ETHIEK IN DE
GEZONDHEIDSZORG
Kwetsbare waardigheid
Jolien Van Baelen
,1|Pagina
, HOOFDSTUK 1:
WAARDIGHEIDSBEVORDERENDE
ZORG
Kwetsbaarheid, zorg en waardigheid als ethische fundamenten
van gezondheidszorg
2|Pagina
, ETHIEK VAN PRINCIPES
CONFLICT VAN PRINCIPES
Elk ethisch probleem wordt opgevat als een conflict van rechten en plichten.
Meer specifiek zijn er vier conflicterende principes die een arts moet respecteren:
1. Respect voor autonomie
Dit is een zeer recent principe (jaren 60). Hierbij is het principe van informed consent
zeer belangrijk. De patiënt moet steeds op de hoogte worden gesteld van de
behandeling en moet toestemming geven. Je moet de autonome wens van de patiënt
respecteren en niets doen wat tegen zijn / haar wil ingaat.
2. Doe geen kwaad (nonmaleficence)
Dit is een oud principe in de medische ethiek. Dit houdt in dat je als hulpverlener de
patiënt geen schade mag berokkenen. De uitkomst van de interventie mag dus niet
slechter zijn dan wanneer er geen interventie uitgevoerd zou zijn.
3. Goed doen (beneficence)
Je moet te allen tijde het welzijn van de patiënt nastreven.
4. Rechtvaardigheid
Dit is het sociaal ethisch principe, waarbij breder wordt gekeken dan de context tussen
de arts en de patiënt. Het principe gaat over hoe de gezondheidszorg georganiseerd
wordt op maatschappelijk en globaal niveau.
Patiënten moeten gelijke toegang hebben tot gezondheidszorg. Er mag geen
discriminatie zijn tussen de patiënten op basis van hun afkomst.
Een ethisch probleem stelt zich dus wanneer twee of meer van deze principes met elkaar in
conflict komen. Voorbeeld:
‘Een bewusteloos patiënt kan geen toestemming geven om een operatie te ondergaan’.
Je kan de autonomie van de patiënt niet respecteren van de patiënt is niet autonoom.
Langs de andere kant moet je goed doen.
Hoe lossen we dit op? De naaste van de patiënt geeft toestemming of er is een
wilsbeschikking. Als de arts helemaal geen indicatie heeft van de wil van de patiënt,
zal de arts de heelkundige ingreep uitvoeren als hij ervan overtuigd is dat dat het
beste is voor de patiënt.
‘Abortus’. Je dood het kind (kwaad doen). Langs de andere kant doe je dat op vraag van
de moeder (respect voor autonomie). Een bijkomende complicatie is dat de twee
principes betrekking hebben op twee verschillende personen. Slechts één van de twee
individuen kan zijn wil uiten.
‘Euthanasie’. Hetzelfde: autonome wens van de patiënt versus kwaad doen. Bij
euthanasie hebben de twee principes wel betrekking tot dezelfde persoon. Dit is dus een
lichter ethisch probleem dan abortus.
Casus van Caroline (p.18 v.h. boek): De geïnformeerde vraag van Caroline om euthanasie te
krijgen wordt mogelijk beïnvloed door haar chronische depressie. Het gaat dus om psychisch
lijden. Maakt haar doodswens niet deel uit van haar pathologische ingesteldheid op dit
moment? Wat betekent respect voor autonomie dan in deze casus? Anderzijds moet je je
afvragen of euthanasie geen schade zal berokkenen. De vrouw lijdt heel erg, maar ze staat nog
3|Pagina
GEZONDHEIDSZORG
Kwetsbare waardigheid
Jolien Van Baelen
,1|Pagina
, HOOFDSTUK 1:
WAARDIGHEIDSBEVORDERENDE
ZORG
Kwetsbaarheid, zorg en waardigheid als ethische fundamenten
van gezondheidszorg
2|Pagina
, ETHIEK VAN PRINCIPES
CONFLICT VAN PRINCIPES
Elk ethisch probleem wordt opgevat als een conflict van rechten en plichten.
Meer specifiek zijn er vier conflicterende principes die een arts moet respecteren:
1. Respect voor autonomie
Dit is een zeer recent principe (jaren 60). Hierbij is het principe van informed consent
zeer belangrijk. De patiënt moet steeds op de hoogte worden gesteld van de
behandeling en moet toestemming geven. Je moet de autonome wens van de patiënt
respecteren en niets doen wat tegen zijn / haar wil ingaat.
2. Doe geen kwaad (nonmaleficence)
Dit is een oud principe in de medische ethiek. Dit houdt in dat je als hulpverlener de
patiënt geen schade mag berokkenen. De uitkomst van de interventie mag dus niet
slechter zijn dan wanneer er geen interventie uitgevoerd zou zijn.
3. Goed doen (beneficence)
Je moet te allen tijde het welzijn van de patiënt nastreven.
4. Rechtvaardigheid
Dit is het sociaal ethisch principe, waarbij breder wordt gekeken dan de context tussen
de arts en de patiënt. Het principe gaat over hoe de gezondheidszorg georganiseerd
wordt op maatschappelijk en globaal niveau.
Patiënten moeten gelijke toegang hebben tot gezondheidszorg. Er mag geen
discriminatie zijn tussen de patiënten op basis van hun afkomst.
Een ethisch probleem stelt zich dus wanneer twee of meer van deze principes met elkaar in
conflict komen. Voorbeeld:
‘Een bewusteloos patiënt kan geen toestemming geven om een operatie te ondergaan’.
Je kan de autonomie van de patiënt niet respecteren van de patiënt is niet autonoom.
Langs de andere kant moet je goed doen.
Hoe lossen we dit op? De naaste van de patiënt geeft toestemming of er is een
wilsbeschikking. Als de arts helemaal geen indicatie heeft van de wil van de patiënt,
zal de arts de heelkundige ingreep uitvoeren als hij ervan overtuigd is dat dat het
beste is voor de patiënt.
‘Abortus’. Je dood het kind (kwaad doen). Langs de andere kant doe je dat op vraag van
de moeder (respect voor autonomie). Een bijkomende complicatie is dat de twee
principes betrekking hebben op twee verschillende personen. Slechts één van de twee
individuen kan zijn wil uiten.
‘Euthanasie’. Hetzelfde: autonome wens van de patiënt versus kwaad doen. Bij
euthanasie hebben de twee principes wel betrekking tot dezelfde persoon. Dit is dus een
lichter ethisch probleem dan abortus.
Casus van Caroline (p.18 v.h. boek): De geïnformeerde vraag van Caroline om euthanasie te
krijgen wordt mogelijk beïnvloed door haar chronische depressie. Het gaat dus om psychisch
lijden. Maakt haar doodswens niet deel uit van haar pathologische ingesteldheid op dit
moment? Wat betekent respect voor autonomie dan in deze casus? Anderzijds moet je je
afvragen of euthanasie geen schade zal berokkenen. De vrouw lijdt heel erg, maar ze staat nog
3|Pagina
