Klinische anatomie
Les 1: tractus respiratorius
Embryologie
Fistula = verbinding tussen trachea en oesophagus → eten komt in de luchtpijp
terecht
Acinus = deel van de longen dat bestaat uit een terminale bronchiolus,
alveolaire kanalen en alveolaire zakken die bestaan uit clusters van alveoli waar
de gasuitwisseling met het bloed plaatsvindt.
Ademhaling
Bij een diepe ademhaling (zowel in- als uitademing) → signaal naar de hersenen → ontspannen en
kalmeren.
Vervolgens sturen de hersenen dit signaal naar je lichaam.
In gespannen situaties zul je meestal op een meer oppervlakkige, onrustige manier ademhalen.
Het ritme van je ademhaling zegt dus veel over je lichamelijke en geestelijke toestand.
Lichaamscellen hebben energie nodig voor al hun stofwisselingsactiviteiten
Een snelle ademhaling kan leiden tot klachten:
1. Ademhalingsklachten: Kortademigheid, beklemd gevoel op de borst, veel zuchten
2. Hartklachten: hartkloppingen, pijn of steken in de borst
3. Krampklachten: stijfheid van de spieren, tintelingen in handen of rond de mond
4. Klachten van het CZS: duizeligheid, zwart voor de ogen, droge mond, transpireren
5. Maagdarmklachten: misselijkheid, buikpijn, opgeblazen gevoel, overgeven
6. Algemene klachten: gespannenheid, angst, paniek, slaapproblemen
Status van de ingeademde lucht varieert:
• Droog, koud, stoffig, warm, vochtig
De ingeademde lucht wordt:
- Verwarmd of gekoeld naar lichaamstemperatuur (de neus zorgt voor de ideale temperatuur)
- Verzadigd met waterdamp
- Gezuiverd door mucus (aanhechting stofdeeltjes)
1
,Cavum nasi (neusholte):
- Voornaamste aanvoerroute van de lucht
- Conchae nasalis (schubben) vergroten het oppervlak en veroorzaken
turbulentie waardoor de lucht veel beter gefilterd wordt
Functies:
Opwarming:
➔ Hiervoor zorgt de enorme doorbloeding van de neusslijmvliezen
Filtering en zuivering:
➔ Haren van de voorste nares vangen de grotere deeltjes
➔ Mucosa vangt kleinere deeltjes op (stof en bacteriën)
➔ Mucosa beschermt onderliggend epitheel tegen irritatie en uitdroging
➔ Trilharen drijven het slijm naar de keel waar het wordt doorgeslikt of opgehoest
Bevochtiging:
➔ Luchtverplaatsing over vochtig slijmvlies
Pharynx (keelholte)
• 12 to 14cm lange buis van schedelbasis tot ± C6
• Achter de neus, mond en larynx en breder aan de bovenkant
Examen: welke delen bevat de pharynx + beschrijf
1) Nasopharynx
➔ Achter de neusholte boven het palatum molle (zachte verhemelte)
➔ Lateraal uitmonding tuba auditiva (Eustachius) = verbinding middenoor
➔ Achterwand tonsillae pharyngeae (neusamandelen)
➔ Vooral zichtbaar bij kinderen tot 7j, atrofiëren daarna geleidelijk
2) Oropharynx
➔ Achter de mondholte (palatum molle tot C3)
➔ Zijwanden lopen over in zacht verhemelte waardoor 2 plooien
ontstaan
► Arcus Palatoglossus
► Arcus Palatopharyngeus
► Tussen deze plooien bevindt zich reticulair bindweefsel = Tonsilla Palatina
Tijdens slikbeweging worden de naso- en oropharynx van elkaar gescheiden door de uvula (huig)
3) Laryngopharynx
➔ Strekt zich uit van de oropharynx tot C6 (tot de trachea & oesophagus)
2
,Functies pharynx:
- Doorgang lucht & voedsel
- Opwarming en bevochtiging
- Smaak (via de N.Olfactorius)
- Gehoor: tuba auditiva
- Bescherming (lymfecellen in reticulair bindweefsel)
- Spraak (resonantiekamer samen met sinussen)
Larynx
Verbindt de laryngopharynx en de trachea
Thv C3 tot C6
Na puberteit bij mannen groter
Bestaat uit kraakbeen:
- Cartilago thyroidea
- Cartilago cricoidea
- Cartilagines arytenoideae
- Epiglottis (elastisch kraakbeen)
Cartilago thyroidea:
- Meest naar voor
- Hyalien kraakbeen (halve ringen)
- Voorkant nek en vormt de prominentia laryngea (adamsappel →
resonantiekamer)
Cartilago cricoidea:
- Hyalien kraakbeen
- Omringt volledig de larynx
- Bedekt met cylinderepitheel met trilharen
Cartilagines arytenoideae:
- 2 piramidevormige hyalien kraakbeenderen bovenop het ringkraakbeen
- Vormen de aanhechting voor de stembanden
Epiglottis:
- Bladvormig hyalien kraakbeen plaatje
- Sluit larynx af tijdens klikken = bescherming trachea en bronchi
Functies larynx:
- Spraak/geluid
- Bescherming van de onderste luchtwegen
- Doorgang voor lucht
- Bevochtigen, filteren en opwarmen
3
, Trachea
Verlengstuk van de larynx tot +/- Th5
10-11cm lang
Algemene bouw:
- Lengte ongeveer 10 à 12cm
- Verbindt de keelholte met de hoofdbronchi
- Ventraal bedekt door schilklierweefsel
- Dorsaal begrensd door oesophagus
- Vormvast lumen door hoefijzervormige kraakbeenringen → eten in de oesophagus kan
duwen tegen de trachea, dus trachea moet enigszins mee kunnen bewegen (oesophagus =
plat, trachea heeft kraakbeenringen)
- De trachea bestaat uit 3 weefsellagen en wordt opengehouden door 16 tot 20 onvolledige C-
vormige hyalien kraakbeenringen
- Delen van de wand:
- Mucosa
- Tunica fibrocartilaginea
- Tunica adventitia
- Paries membranosus
- Hyalien kraakbeen
Functies:
- Ondersteuning en doorgankelijkheid
- Mucociliair transport
- Hoestreflex
- Opwarming, bevochtiging en filtering
- Overgang naar de longen
Pulmones
Bouw:
- Apex (komt boven de eerste rib)
- Basis
- Costaal oppervlak (direct contact met het costale kraakbeen)
- Mediaal oppervlak (bevat longhilus; bloedvaten vertrekken en komen binnen)
- +/- 2,5cm boven midden clavicula, nauw contact met de bloedvaten en zenuwen (N.Vagus) in
de nekbasis
Links: 2 lobben; rechts: 3 lobben
Rechts:
- Lobus superior = 3 segmenten
- Lobus medius = 2 segmenten
- Lobus inderior = 5 segmenten
Midden = hilus (arteriën, venen en zenuw komen binnen in de long)
4
Les 1: tractus respiratorius
Embryologie
Fistula = verbinding tussen trachea en oesophagus → eten komt in de luchtpijp
terecht
Acinus = deel van de longen dat bestaat uit een terminale bronchiolus,
alveolaire kanalen en alveolaire zakken die bestaan uit clusters van alveoli waar
de gasuitwisseling met het bloed plaatsvindt.
Ademhaling
Bij een diepe ademhaling (zowel in- als uitademing) → signaal naar de hersenen → ontspannen en
kalmeren.
Vervolgens sturen de hersenen dit signaal naar je lichaam.
In gespannen situaties zul je meestal op een meer oppervlakkige, onrustige manier ademhalen.
Het ritme van je ademhaling zegt dus veel over je lichamelijke en geestelijke toestand.
Lichaamscellen hebben energie nodig voor al hun stofwisselingsactiviteiten
Een snelle ademhaling kan leiden tot klachten:
1. Ademhalingsklachten: Kortademigheid, beklemd gevoel op de borst, veel zuchten
2. Hartklachten: hartkloppingen, pijn of steken in de borst
3. Krampklachten: stijfheid van de spieren, tintelingen in handen of rond de mond
4. Klachten van het CZS: duizeligheid, zwart voor de ogen, droge mond, transpireren
5. Maagdarmklachten: misselijkheid, buikpijn, opgeblazen gevoel, overgeven
6. Algemene klachten: gespannenheid, angst, paniek, slaapproblemen
Status van de ingeademde lucht varieert:
• Droog, koud, stoffig, warm, vochtig
De ingeademde lucht wordt:
- Verwarmd of gekoeld naar lichaamstemperatuur (de neus zorgt voor de ideale temperatuur)
- Verzadigd met waterdamp
- Gezuiverd door mucus (aanhechting stofdeeltjes)
1
,Cavum nasi (neusholte):
- Voornaamste aanvoerroute van de lucht
- Conchae nasalis (schubben) vergroten het oppervlak en veroorzaken
turbulentie waardoor de lucht veel beter gefilterd wordt
Functies:
Opwarming:
➔ Hiervoor zorgt de enorme doorbloeding van de neusslijmvliezen
Filtering en zuivering:
➔ Haren van de voorste nares vangen de grotere deeltjes
➔ Mucosa vangt kleinere deeltjes op (stof en bacteriën)
➔ Mucosa beschermt onderliggend epitheel tegen irritatie en uitdroging
➔ Trilharen drijven het slijm naar de keel waar het wordt doorgeslikt of opgehoest
Bevochtiging:
➔ Luchtverplaatsing over vochtig slijmvlies
Pharynx (keelholte)
• 12 to 14cm lange buis van schedelbasis tot ± C6
• Achter de neus, mond en larynx en breder aan de bovenkant
Examen: welke delen bevat de pharynx + beschrijf
1) Nasopharynx
➔ Achter de neusholte boven het palatum molle (zachte verhemelte)
➔ Lateraal uitmonding tuba auditiva (Eustachius) = verbinding middenoor
➔ Achterwand tonsillae pharyngeae (neusamandelen)
➔ Vooral zichtbaar bij kinderen tot 7j, atrofiëren daarna geleidelijk
2) Oropharynx
➔ Achter de mondholte (palatum molle tot C3)
➔ Zijwanden lopen over in zacht verhemelte waardoor 2 plooien
ontstaan
► Arcus Palatoglossus
► Arcus Palatopharyngeus
► Tussen deze plooien bevindt zich reticulair bindweefsel = Tonsilla Palatina
Tijdens slikbeweging worden de naso- en oropharynx van elkaar gescheiden door de uvula (huig)
3) Laryngopharynx
➔ Strekt zich uit van de oropharynx tot C6 (tot de trachea & oesophagus)
2
,Functies pharynx:
- Doorgang lucht & voedsel
- Opwarming en bevochtiging
- Smaak (via de N.Olfactorius)
- Gehoor: tuba auditiva
- Bescherming (lymfecellen in reticulair bindweefsel)
- Spraak (resonantiekamer samen met sinussen)
Larynx
Verbindt de laryngopharynx en de trachea
Thv C3 tot C6
Na puberteit bij mannen groter
Bestaat uit kraakbeen:
- Cartilago thyroidea
- Cartilago cricoidea
- Cartilagines arytenoideae
- Epiglottis (elastisch kraakbeen)
Cartilago thyroidea:
- Meest naar voor
- Hyalien kraakbeen (halve ringen)
- Voorkant nek en vormt de prominentia laryngea (adamsappel →
resonantiekamer)
Cartilago cricoidea:
- Hyalien kraakbeen
- Omringt volledig de larynx
- Bedekt met cylinderepitheel met trilharen
Cartilagines arytenoideae:
- 2 piramidevormige hyalien kraakbeenderen bovenop het ringkraakbeen
- Vormen de aanhechting voor de stembanden
Epiglottis:
- Bladvormig hyalien kraakbeen plaatje
- Sluit larynx af tijdens klikken = bescherming trachea en bronchi
Functies larynx:
- Spraak/geluid
- Bescherming van de onderste luchtwegen
- Doorgang voor lucht
- Bevochtigen, filteren en opwarmen
3
, Trachea
Verlengstuk van de larynx tot +/- Th5
10-11cm lang
Algemene bouw:
- Lengte ongeveer 10 à 12cm
- Verbindt de keelholte met de hoofdbronchi
- Ventraal bedekt door schilklierweefsel
- Dorsaal begrensd door oesophagus
- Vormvast lumen door hoefijzervormige kraakbeenringen → eten in de oesophagus kan
duwen tegen de trachea, dus trachea moet enigszins mee kunnen bewegen (oesophagus =
plat, trachea heeft kraakbeenringen)
- De trachea bestaat uit 3 weefsellagen en wordt opengehouden door 16 tot 20 onvolledige C-
vormige hyalien kraakbeenringen
- Delen van de wand:
- Mucosa
- Tunica fibrocartilaginea
- Tunica adventitia
- Paries membranosus
- Hyalien kraakbeen
Functies:
- Ondersteuning en doorgankelijkheid
- Mucociliair transport
- Hoestreflex
- Opwarming, bevochtiging en filtering
- Overgang naar de longen
Pulmones
Bouw:
- Apex (komt boven de eerste rib)
- Basis
- Costaal oppervlak (direct contact met het costale kraakbeen)
- Mediaal oppervlak (bevat longhilus; bloedvaten vertrekken en komen binnen)
- +/- 2,5cm boven midden clavicula, nauw contact met de bloedvaten en zenuwen (N.Vagus) in
de nekbasis
Links: 2 lobben; rechts: 3 lobben
Rechts:
- Lobus superior = 3 segmenten
- Lobus medius = 2 segmenten
- Lobus inderior = 5 segmenten
Midden = hilus (arteriën, venen en zenuw komen binnen in de long)
4
