2021
Moduleopdracht
Sportpsychologie voor de
fysiotherapeut
NAAM
STUDENTNUMMER …….
DATUM: 14 AUGUSTUS 2021
PRO EDUCATION
HBO FYSIOTHERAPIE
MODULE SPORTPSYCHOLOGIE VOOR DE FYSIOTHERAPEUT
DOCENT: SABINE DE VRIES
,Voorwoord
Mijn naam is …………., ik woon in Amersfoort en ben 36 jaar oud. Na vele jaren te hebben gewerkt in het toerisme,
was ik op zoek naar een nieuwe uitdaging. Ik ben mijn hele leven al bezig met sporten en een gezonde leefstijl vind ik
erg belangrijk. In februari 2018 ben ik begonnen aan de deeltijdopleiding hbo-fysiotherapie die verzorgd wordt door
Pro Education. Naast de opleiding ben ik werkzaam op de administratieafdeling van een praktijk voor fysiotherapie in
Amersfoort.
Voor u ligt mijn moduleopdracht ter afsluiting van de module Sportpsychologie voor de fysiotherapeut. Deze module is
onderdeel van de minor sportfysiotherapie.
Ik wil mijn docent Sabine de Vries bedanken voor de begeleiding bij deze module.
Ik wens u veel leesplezier toe.
NAAM
Amersfoort, 14 augustus 2021
1
, Samenvatting
In de inleiding leest u de casus van dhr. De jong. Dhr. De Jong voetbalt in de landelijke hoofdklasse. Hij heeft een
aantal weken geleden zijn voorste kruisband afgescheurd en meld zich in de praktijk omdat het herstel niet zo
voorspoedig verloopt als gepland. Uit de anamnese blijkt dan hij veel stress en angst ervaart. Hij is erg gedeprimeerd
omdat het een zware blessure is. Hij heeft geen contact meer met zijn coach en teamgenoten en voelt zich in de steek
gelaten. De oefeningen die hij van zijn fysiotherapeut moet doen volgt hij niet helemaal op omdat hij bang is dat zijn
knie dat nog niet aankan. 4 jaar geleden heeft hij zijn scheenbeen gebroken en is daar toen goed van hersteld. Hij
begrijpt niet waarom het herstel nu stagneert en denk daar zelf geen invloed op te hebben.
Zijn hulvraag is: “Ik wil zo snel mogelijk revalideren en terugkomen op mijn oud niveau zodat ik mijn plek als centrale
aanvallende middenvelder bij mijn team terug kan krijgen en volgend jaar mee kan spelen met de wedstrijden”.
In de eerste hoofdstuk wordt gekeken hoe we de patiënt kunnen motiveren en hoe we doelen kunnen stellen.
We zien dat zijn motivatie momenteel heel laag is. Om zijn motivatie te verhogen worden de drie fundamentele
psychologische behoeften volgens de Self-determination theory besproken. Deze psychologische behoeftes zijn de
behoefte aan competentie, de behoefte aan verbondenheid en de behoefte aan autonomie.
De Achievement Goal Theory wordt als uitgangspunt gebruikt om zijn doelen te stellen. Hierin is gekozen voor de self-
reference criteria, dit betekent dat een prestatie wordt vergeleken met een eerder geleverde prestatie van dezelfde
sporter. In dit geval wordt zijn herstelproces vergeleken met zijn eerder succesvolle herstel van zijn
scheenbeenblessure. Dit kan zijn motivatie en zelfvertrouwen weer verhogen. In samenspraak met meneer De Jong
zijn er taakgerichte doelen gesteld waar persoonlijk voortgang en verbetering van vaardigheden voorop staan.
In de tweede hoofdstuk wordt de attributietheorie van Weiner toegelicht, dit geeft een verklaring waaraan goede en
slechte prestaties toe te schrijven zijn. We zien nu dat Dhr. De Jong het vertraagde herstelproces toeschrijft aan
externe-, oncontroleerbare factoren: zijn lichaam werkt niet mee in het herstel en hij denkt daar zelf geen invloed op te
hebben. De oefeningen en adviezen van de fysiotherapeut werken volgens hem niet dus dat volgt hij niet op. Om de
ongunstige attributies van dhr. De jong positief te kunnen beïnvloeden worden vragen gesteld volgens de drie
informatiebronnen die door Kelley zijn onderscheiden: consistentie, overeenkomstigheid en onderscheidenheid
(Bakker & Oudejans, 2019).
Hoofdstuk drie gaat over de emoties die een rol spelen in zijn herstelproces. Bij dhr. De Jong zien we met name
negatieve emoties. Droevigheid, onzekerheid over zijn voetbalcarrière, angst om zijn been te gebruiken en angst om
nooit meer te kunnen voetballen. Daarnaast heeft hij het gevoel geen invloed uit te kunnen oefenen op zijn herstel. Al
deze emoties geven hem veel stress wat weer een negatief invloed heeft op het herstelvermogen. Deze emoties
vertaalt zich in passief gedrag, de neiging om niets te doen, hij zet zich niet volledig in om aan het herstel te werken.
Vervolgens bespreken we in hoofdstuk vier wat de rol is van zijn team en vooral van zijn coach. De coach heeft groot
invloed op de psychologische toestand van de sporter. We zien dat er een link bestaat tussen coachgedrag en de drie
fundamentele behoeften (Self-determination theory) van de sporters en hun motivatie. Voor meneer De Jong moet er
een leerklimaat worden gecreëerd, waarin de coachstijl positieve psychologische uitkomsten teweegbrengt. Met als
doel het vergroten van motivatie, meer zelfwaardering en meer zelfvertrouwen.
De negatieve aspecten van sport worden in hoofdstuk vijf besproken. Een van de negatieve aspecten is het oplopen
van een sportblessure. Met behulp van het model van Wiese-Bjornstal et al. (1998) wordt de dynamiek tussen de
verschillende variabelen die een rol spelen in het herstelproces uitgelegd.
In hoofdstuk zes wordt de aandachtstheorie van Nideffer besproken. Meneer de Jong richt zijn focus vooral intern. Zijn
gedachten en gevoelens leiden hem van het revalidatieproces af. Zijn aandacht verleggen naar externe aandacht kan
hem helpen in zijn revalidatie. In deze hoofdstuk bespreken we ook de cue utilization theorie van Eastbrook (Bakker &
Oudejans, 2019). Bij dhr. De Jong is dit ook een mogelijke verklaring in zijn herstelproces. Door de angst die hij
ervaart, zorgt arousal voor een vernauwing van zijn aandacht. Vervolgens wordt kort besproken hoe de dissociatieve
aandachtsstrategie kan helpen om zijn bewegingsangst weg te nemen.
Als laatste leest u in hoofdstuk zeven twee technieken van mentale training die toegepast kunnen worden om zijn
veerbaarheid te vergroten en zijn herstel positief te beïnvloeden. Mentale voorstellingen kunnen helpen bij blessure
herstel en bij het verbeteren van motorische vaardigheden. Daarnaast is gekozen voor self-talk. Positieve zelfspraak
kan de sporter meer zelfvertrouwen geven en hem helpen met spanning en angst om te gaan. Positieve opmerkingen
zijn belonend en kunnen op die manier gedrag versterken. Er worden vijf strategieën toegelicht om de effectiviteit van
zelfspraak te beïnvloeden.
2
Moduleopdracht
Sportpsychologie voor de
fysiotherapeut
NAAM
STUDENTNUMMER …….
DATUM: 14 AUGUSTUS 2021
PRO EDUCATION
HBO FYSIOTHERAPIE
MODULE SPORTPSYCHOLOGIE VOOR DE FYSIOTHERAPEUT
DOCENT: SABINE DE VRIES
,Voorwoord
Mijn naam is …………., ik woon in Amersfoort en ben 36 jaar oud. Na vele jaren te hebben gewerkt in het toerisme,
was ik op zoek naar een nieuwe uitdaging. Ik ben mijn hele leven al bezig met sporten en een gezonde leefstijl vind ik
erg belangrijk. In februari 2018 ben ik begonnen aan de deeltijdopleiding hbo-fysiotherapie die verzorgd wordt door
Pro Education. Naast de opleiding ben ik werkzaam op de administratieafdeling van een praktijk voor fysiotherapie in
Amersfoort.
Voor u ligt mijn moduleopdracht ter afsluiting van de module Sportpsychologie voor de fysiotherapeut. Deze module is
onderdeel van de minor sportfysiotherapie.
Ik wil mijn docent Sabine de Vries bedanken voor de begeleiding bij deze module.
Ik wens u veel leesplezier toe.
NAAM
Amersfoort, 14 augustus 2021
1
, Samenvatting
In de inleiding leest u de casus van dhr. De jong. Dhr. De Jong voetbalt in de landelijke hoofdklasse. Hij heeft een
aantal weken geleden zijn voorste kruisband afgescheurd en meld zich in de praktijk omdat het herstel niet zo
voorspoedig verloopt als gepland. Uit de anamnese blijkt dan hij veel stress en angst ervaart. Hij is erg gedeprimeerd
omdat het een zware blessure is. Hij heeft geen contact meer met zijn coach en teamgenoten en voelt zich in de steek
gelaten. De oefeningen die hij van zijn fysiotherapeut moet doen volgt hij niet helemaal op omdat hij bang is dat zijn
knie dat nog niet aankan. 4 jaar geleden heeft hij zijn scheenbeen gebroken en is daar toen goed van hersteld. Hij
begrijpt niet waarom het herstel nu stagneert en denk daar zelf geen invloed op te hebben.
Zijn hulvraag is: “Ik wil zo snel mogelijk revalideren en terugkomen op mijn oud niveau zodat ik mijn plek als centrale
aanvallende middenvelder bij mijn team terug kan krijgen en volgend jaar mee kan spelen met de wedstrijden”.
In de eerste hoofdstuk wordt gekeken hoe we de patiënt kunnen motiveren en hoe we doelen kunnen stellen.
We zien dat zijn motivatie momenteel heel laag is. Om zijn motivatie te verhogen worden de drie fundamentele
psychologische behoeften volgens de Self-determination theory besproken. Deze psychologische behoeftes zijn de
behoefte aan competentie, de behoefte aan verbondenheid en de behoefte aan autonomie.
De Achievement Goal Theory wordt als uitgangspunt gebruikt om zijn doelen te stellen. Hierin is gekozen voor de self-
reference criteria, dit betekent dat een prestatie wordt vergeleken met een eerder geleverde prestatie van dezelfde
sporter. In dit geval wordt zijn herstelproces vergeleken met zijn eerder succesvolle herstel van zijn
scheenbeenblessure. Dit kan zijn motivatie en zelfvertrouwen weer verhogen. In samenspraak met meneer De Jong
zijn er taakgerichte doelen gesteld waar persoonlijk voortgang en verbetering van vaardigheden voorop staan.
In de tweede hoofdstuk wordt de attributietheorie van Weiner toegelicht, dit geeft een verklaring waaraan goede en
slechte prestaties toe te schrijven zijn. We zien nu dat Dhr. De Jong het vertraagde herstelproces toeschrijft aan
externe-, oncontroleerbare factoren: zijn lichaam werkt niet mee in het herstel en hij denkt daar zelf geen invloed op te
hebben. De oefeningen en adviezen van de fysiotherapeut werken volgens hem niet dus dat volgt hij niet op. Om de
ongunstige attributies van dhr. De jong positief te kunnen beïnvloeden worden vragen gesteld volgens de drie
informatiebronnen die door Kelley zijn onderscheiden: consistentie, overeenkomstigheid en onderscheidenheid
(Bakker & Oudejans, 2019).
Hoofdstuk drie gaat over de emoties die een rol spelen in zijn herstelproces. Bij dhr. De Jong zien we met name
negatieve emoties. Droevigheid, onzekerheid over zijn voetbalcarrière, angst om zijn been te gebruiken en angst om
nooit meer te kunnen voetballen. Daarnaast heeft hij het gevoel geen invloed uit te kunnen oefenen op zijn herstel. Al
deze emoties geven hem veel stress wat weer een negatief invloed heeft op het herstelvermogen. Deze emoties
vertaalt zich in passief gedrag, de neiging om niets te doen, hij zet zich niet volledig in om aan het herstel te werken.
Vervolgens bespreken we in hoofdstuk vier wat de rol is van zijn team en vooral van zijn coach. De coach heeft groot
invloed op de psychologische toestand van de sporter. We zien dat er een link bestaat tussen coachgedrag en de drie
fundamentele behoeften (Self-determination theory) van de sporters en hun motivatie. Voor meneer De Jong moet er
een leerklimaat worden gecreëerd, waarin de coachstijl positieve psychologische uitkomsten teweegbrengt. Met als
doel het vergroten van motivatie, meer zelfwaardering en meer zelfvertrouwen.
De negatieve aspecten van sport worden in hoofdstuk vijf besproken. Een van de negatieve aspecten is het oplopen
van een sportblessure. Met behulp van het model van Wiese-Bjornstal et al. (1998) wordt de dynamiek tussen de
verschillende variabelen die een rol spelen in het herstelproces uitgelegd.
In hoofdstuk zes wordt de aandachtstheorie van Nideffer besproken. Meneer de Jong richt zijn focus vooral intern. Zijn
gedachten en gevoelens leiden hem van het revalidatieproces af. Zijn aandacht verleggen naar externe aandacht kan
hem helpen in zijn revalidatie. In deze hoofdstuk bespreken we ook de cue utilization theorie van Eastbrook (Bakker &
Oudejans, 2019). Bij dhr. De Jong is dit ook een mogelijke verklaring in zijn herstelproces. Door de angst die hij
ervaart, zorgt arousal voor een vernauwing van zijn aandacht. Vervolgens wordt kort besproken hoe de dissociatieve
aandachtsstrategie kan helpen om zijn bewegingsangst weg te nemen.
Als laatste leest u in hoofdstuk zeven twee technieken van mentale training die toegepast kunnen worden om zijn
veerbaarheid te vergroten en zijn herstel positief te beïnvloeden. Mentale voorstellingen kunnen helpen bij blessure
herstel en bij het verbeteren van motorische vaardigheden. Daarnaast is gekozen voor self-talk. Positieve zelfspraak
kan de sporter meer zelfvertrouwen geven en hem helpen met spanning en angst om te gaan. Positieve opmerkingen
zijn belonend en kunnen op die manier gedrag versterken. Er worden vijf strategieën toegelicht om de effectiviteit van
zelfspraak te beïnvloeden.
2
