Samenvatting les 10: Gezond en ongezond gedrag
Leerdoelen:
Ø het ontstaan van ongezond gedrag toelichten
Ø de processen waardoor ongezond gedrag in stand wordt gehouden toelichten
Ø de gevolgen van gezondheidsbedreigend en gezondheid bevorderend
gedrag van een individu en/of groep illustreren
Ø in een casus adviezen geven rond hoe ongezond gedrag geremedieerd kan worden
Gezond gedrag
Wat is gezond gedrag?
Matarazzo – 1984
gedragsmatige immunogenen = gedragingen die de gezondheid bevorderen
= alles wat goed is voor de gezondheid
Gedragingen die samenhangen met de gezondheidstoestand van het individu, ongeacht de
actuele gezondheid of motivatie.
Vb. bewegen, mediteren, gezond eten, …
Kan allemaal bijdragen tot een groter geheel = gezonde levensstijl
10.1 voorbeelden van gezond gedrag:
1. Compliantiegedrag (= compliance gedrag)
= handelen volgens de regels, zowel van toezichthouden instanties als van de eigen organisatie
In onze context:
- opvolging van de raadgevingen arts
- Therapietrouw -- definitie WHO
= de mate waarin gedrag van de patiënt overeenstemt met de afgesproken aanbevelingen
van een zorgverlener.
Schokkende cijfers:
* helft van voorgeschreven geneesmiddelen voor chronische aandoeningen worden niet
ingenomen volgens voorschrift.
* ¼ komt voorschriften niet na, dat geldt voor alle aandoeningen
2. Gezonde voeding
Om te weten of je juist bezig bent omtrent voeding, kun je de voedingsdriehoek raadplegen.
Voedingsdriehoek = Vlaams voorlichtingsmodel over voeding voor de algemene bevolking
, Driehoek is omgekeerd + opgebouwd uit verschillende gekleurde zones
kleuren: weerspiegelen het effect van de producten in die zone op de gezondheid
Betekenis van de kleuren:
- Baluw: water = bovenaan = cruciaal voor de
vochtbalans in ons lichaam > krijgt voorrang
boven alles.
- Donkergroen = plantaardige oorsprong >
gunstig effect op gezondheid
vb. groente, fruit, noten en zaden, …
- Lichtgroen = dierlijke oorsprong > gunstig,
neutraal of onvoldoende bewezen effect op de
gezondheid.
Vb. vis, yoghurt, melk, kaas, …
- Oranje = dierlijke of plantaardige oorsprong >
mogelijk een ongunstig effect hebben, maar
bevatten wel nog enkele nuttige
voedingsstoffen.
Vb. rood vlees, boter, kokosolie,…
- Rood = restgroep > zijn sterk en ultrabewerkte producten = overbodig in een gezond
voedingsproces.
Andere manieren: ‘zeker gezond’ en ‘Picky’
3. Lichaamsbeweging
Ook hierbij heeft het Vlaams Instituut Gezond Leven een driehoek samen gesteld:
Het illustreert 3 onderbouwende boodschappen om mensen bewust te maken en te motiveren tot
een gezondere leefstijl
1. Zit minder lang stil en beweeg
2. Zet stap voor stap
3. Ga elke dag voor een gezonde mix van zitten, staan en bewegen.
Betekenis van de kleurzones:
- Donkergroen = hoog intensief bewegen > zweten >
meeste gezondheidsvoordelen
Minstens 1x per week hoog intensief bewegen +
spieren te versterken
Vb. hardlopen, voetbal, …
- Middelste groen = matig intensief bewegen > zijn
niet echt buiten adem, nog gewoon
kunnen praten > gezondheidsvoordelen, maar niet
zoveel als bij donkergroen.
Vb. recreatief zwemmen, fietsen, …
- Licht groen = licht intensieve beweging > belangrijk
om dit dagelijks te doen
Leerdoelen:
Ø het ontstaan van ongezond gedrag toelichten
Ø de processen waardoor ongezond gedrag in stand wordt gehouden toelichten
Ø de gevolgen van gezondheidsbedreigend en gezondheid bevorderend
gedrag van een individu en/of groep illustreren
Ø in een casus adviezen geven rond hoe ongezond gedrag geremedieerd kan worden
Gezond gedrag
Wat is gezond gedrag?
Matarazzo – 1984
gedragsmatige immunogenen = gedragingen die de gezondheid bevorderen
= alles wat goed is voor de gezondheid
Gedragingen die samenhangen met de gezondheidstoestand van het individu, ongeacht de
actuele gezondheid of motivatie.
Vb. bewegen, mediteren, gezond eten, …
Kan allemaal bijdragen tot een groter geheel = gezonde levensstijl
10.1 voorbeelden van gezond gedrag:
1. Compliantiegedrag (= compliance gedrag)
= handelen volgens de regels, zowel van toezichthouden instanties als van de eigen organisatie
In onze context:
- opvolging van de raadgevingen arts
- Therapietrouw -- definitie WHO
= de mate waarin gedrag van de patiënt overeenstemt met de afgesproken aanbevelingen
van een zorgverlener.
Schokkende cijfers:
* helft van voorgeschreven geneesmiddelen voor chronische aandoeningen worden niet
ingenomen volgens voorschrift.
* ¼ komt voorschriften niet na, dat geldt voor alle aandoeningen
2. Gezonde voeding
Om te weten of je juist bezig bent omtrent voeding, kun je de voedingsdriehoek raadplegen.
Voedingsdriehoek = Vlaams voorlichtingsmodel over voeding voor de algemene bevolking
, Driehoek is omgekeerd + opgebouwd uit verschillende gekleurde zones
kleuren: weerspiegelen het effect van de producten in die zone op de gezondheid
Betekenis van de kleuren:
- Baluw: water = bovenaan = cruciaal voor de
vochtbalans in ons lichaam > krijgt voorrang
boven alles.
- Donkergroen = plantaardige oorsprong >
gunstig effect op gezondheid
vb. groente, fruit, noten en zaden, …
- Lichtgroen = dierlijke oorsprong > gunstig,
neutraal of onvoldoende bewezen effect op de
gezondheid.
Vb. vis, yoghurt, melk, kaas, …
- Oranje = dierlijke of plantaardige oorsprong >
mogelijk een ongunstig effect hebben, maar
bevatten wel nog enkele nuttige
voedingsstoffen.
Vb. rood vlees, boter, kokosolie,…
- Rood = restgroep > zijn sterk en ultrabewerkte producten = overbodig in een gezond
voedingsproces.
Andere manieren: ‘zeker gezond’ en ‘Picky’
3. Lichaamsbeweging
Ook hierbij heeft het Vlaams Instituut Gezond Leven een driehoek samen gesteld:
Het illustreert 3 onderbouwende boodschappen om mensen bewust te maken en te motiveren tot
een gezondere leefstijl
1. Zit minder lang stil en beweeg
2. Zet stap voor stap
3. Ga elke dag voor een gezonde mix van zitten, staan en bewegen.
Betekenis van de kleurzones:
- Donkergroen = hoog intensief bewegen > zweten >
meeste gezondheidsvoordelen
Minstens 1x per week hoog intensief bewegen +
spieren te versterken
Vb. hardlopen, voetbal, …
- Middelste groen = matig intensief bewegen > zijn
niet echt buiten adem, nog gewoon
kunnen praten > gezondheidsvoordelen, maar niet
zoveel als bij donkergroen.
Vb. recreatief zwemmen, fietsen, …
- Licht groen = licht intensieve beweging > belangrijk
om dit dagelijks te doen
