LEWENSORIëNTERING
GRAAD 10
KLASNOTAS
1
, KWARTAAL 1
WEEK 1-3
HOOFSTUK 1
Ontwikkeling van die self in die samelewing
1. Strategieë om te ontwikkel: selfbewustheid, selfagting en selfontwikkeling
1.1. Konsepte
Self-bewustheid Self-agting Self-ontwikkeling
Hoe goed jy jouself ken Hoeveel jy van jouself hou Hoe jy jouself
rakende dit waarin jy en hoe vol selfvertroue jy is. verbeter/bevorder deur jou
belangstel, jou vaardighede, sterk punte op te bou, jou
sterk- en swakpunte, swakhede te verbeter jou
waarvan jy hou en nie hou vaardighede te ontwikkel en
nie, jou doelwitte, waardes ‘n beter persoon te word.
en geloof.
1.2. Faktore wat ‘n invloed het jou self bewustheid en selfagting.
Wat ander mense van jou sê
Wat in jou lewe gebeur
Hoe goed jy uitdagings hanteer
Hoe jy reageer op suksesse en mislukkings
Hoe gewild jy is.
Die media- koerante, tydskrifte, TV sosiale media, bv Facebook, Watsaapp, ens.
1.3. Strategieë om jou selfvertroue te verbeter
Goeie kommunikasie vaardighede
Selfgeldende houding
Sê duidelik wat jy wil hê
Wees positief en respekvol
Weet wat jy wil hê
Liggaamshouding moet regop en reguit wees
Wees gemanierd
Voltooi take en projekte suksesvol deur jou tyd effektief te bestuur
Deelname in gemeenskap-organisasies
Neem van goeie besluite
Evalueer die situasie
Gee inligting oor die verskillende opsies
Oorweeg die gevolge van elke besluit
Kies die beste opsie
Handel volgens jou besluit
2
,2. Magsverhoudinge en geslag
2.1 Konsepte
Term Verduideliking
Geslag Rolle, gedrag, aktiwiteite en kwaliteite wat die samelewing as
geskik ag vir mans/vroue.
Seks Biologiese kwaliteite wat manlike en vroulik definieer.
Manlik en vroulik Groepering volgens geslag.
Vroulikheid en manlikheid Groepering volgens geslag.
Magsverhoudings Deling van mag deur mense in ‘n verhouding. Daar kan
moontlik ‘n dominerende en onderdanige maat in ‘n
verhouding wees. Dominansie word baie keer bepaal deur
geslag en geslagtelikheid (gender&sex). Mans het
tradisioneel meer mag as vroue.
2.2. Verskille tussen mans en vroue
Die mees opsigtelike verskille tussen die twee geslagte is biologies van aard. Byvoorbeeld :
Vroue Mans
Menstrueer Geen menstruasie
Eierstokke, wat eierselle produseer Testikels, wat sperm produseer
Het 2 X chromosone ( XX ) Het ‘n X en Y chromosoon ( XY )
Vagina is in die liggaam Penis is buite die liggaam
Gee geboorte Gee nie geboorte nie.
Kleiner, ligter met ‘n lae beenmassa Langer en swaarder met meer beenmassa
Minder boonste liggaamsterkte Meer boonste liggaamsterkte
Meer wit bloedliggaampies Meer rooi bloedliggaampies
Puberiteit begin twee jaar voor seuns. Puberiteit begin twee jaar na meisies.
Vrugbaarheid neem af na 35 jaar. Vrugbaar tot oud.
Hoe vlakke van die hormoon estrogeen Hoe vlakke van die hormoon testoroon.
Minder liggaamshare Meer liggaamshare
Kopbeen is dunner en swakker Kopbeen is dikker en sterker
Moet harder werk om spiere te bou Bou maklik spiere.
2.3. Stereotipiese siening van geslagsrolle en -verantwoordelikhede
Vroue mag minder verdien as mans vir sekere werk.
Mans mag bevorder word in posisies van mag eerder as vroue.
Mans mag rook, drink en verhoudings hê in sommige samelewings, maar vrou nie.
Manlike sportspanne kry meer befondsing en mediadekking as vroulike spanne.
Vroue moet meer huishoudelike take doen as mans.
Vroue speel ‘n groter rol in ouerskap.
Sommige loopbane word tradisioneel meer geskik geag vir mans.
2.4. Invloed van geslagsongelykheid in verhoudings en algemene welstand.
3
, Seksuele misbruik en geweld
Wanneer vroue/meisies betrokke is in verhoudings waar magte ongelyk is, mag mans besluit
onder watter omstandighede seks plaasvind. Dit mag geforseerde seks beteken.
Sluit verkragting, geweldadige seksuele aktiwiteit en bloedskande in.
Sommige mans is geweldadig teenoor vroue en slaan hulle.
Tiener swangerskappe
Groepsdruk
Oningeligtheid
Armoede
Verkragting
Gedwing om swanger te word as bewys van vrugbaarheid.
SOS (seksuele oordraagbare siektes) insluitend MIV/Vigs
Vroue het geen sê wanneer dit kom by beskermende maatreëls nie.
Ouderdomsverskil in verhoudings (sugar daddies / sugar mommies)
Meer as een maat
Transaksionele seks (seks waarvoor betaal word)
Verkragting
Hoofstuk 2: Fisiese opvoeding: Fiksheid
4
GRAAD 10
KLASNOTAS
1
, KWARTAAL 1
WEEK 1-3
HOOFSTUK 1
Ontwikkeling van die self in die samelewing
1. Strategieë om te ontwikkel: selfbewustheid, selfagting en selfontwikkeling
1.1. Konsepte
Self-bewustheid Self-agting Self-ontwikkeling
Hoe goed jy jouself ken Hoeveel jy van jouself hou Hoe jy jouself
rakende dit waarin jy en hoe vol selfvertroue jy is. verbeter/bevorder deur jou
belangstel, jou vaardighede, sterk punte op te bou, jou
sterk- en swakpunte, swakhede te verbeter jou
waarvan jy hou en nie hou vaardighede te ontwikkel en
nie, jou doelwitte, waardes ‘n beter persoon te word.
en geloof.
1.2. Faktore wat ‘n invloed het jou self bewustheid en selfagting.
Wat ander mense van jou sê
Wat in jou lewe gebeur
Hoe goed jy uitdagings hanteer
Hoe jy reageer op suksesse en mislukkings
Hoe gewild jy is.
Die media- koerante, tydskrifte, TV sosiale media, bv Facebook, Watsaapp, ens.
1.3. Strategieë om jou selfvertroue te verbeter
Goeie kommunikasie vaardighede
Selfgeldende houding
Sê duidelik wat jy wil hê
Wees positief en respekvol
Weet wat jy wil hê
Liggaamshouding moet regop en reguit wees
Wees gemanierd
Voltooi take en projekte suksesvol deur jou tyd effektief te bestuur
Deelname in gemeenskap-organisasies
Neem van goeie besluite
Evalueer die situasie
Gee inligting oor die verskillende opsies
Oorweeg die gevolge van elke besluit
Kies die beste opsie
Handel volgens jou besluit
2
,2. Magsverhoudinge en geslag
2.1 Konsepte
Term Verduideliking
Geslag Rolle, gedrag, aktiwiteite en kwaliteite wat die samelewing as
geskik ag vir mans/vroue.
Seks Biologiese kwaliteite wat manlike en vroulik definieer.
Manlik en vroulik Groepering volgens geslag.
Vroulikheid en manlikheid Groepering volgens geslag.
Magsverhoudings Deling van mag deur mense in ‘n verhouding. Daar kan
moontlik ‘n dominerende en onderdanige maat in ‘n
verhouding wees. Dominansie word baie keer bepaal deur
geslag en geslagtelikheid (gender&sex). Mans het
tradisioneel meer mag as vroue.
2.2. Verskille tussen mans en vroue
Die mees opsigtelike verskille tussen die twee geslagte is biologies van aard. Byvoorbeeld :
Vroue Mans
Menstrueer Geen menstruasie
Eierstokke, wat eierselle produseer Testikels, wat sperm produseer
Het 2 X chromosone ( XX ) Het ‘n X en Y chromosoon ( XY )
Vagina is in die liggaam Penis is buite die liggaam
Gee geboorte Gee nie geboorte nie.
Kleiner, ligter met ‘n lae beenmassa Langer en swaarder met meer beenmassa
Minder boonste liggaamsterkte Meer boonste liggaamsterkte
Meer wit bloedliggaampies Meer rooi bloedliggaampies
Puberiteit begin twee jaar voor seuns. Puberiteit begin twee jaar na meisies.
Vrugbaarheid neem af na 35 jaar. Vrugbaar tot oud.
Hoe vlakke van die hormoon estrogeen Hoe vlakke van die hormoon testoroon.
Minder liggaamshare Meer liggaamshare
Kopbeen is dunner en swakker Kopbeen is dikker en sterker
Moet harder werk om spiere te bou Bou maklik spiere.
2.3. Stereotipiese siening van geslagsrolle en -verantwoordelikhede
Vroue mag minder verdien as mans vir sekere werk.
Mans mag bevorder word in posisies van mag eerder as vroue.
Mans mag rook, drink en verhoudings hê in sommige samelewings, maar vrou nie.
Manlike sportspanne kry meer befondsing en mediadekking as vroulike spanne.
Vroue moet meer huishoudelike take doen as mans.
Vroue speel ‘n groter rol in ouerskap.
Sommige loopbane word tradisioneel meer geskik geag vir mans.
2.4. Invloed van geslagsongelykheid in verhoudings en algemene welstand.
3
, Seksuele misbruik en geweld
Wanneer vroue/meisies betrokke is in verhoudings waar magte ongelyk is, mag mans besluit
onder watter omstandighede seks plaasvind. Dit mag geforseerde seks beteken.
Sluit verkragting, geweldadige seksuele aktiwiteit en bloedskande in.
Sommige mans is geweldadig teenoor vroue en slaan hulle.
Tiener swangerskappe
Groepsdruk
Oningeligtheid
Armoede
Verkragting
Gedwing om swanger te word as bewys van vrugbaarheid.
SOS (seksuele oordraagbare siektes) insluitend MIV/Vigs
Vroue het geen sê wanneer dit kom by beskermende maatreëls nie.
Ouderdomsverskil in verhoudings (sugar daddies / sugar mommies)
Meer as een maat
Transaksionele seks (seks waarvoor betaal word)
Verkragting
Hoofstuk 2: Fisiese opvoeding: Fiksheid
4
