1. CHEILITIS ANGULARIS Lippen
= Rhagaden, Perlèche
Wat: Scheurmond huid wordt zacht en week door vochtigheid =
schimmelinfectie
Oorzaak:
- Chronische irritatie (vb. slecht zittend gebitsprotese)
- Vitamine B12 deficiëntie
- Sjörgen (systeemziekte) traan-en speekselklieren
werken minder goed
Symptomen:
- Fissuren thv mondhoeken
Behandeling:
- Antimycotische zalf = antischimmelzalf
- Oorzaak wegnemen bv. B12 toedienen
2. HERPES LABLIALIS Lippen
Wat: Koortsblaasjes (door een virale infectie)
Oorzaak:
- Herpes simplex virus type 1
- Besmetting via speeksel
- Primaire infectie: vaak asymptomisch
- Secundaire infectie: reactivaite vanuit ganglion
Symptomen:
- Prodromale fase: tintelingen, jeuk of branderig gevoel
- Na 1/2 dagen: erytheem vesikels pustels crustae
Behandeling:
- Spontane genezing
- Pijnstilling
- Anti-virale medicatie
Diagnose: Kliniek o.b.v. wat we zien
1. GINGIVITIS Tandvlees
Wat: Ontsteking van het tandvlees
Oorzaak:
- Bacterieën in tandplaque (door vuiligheid na eten, kan
verkalken in tand
- Onderliggende ziekte (vb. HIV of leukemie)
Symptomen:
1. Zwelling en roodheid van het tandvlees
2. Rond 1 of meerdere gebitselementen
3. Snel bloeden bij aanraken; vb. tanden poetsen
4. Meestal niet pijnlijk
Behandeling: Goede mondhygiëne: tanden poetsen, flossen,
mondspoelingen
2. PARODONTITIS/PERIODONTITIS Tandvlees
Wat: Verlies van het bot van de tandkassen
Oorzaak:
- Onbehandelde gingivitis
Symptomen:
1. Verhoogde mobiliteit van de tandelementen
2. Verlies van tandelementen
Behandeling:
- Tandnazicht
- Verwijderen tandplaque en tandsteen
3. EPULIS Tandvlees
Wat: Lokale zwelling van het tandvlees
Oorzaak:
- Chronische ontsteking (≠ abces)
- Hormonaal (zwangerschap, epulis gravidarum)
Symptomen:
- Geen, niet pijnlijk
Behandeling:
- Spontaan verdwijnen
- Geen
CAVE: Neoplasma tandvlees of onderliggend kaakbot Tandvlees
, 4. FIBROMATOSE
Wat: Gegeneraliseerde bindweefseltoename van het tandvlees
Oorzaak:
- Erfelijk
- Gebruik van sommige anti-epileptica en immunosuppressiva
(vooral transplantatiepatiënten)
- Kan bij het dragen van een beugel
Symptomen:
- Geen
- Gegeneraliseerde zwelling van het tandvlees
Behandeling:
- STOP oorzakelijke medicatie of medicatie vervangen
- Chirurgische correctie zo nodig
1. ULCERATIES – AFTOTIS/STOMATITIS APHTHOSA Mondslijmvlies
Wat: Erosies/ ulceraties van het mondslijmvlies (= aftjes)
Oorzaak:
- Niet gekend
- Uitgelokt door stress, wondjes, hormonale factoren
Symptomen:
1. Witgrijs met hyperemisch slijmvlies errond
2. Pijn
3. Recidiverend
4. Solitair of multipel
Behandeling:
- Spontane genezing
- Zo ernstig
Mondspoeling: antibiotica, pijnstilling (lidocaïne)
Corticoïden
Aanstippen van aften (niet bewezen)
2. WITTE AFWIJKINGEN Mondslijmvlies
2.1. CANDIDIASIS
Wat: Schimmelinfectie
Wie: 4% van de zuigelingen
Oorzaak:
- Candida albicans
- Commensaal van de mondflora (40%)
- Lokale predisponerende factoren
Chronische irritatie
Slechte mondhygiëne
Lokaal gebruik of inhalatie van corticosteroïden
Droge mond
Bestraling van de mondholte
Roken
- Algemene predisponerende factoren
Afweerstoornissen
Endocriene stoornissen
Ondervoeding en malabsorptie
Bloedafwijkingen
Ernstig algemeen lijden
Gebruik van geneesmiddelen zoals corticosteroïden,
antibiotica, cytostatica
- Zuigelingen
Vaginale candida-infectie bij de moeder tijdens partus
Candida ter hoogte van de tepel tijdens borstvoeding
Candida op speen of vinger
Symptomen:
- Pseudomembraneuze vorm (spruw)
Witte (melkachtig), gemakkelijk afschraapbare
plaques
Voorkomend op wangslijmvlies, tongranden,
verhemelte, oropharynx
Branderig gevoelen en symmetrisch
- Erythemateuze vorm
Glanzend rood aspect van het slijmvlies
Voorkomend op tongrug en verhemelte
Pijnlijk en branderig
Klinisch onderzoek:
- Klinisch beeld
- Ev. Aanwezigheid van candida aantonen dmv.
Schimmelkweek
Cytologisch onderzoek van schraapsel
Behandeling:
- Eliminatie van predisponerende factoren
- Mondspoelingen en/of lokale applicatie van anti-
schimmelpreparaten
- Systemische behandeling
= Rhagaden, Perlèche
Wat: Scheurmond huid wordt zacht en week door vochtigheid =
schimmelinfectie
Oorzaak:
- Chronische irritatie (vb. slecht zittend gebitsprotese)
- Vitamine B12 deficiëntie
- Sjörgen (systeemziekte) traan-en speekselklieren
werken minder goed
Symptomen:
- Fissuren thv mondhoeken
Behandeling:
- Antimycotische zalf = antischimmelzalf
- Oorzaak wegnemen bv. B12 toedienen
2. HERPES LABLIALIS Lippen
Wat: Koortsblaasjes (door een virale infectie)
Oorzaak:
- Herpes simplex virus type 1
- Besmetting via speeksel
- Primaire infectie: vaak asymptomisch
- Secundaire infectie: reactivaite vanuit ganglion
Symptomen:
- Prodromale fase: tintelingen, jeuk of branderig gevoel
- Na 1/2 dagen: erytheem vesikels pustels crustae
Behandeling:
- Spontane genezing
- Pijnstilling
- Anti-virale medicatie
Diagnose: Kliniek o.b.v. wat we zien
1. GINGIVITIS Tandvlees
Wat: Ontsteking van het tandvlees
Oorzaak:
- Bacterieën in tandplaque (door vuiligheid na eten, kan
verkalken in tand
- Onderliggende ziekte (vb. HIV of leukemie)
Symptomen:
1. Zwelling en roodheid van het tandvlees
2. Rond 1 of meerdere gebitselementen
3. Snel bloeden bij aanraken; vb. tanden poetsen
4. Meestal niet pijnlijk
Behandeling: Goede mondhygiëne: tanden poetsen, flossen,
mondspoelingen
2. PARODONTITIS/PERIODONTITIS Tandvlees
Wat: Verlies van het bot van de tandkassen
Oorzaak:
- Onbehandelde gingivitis
Symptomen:
1. Verhoogde mobiliteit van de tandelementen
2. Verlies van tandelementen
Behandeling:
- Tandnazicht
- Verwijderen tandplaque en tandsteen
3. EPULIS Tandvlees
Wat: Lokale zwelling van het tandvlees
Oorzaak:
- Chronische ontsteking (≠ abces)
- Hormonaal (zwangerschap, epulis gravidarum)
Symptomen:
- Geen, niet pijnlijk
Behandeling:
- Spontaan verdwijnen
- Geen
CAVE: Neoplasma tandvlees of onderliggend kaakbot Tandvlees
, 4. FIBROMATOSE
Wat: Gegeneraliseerde bindweefseltoename van het tandvlees
Oorzaak:
- Erfelijk
- Gebruik van sommige anti-epileptica en immunosuppressiva
(vooral transplantatiepatiënten)
- Kan bij het dragen van een beugel
Symptomen:
- Geen
- Gegeneraliseerde zwelling van het tandvlees
Behandeling:
- STOP oorzakelijke medicatie of medicatie vervangen
- Chirurgische correctie zo nodig
1. ULCERATIES – AFTOTIS/STOMATITIS APHTHOSA Mondslijmvlies
Wat: Erosies/ ulceraties van het mondslijmvlies (= aftjes)
Oorzaak:
- Niet gekend
- Uitgelokt door stress, wondjes, hormonale factoren
Symptomen:
1. Witgrijs met hyperemisch slijmvlies errond
2. Pijn
3. Recidiverend
4. Solitair of multipel
Behandeling:
- Spontane genezing
- Zo ernstig
Mondspoeling: antibiotica, pijnstilling (lidocaïne)
Corticoïden
Aanstippen van aften (niet bewezen)
2. WITTE AFWIJKINGEN Mondslijmvlies
2.1. CANDIDIASIS
Wat: Schimmelinfectie
Wie: 4% van de zuigelingen
Oorzaak:
- Candida albicans
- Commensaal van de mondflora (40%)
- Lokale predisponerende factoren
Chronische irritatie
Slechte mondhygiëne
Lokaal gebruik of inhalatie van corticosteroïden
Droge mond
Bestraling van de mondholte
Roken
- Algemene predisponerende factoren
Afweerstoornissen
Endocriene stoornissen
Ondervoeding en malabsorptie
Bloedafwijkingen
Ernstig algemeen lijden
Gebruik van geneesmiddelen zoals corticosteroïden,
antibiotica, cytostatica
- Zuigelingen
Vaginale candida-infectie bij de moeder tijdens partus
Candida ter hoogte van de tepel tijdens borstvoeding
Candida op speen of vinger
Symptomen:
- Pseudomembraneuze vorm (spruw)
Witte (melkachtig), gemakkelijk afschraapbare
plaques
Voorkomend op wangslijmvlies, tongranden,
verhemelte, oropharynx
Branderig gevoelen en symmetrisch
- Erythemateuze vorm
Glanzend rood aspect van het slijmvlies
Voorkomend op tongrug en verhemelte
Pijnlijk en branderig
Klinisch onderzoek:
- Klinisch beeld
- Ev. Aanwezigheid van candida aantonen dmv.
Schimmelkweek
Cytologisch onderzoek van schraapsel
Behandeling:
- Eliminatie van predisponerende factoren
- Mondspoelingen en/of lokale applicatie van anti-
schimmelpreparaten
- Systemische behandeling