Criminalistiek en Forensisch DNA
Werkgroepen
Universiteit Maastricht – 2021/2022
Bijeenkomst 1 – 3 februari – DNA
Literatuur 1. Meulenbroek, A.J. (2009) ‘De Essenties van forensisch biologisch
onderzoek’, Hoofdstuk 6,7,8, en 9.
2. Kokshoorn ea (2014), De waarde van DNA-bewijs, expertise en recht
2014-6, p. 193-196
3. Kokshoorn ea (2014), Deel 1. Theoretisch kader en aandachtspunten
bij conclusies in het deskundigenrapport, expertise en recht 2014-6,
p. 197-203
4. Kokshoorn ea (2014), Deel 2. Bronniveau, expertise en recht 2014-6,
p. 204-212
Wetgeving Artikelen 151a t/m 151j Sv
Bijeenkomst 2 – 10 februari – DNA Databank, het verdrag van Prüm en
verwantschapsonderzoek
Taak 1 – de teampresentatie
Teampresentatie: bloedspat(patroon) analyse.
Het team geeft eerst een inleiding op het gekozen onderzoeksgebied.
De methodologie (procedure) bespreken.
De hedendaagse (on)mogelijkheden van deze methode bespreken alsmede de wijze
van rapporteren.
Een casus bespreken uit de jurisprudentie waarin een rapportage van het door het
team gekozen onderzoeksgebied een belangrijke rol heeft gespeeld.
Het team geeft aan waarom de rapportage relevant was voor de casus.
Wat willen we gaan zeggen? Wij hebben het onderwerp bloedspat(patroon) analyse. De
reden dat we dit onderwerp graag wilde doen was ‘the Staircase Murder’, een zaak die vaak
in de media is geweest, en er is ook een serie van.
Bloedsporen kunnen waardevolle informatie bevatten over wat er op de plaats van het
misdrijf kan zijn gebeurd. De vormen en de verspreiding van de bloedsporen geven
informatie over hoe de bloedsporen kunnen zijn ontstaan. Bij het onderzoek naar een
misdrijf zijn er vaak verschillende hypothesen (veronderstellingen) over wat er is gebeurd.
De deskundige kijkt of de resultaten van het bloedspooronderzoek passen bij de
hypothesen.
,Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) verricht op twee manieren forensisch onderzoek
bij bloedsporen:
1. Op de plaats delict kunnen sporendeskundigen van het NFI de politie adviseren en
ondersteunen bij het analyseren van bloedspoorpatronen.
2. Bewijsstukken, zoals kleding van verdachten en slachtoffers, onderzoeken op
bloedsporen en bloedspoorpatronen.
De taxonomie van bloedspoorpatronen die het NFI hanteren kunnen grotendeels
onderverdeeld worden in vier hoofdgroepen. Wij zouden ons willen toespitsen op
hoofdgroep 2: bloedspoorpatronen als gevolg van de uitgeoefende kracht.
We hebben ook al even gekeken naar interessante zaken rondom dit onderwerp. We zijn tot
nu toe deze vragen tegengekomen:
Deventer Moordzaak – het gaat daarbij om het onderzoek naar DNA – waaronder een
bloedspetter van Louwes – dat op de witte blouse van Wittenberg is gevonden. Het NFI
concludeerde dat het ‘meest waarschijnlijke scenario is’ dat dit DNA door geweld op de
blouse terecht is gekomen.
Rosmalense Flatmoord – uit dit onderzoek bleek volgens het NFI dat het
bloedsporenbeeld meer past bij het scenario waarin de man niet aanwezig is geweest
bij het overlijden van de vrouw dan bij het scenario waarin hij wel aanwezig is geweest.
https://www.hogeraad.nl/actueel/nieuwsoverzicht/2020/oktober/herziening-zaak-
rosmalense-flatmoord/
Basisprincipes van het bloedspoorpatroononderzoek:
o Bloed gedraagt zich volgens de wetten van de natuurkunde. Indien in vloeibare fase
en in beweging kunnen de eigenschappen van bloed worden beschreven volgens de
wetten van de natuurwetenschappen, meer in het bijzonder die van de ballistiek (de
wetenschap van projectielen in beweging).
o De snelheid waarmee het bloed bij aanvang beweegt, is direct gerelateerd aan de
grootte van een bloedspat. Op een kleinere druppel is meer kracht uitgeoefend.
o Aan de hand van de vorm van de bloedspat die ontstaat wanneer de druppel een
oppervlak raakt, kan men de richting bepalen waarin de bloeddruppel zich bewoog.
Een bloedspat wijst in de richting waarin het bloed zich voortbewoog.
o Bloedspoorpatronen zijn voorspelbaar en reproduceerbaar.
Bloedvlekken = wordt gebruikt indien niet vastgesteld kan worden welk mechanisme het
bloedspoorpatroon heeft veroorzaakt.
Bloedspatten = zijn afkomstig van bloed waarop kracht is uitgeoefend. Bloedspatpatronen
kunnen in de volgende categorieën worden ingedeeld:
Taak 2 – casus
, - Hoe worden sporen veiliggesteld? Zijn daar richtlijnen voor? Hoe zorgen we dat er
niks met die sporen gebeurt?
Er gelden ook speciale normen: Forensische Technische Normen (FT-normen) en Forensische
Opsporingsnormen (FO-normen). Ook heb je geaccrediteerde onderzoeksmethoden:
Europese norm NEN-EN ISO/IEC 17025. Algemeen kan gezegd worden dat onderzoekers op
de PD een haarnetje, mondkapje en labjas dragen. Het handelen van de politie of technische
recherche op zo’n moment is erg van belangrijk.
De kwaliteit van een spoor is zeker van belang, maar ook de wijze van bemonsteren,
veiligstellen en bewaren zijn van belang. Verontreiniging van sporen moet worden
voorkomen. DNA-onderzoek blijft daardoor sterk afhankelijk van de handelingen op de
plaats delict.
- Waar ga je naar op zoek, wat is relevant voor de zaak?
Het onderzoek naar biologische sporen begint met de criminalistische analyse van de
stukken van overtuiging. Uitgangspunt hierbij is de onderzoeksvraag van de aanvrager van
het onderzoek (doorgaans het OM of de technische recherche). Nadat er een
onderzoeksplan is opgesteld gaan sporenonderzoekers de aangeleverde stukken van
overtuiging aan een minutieus onderzoek onderwerpen naar de aanwezigheid van
biologische sporen.
- Hoe worden sporen bemonsterd?
Dit hangt af van het soort spoor. Hier heb je wederom richtlijnen voor. Je moet hier goed
over nadenken, want vaak kan het DNA-onderzoek maar een keer uitgevoerd worden. Dus je
moet goed weten waar je naar op zoek gaat, dan ga je bepalen welke manier van
bemonstering je gaat toepassen.
Aangetroffen sporen worden bemonsterd om ze te kunnen onderwerpen aan DNA-
onderzoek. Dit kan door het spoor uit te knippen, over te brengen op een wattenstaafje of
op een hiervoor speciaal ontwikkelde tape (‘stubben’). Als de bemonstering is gedroogd,
wordt deze verpakt, uniek gelabeld en opgeslagen. Dit noemt men ook wel het veiligstellen
van de bemonstering.
- Hoe wordt zo’n onderzoek uitgevoerd in een laboratorium?
Forensisch onderzoek wordt op verschillende manieren uitgevoerd. Je hebt verschillende
methodieken per soort spoor. Stel je voor je wilt sperma onderzoeken:
Forensische lichtbron om te kijken of er sperma aanwezig is.
Indicatieve test: met een speciale stof ga je onderzoeken of er sperma aanwezig is.
Afdrukmethode: je kunt dit op de kleding leggen en kijken of er sperma is.
Specifieke test: dan ga je checken of een bepaalde vloeistof inderdaad sperma is.
Dit is bijvoorbeeld handig om te kijken of iemand gesteriliseerd is.
Microscopie: dit is de standaard.
RNA: dit is een nieuwe methode. Je gaat dan vanuit DNA naar de genen kijken, er
zit een stap tussen het DNA en de eiwitten, dit is het RNA. Dit is verschillend per
Werkgroepen
Universiteit Maastricht – 2021/2022
Bijeenkomst 1 – 3 februari – DNA
Literatuur 1. Meulenbroek, A.J. (2009) ‘De Essenties van forensisch biologisch
onderzoek’, Hoofdstuk 6,7,8, en 9.
2. Kokshoorn ea (2014), De waarde van DNA-bewijs, expertise en recht
2014-6, p. 193-196
3. Kokshoorn ea (2014), Deel 1. Theoretisch kader en aandachtspunten
bij conclusies in het deskundigenrapport, expertise en recht 2014-6,
p. 197-203
4. Kokshoorn ea (2014), Deel 2. Bronniveau, expertise en recht 2014-6,
p. 204-212
Wetgeving Artikelen 151a t/m 151j Sv
Bijeenkomst 2 – 10 februari – DNA Databank, het verdrag van Prüm en
verwantschapsonderzoek
Taak 1 – de teampresentatie
Teampresentatie: bloedspat(patroon) analyse.
Het team geeft eerst een inleiding op het gekozen onderzoeksgebied.
De methodologie (procedure) bespreken.
De hedendaagse (on)mogelijkheden van deze methode bespreken alsmede de wijze
van rapporteren.
Een casus bespreken uit de jurisprudentie waarin een rapportage van het door het
team gekozen onderzoeksgebied een belangrijke rol heeft gespeeld.
Het team geeft aan waarom de rapportage relevant was voor de casus.
Wat willen we gaan zeggen? Wij hebben het onderwerp bloedspat(patroon) analyse. De
reden dat we dit onderwerp graag wilde doen was ‘the Staircase Murder’, een zaak die vaak
in de media is geweest, en er is ook een serie van.
Bloedsporen kunnen waardevolle informatie bevatten over wat er op de plaats van het
misdrijf kan zijn gebeurd. De vormen en de verspreiding van de bloedsporen geven
informatie over hoe de bloedsporen kunnen zijn ontstaan. Bij het onderzoek naar een
misdrijf zijn er vaak verschillende hypothesen (veronderstellingen) over wat er is gebeurd.
De deskundige kijkt of de resultaten van het bloedspooronderzoek passen bij de
hypothesen.
,Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) verricht op twee manieren forensisch onderzoek
bij bloedsporen:
1. Op de plaats delict kunnen sporendeskundigen van het NFI de politie adviseren en
ondersteunen bij het analyseren van bloedspoorpatronen.
2. Bewijsstukken, zoals kleding van verdachten en slachtoffers, onderzoeken op
bloedsporen en bloedspoorpatronen.
De taxonomie van bloedspoorpatronen die het NFI hanteren kunnen grotendeels
onderverdeeld worden in vier hoofdgroepen. Wij zouden ons willen toespitsen op
hoofdgroep 2: bloedspoorpatronen als gevolg van de uitgeoefende kracht.
We hebben ook al even gekeken naar interessante zaken rondom dit onderwerp. We zijn tot
nu toe deze vragen tegengekomen:
Deventer Moordzaak – het gaat daarbij om het onderzoek naar DNA – waaronder een
bloedspetter van Louwes – dat op de witte blouse van Wittenberg is gevonden. Het NFI
concludeerde dat het ‘meest waarschijnlijke scenario is’ dat dit DNA door geweld op de
blouse terecht is gekomen.
Rosmalense Flatmoord – uit dit onderzoek bleek volgens het NFI dat het
bloedsporenbeeld meer past bij het scenario waarin de man niet aanwezig is geweest
bij het overlijden van de vrouw dan bij het scenario waarin hij wel aanwezig is geweest.
https://www.hogeraad.nl/actueel/nieuwsoverzicht/2020/oktober/herziening-zaak-
rosmalense-flatmoord/
Basisprincipes van het bloedspoorpatroononderzoek:
o Bloed gedraagt zich volgens de wetten van de natuurkunde. Indien in vloeibare fase
en in beweging kunnen de eigenschappen van bloed worden beschreven volgens de
wetten van de natuurwetenschappen, meer in het bijzonder die van de ballistiek (de
wetenschap van projectielen in beweging).
o De snelheid waarmee het bloed bij aanvang beweegt, is direct gerelateerd aan de
grootte van een bloedspat. Op een kleinere druppel is meer kracht uitgeoefend.
o Aan de hand van de vorm van de bloedspat die ontstaat wanneer de druppel een
oppervlak raakt, kan men de richting bepalen waarin de bloeddruppel zich bewoog.
Een bloedspat wijst in de richting waarin het bloed zich voortbewoog.
o Bloedspoorpatronen zijn voorspelbaar en reproduceerbaar.
Bloedvlekken = wordt gebruikt indien niet vastgesteld kan worden welk mechanisme het
bloedspoorpatroon heeft veroorzaakt.
Bloedspatten = zijn afkomstig van bloed waarop kracht is uitgeoefend. Bloedspatpatronen
kunnen in de volgende categorieën worden ingedeeld:
Taak 2 – casus
, - Hoe worden sporen veiliggesteld? Zijn daar richtlijnen voor? Hoe zorgen we dat er
niks met die sporen gebeurt?
Er gelden ook speciale normen: Forensische Technische Normen (FT-normen) en Forensische
Opsporingsnormen (FO-normen). Ook heb je geaccrediteerde onderzoeksmethoden:
Europese norm NEN-EN ISO/IEC 17025. Algemeen kan gezegd worden dat onderzoekers op
de PD een haarnetje, mondkapje en labjas dragen. Het handelen van de politie of technische
recherche op zo’n moment is erg van belangrijk.
De kwaliteit van een spoor is zeker van belang, maar ook de wijze van bemonsteren,
veiligstellen en bewaren zijn van belang. Verontreiniging van sporen moet worden
voorkomen. DNA-onderzoek blijft daardoor sterk afhankelijk van de handelingen op de
plaats delict.
- Waar ga je naar op zoek, wat is relevant voor de zaak?
Het onderzoek naar biologische sporen begint met de criminalistische analyse van de
stukken van overtuiging. Uitgangspunt hierbij is de onderzoeksvraag van de aanvrager van
het onderzoek (doorgaans het OM of de technische recherche). Nadat er een
onderzoeksplan is opgesteld gaan sporenonderzoekers de aangeleverde stukken van
overtuiging aan een minutieus onderzoek onderwerpen naar de aanwezigheid van
biologische sporen.
- Hoe worden sporen bemonsterd?
Dit hangt af van het soort spoor. Hier heb je wederom richtlijnen voor. Je moet hier goed
over nadenken, want vaak kan het DNA-onderzoek maar een keer uitgevoerd worden. Dus je
moet goed weten waar je naar op zoek gaat, dan ga je bepalen welke manier van
bemonstering je gaat toepassen.
Aangetroffen sporen worden bemonsterd om ze te kunnen onderwerpen aan DNA-
onderzoek. Dit kan door het spoor uit te knippen, over te brengen op een wattenstaafje of
op een hiervoor speciaal ontwikkelde tape (‘stubben’). Als de bemonstering is gedroogd,
wordt deze verpakt, uniek gelabeld en opgeslagen. Dit noemt men ook wel het veiligstellen
van de bemonstering.
- Hoe wordt zo’n onderzoek uitgevoerd in een laboratorium?
Forensisch onderzoek wordt op verschillende manieren uitgevoerd. Je hebt verschillende
methodieken per soort spoor. Stel je voor je wilt sperma onderzoeken:
Forensische lichtbron om te kijken of er sperma aanwezig is.
Indicatieve test: met een speciale stof ga je onderzoeken of er sperma aanwezig is.
Afdrukmethode: je kunt dit op de kleding leggen en kijken of er sperma is.
Specifieke test: dan ga je checken of een bepaalde vloeistof inderdaad sperma is.
Dit is bijvoorbeeld handig om te kijken of iemand gesteriliseerd is.
Microscopie: dit is de standaard.
RNA: dit is een nieuwe methode. Je gaat dan vanuit DNA naar de genen kijken, er
zit een stap tussen het DNA en de eiwitten, dit is het RNA. Dit is verschillend per
