HOOFDSTUK 1
GEDRAG
1.1 DIERENWELZIJN
KENNIS VAN GEDRAG
Gedrag: alles wat dieren en mensen doen of laten. Bij gedragsonderzoek gaat het om reacties die dieren
vertonen in verschillende situaties en niet om karaktertrekken. Gedrag is aangepast aan de
leefomstandigheden.
ONTSTAAN VAN GEDRAG
Inwendige prikkel: Prikkel van binnenuit, hormonen of honger- en dorst gevoel
Uitwendige prikkel: Prikkel van buitenaf, bewegingen of geur en geluiden
Paringsgedrag ontstaat door een combinatie van deze prikkels, de motiverende factoren. Elke prikkel die je
binnenkrijgt verhoogt de motivatie, bereidheid om een gedrag uit te voeren. Als de motivatie boven de
drempelwaarde uitkomt leidt dit tot een bepaald gedrag: de respons.
OPBOUW VAN GEDRAG
Gedrag is opgebouwd uit gedragssystemen (voedingsgedrag) met gedragselementen (wroeten en snuffelen).
Vaste volgorden van gedragselementen vormen gedragsketens, bijvoorbeeld afbijten, dan kauwen en dan
slikken.
NATUURLIJK GEDRAG EN WELZIJN
Via observeren brengen onderzoekers het natuurlijke gedrag van dieren ik kaart. Ook onderzoeken ze functies
van gedrag:
Functie van het gedrag is het overleven van het individu (eten, drinken, beschutting zoeken) of het
overleven van de soort (voortplanten en jongen verzorgen).
Welzijn van dieren in gevangenschap is groter wanneer ze hun natuurlijke gedrag kunnen vertonen. Zo is
groepshuisvesting beter dan individueel houden van dieren --> sociaal gedrag kunnen vertonen. Gedrag van
dieren levert aanwijzingen op hun welzijn --> agressief of stress gedrag betekent vaak een slecht welzijn.
1.2 GEDRAG BESTUDEREN
DIERENGEDRAG VASTLEGGEN
De tak van wetenschap die dierengedrag onderzoekt is, ethologie. Hier wordt een ethogram voor gebruikt. Het
onderzoeken doe je door te observeren, tellen en te meten. Dit is altijd objectief, dus zonder oordeel vooraf.
Gedragsonderzoekers kijken welke prikkels een dier ontvangt (input) en welk gedrag vervolgens optreedt
(output).
Antropomorf: subjectieve benadering --> emotioneel geladen termen en menselijke interpretaties van gedrag.
Gedragsonderzoek is vaak een beschrijvend onderzoek , het maken van een protocol en ethogram is een
voorbeeld hiervan.
GEDRAG
1.1 DIERENWELZIJN
KENNIS VAN GEDRAG
Gedrag: alles wat dieren en mensen doen of laten. Bij gedragsonderzoek gaat het om reacties die dieren
vertonen in verschillende situaties en niet om karaktertrekken. Gedrag is aangepast aan de
leefomstandigheden.
ONTSTAAN VAN GEDRAG
Inwendige prikkel: Prikkel van binnenuit, hormonen of honger- en dorst gevoel
Uitwendige prikkel: Prikkel van buitenaf, bewegingen of geur en geluiden
Paringsgedrag ontstaat door een combinatie van deze prikkels, de motiverende factoren. Elke prikkel die je
binnenkrijgt verhoogt de motivatie, bereidheid om een gedrag uit te voeren. Als de motivatie boven de
drempelwaarde uitkomt leidt dit tot een bepaald gedrag: de respons.
OPBOUW VAN GEDRAG
Gedrag is opgebouwd uit gedragssystemen (voedingsgedrag) met gedragselementen (wroeten en snuffelen).
Vaste volgorden van gedragselementen vormen gedragsketens, bijvoorbeeld afbijten, dan kauwen en dan
slikken.
NATUURLIJK GEDRAG EN WELZIJN
Via observeren brengen onderzoekers het natuurlijke gedrag van dieren ik kaart. Ook onderzoeken ze functies
van gedrag:
Functie van het gedrag is het overleven van het individu (eten, drinken, beschutting zoeken) of het
overleven van de soort (voortplanten en jongen verzorgen).
Welzijn van dieren in gevangenschap is groter wanneer ze hun natuurlijke gedrag kunnen vertonen. Zo is
groepshuisvesting beter dan individueel houden van dieren --> sociaal gedrag kunnen vertonen. Gedrag van
dieren levert aanwijzingen op hun welzijn --> agressief of stress gedrag betekent vaak een slecht welzijn.
1.2 GEDRAG BESTUDEREN
DIERENGEDRAG VASTLEGGEN
De tak van wetenschap die dierengedrag onderzoekt is, ethologie. Hier wordt een ethogram voor gebruikt. Het
onderzoeken doe je door te observeren, tellen en te meten. Dit is altijd objectief, dus zonder oordeel vooraf.
Gedragsonderzoekers kijken welke prikkels een dier ontvangt (input) en welk gedrag vervolgens optreedt
(output).
Antropomorf: subjectieve benadering --> emotioneel geladen termen en menselijke interpretaties van gedrag.
Gedragsonderzoek is vaak een beschrijvend onderzoek , het maken van een protocol en ethogram is een
voorbeeld hiervan.
