzame aanpak van een onderneming.
Een opvallend stuk uit het artikel, is de visie op onafhankelijkheid van accountants. Limperg stelt dat
externe accountants wel deels afhankelijk zijn van klanten, omdat elke opdracht een financieel
belang met zich meebrengt. De accountant moet dus moedig zijn om zijn functie als
vertrouwensman niet te beschadigen. Het is natuurlijk wel deels waar, zoals ik er tegenaan kijk. Een
accountant hoopt geen afkeurende verklaringen te geven, maar wil klanten goedkeurende
1
, verklaringen kunnen geven en ze wellicht helpen (in hoeverre dat mag met de regelgeving). Dit zal
namelijk leiden tot betere en waarschijnlijk langdurigere klantrelaties.
Als conclusie kan dus worden gesteld dat de actuele waarde van de Limpergiaanse
vertrouwenstheorie hoog is. Een accountancysector is in het bestaan natuurlijk afhankelijk van
klanten, die zorgen namelijk voor omzet. De sector kan ophouden te bestaan, zo wordt gesteld,
wanneer het vertrouwen in dergelijke mate wordt beschadigd. Het op de hoogte houden en
tussentijds managen van verwachtingen blijft hierin ook een belangrijke rol spelen, net als de wet-
en regelgeving die in bepaalde mate zeker aanwezig moet zijn. Er dient sprake te zijn van niet te
weinig regelgeving, maar ook niet te veel, dus een juiste balans.
2
