Neurogene Taalstoornissen
1 NAH
= niet-aangeboren hersenletsel of acquired brain injury
= parapluterm alle na de geboorte verworven hersenbeschadigingen
1.1 Incidentie en prevalentie
Incidentie
= aantal nieuwe 'gevallen' (per duizend of honderdduizend
personen) die er elk jaar bijkomen in een bepaald geografisch
gebied (+- 28/100 000 inwoners)
Prevalentie
= aantal aanwezige 'gevallen' (per duizend of honderdduizend
personen) op een bepaald tijdstip in een geografisch gebied (+-
183/100 000 inwoners)
=> geen exacte cijfers door parapluterm
=> laatste 50 jaar: grote stijging (vergrijzing)
1.2 Oorzaken
NAH
Niet-
Traumatisch
traumatisch
CVA
= (Degenerati
Tumor Infecties Intoxicaties
cerebrovacul ef)
air accident
Bloedingen Infarcten
1.2.1 Niet-traumatisch
CVA
= cerebrovasculair aandoening, cerebrovasculair accident of
stroke
1
, o Hemorragisch (bloeding)
= bloed ontsnapt uit de bloedbaan en ontsnappen in
verschillende plaatsen van hersenen
Anatomie hersenen
› Hersenschedel (bot)
Ruimte: epidurale ruimte
› Harde hersenvlies (dura
mater)
Ruimte: subdurale ruimte
› Spinnenwebvlies
(arachnoides)
Ruimte: subarachnoidale
ruimte
› Zachte hersenvlies (pia mater)
Soorten bloedingen
Subarachnoïdale bloeding
= bloed ontsnapt naar subarachnoïdale ruimte
Intracerebrale bloeiding (cerebrum = grote hersenen)
= bloed ontsnapt naar grote hersenen
Intracerebellaire bloeding (cerebellum = kleine hersenen)
= bloed ontsnapt naar klein hersenen
Subdurale (onder de dura mater) of extradurale (buiten de
dura mater) bloeding
= bloed ontsnapt onder of boven harde hersenvlies
Oorzaken
1. Ruptuur aneurysma
= verwijding slagader op een zwakke
plek in bloedvat en vult zich met bloed waardoor de
druk op het zwakke bloedvat komt en
scheurt
2. Angiomen
= aangeboren misvormingen
Arterioveneuze malformaties =
misvormingen tussen de vaten die voor
aan- (arteriën) en afvoer (venen) van
bloed zorgen
2
, 3. Arteriosclerose
= verkalking en vetophoping in de wand van de slagader
o Ischemisch (Infarct)
= bloedtoevoer naar de hersenen verstoord of onderbroken
Oorzaken
› Trombose: vernauwing van een bloedvat in de
hersenen
› Embolie: loedprop dat vanuit een andere plaats uit het
lichaam wordt meegevoerd en elders voor een
verstopping zorgt
› Transient ischemic attack (TIA): verstoring
bloedtoevoer die zonder medische tussenkomst, zichzelf
oplost
(geen blijvende neurologische uitval)
FAST
Face: mondhoek hangt naar
beneden
Arms: beide armen omhoog
houden
Speech: spraak
onsamenhangend
Tumoren
= ruimte-innemende processen die omringend gezond
hersenweefsel kunnen beschadigen
o Meningeoom
= een tumor die ontstaat in het hersenvlies en kan daarom
overal voorkomen waar hersenvliezen zijn (hersenen +
ruggenmerg).
-> 90% goedaardig
o Glioom
= een tumor die uit steuncellen (gliacellen) voortkomt. In
tegenstelling tot de meningeomen
-> kwaadaardig en komen terug
o Interacraniale tumor
= een tumor die zich vormt binnen de schedel en dus de
normale werking van de hersenen verstoort.
3
, -> verdrukken omringende structuren, belemmeren bloed-
en cerebraal vocht circulatie en tasten de hersencellen zelf
aan
Infecties
= zorgen voor plaatselijke ontstekingen van het weefsel
Meningitis: ontsteking hersenvliezen
Encefalitis: ontsteking hersencellen
Myelitis: ontsteking ruggenmerg
Degeneratieve stoornissen
= diverse stoornissen die onherstelbare en voortschrijdende
schade brengen aan zenuwcellen (vb. Ziekte van Parkingson,
dementie…)
Intoxicatie / vergiftiging
-> door lichaam zelf (vb. stoffen organen) of buitenaf
(geneesmiddelen, alcohol…)
1.2.2 Traumatische hersenletsels
› Schedeltrauma (open of gesloten fractuur)
= beschadiging schedel
› Hersenschudding of commotio cerebri
= beschadiging aan hersenen zonder structureel letsel
› Hersenkneuzing of contusio cerebri
= beschadiging aan hersenen met structureel letsel
Beschadiging hersenen
-> directe beschadiging vb. schotwond
-> indirecte beschadiging
Coup-contrecoup letsel
= letsel door terugslag van geschudde hersenen tegen
binnenkant van schedel aan de tegenoverliggende kant
o Coup: focaal letsel, een
beschadiging óp de plaats waar
het trauma was
o Contrecoup: overzijde van de
hersenen van de plaats van het
trauma in de richting van de
kracht van het trauma
4
1 NAH
= niet-aangeboren hersenletsel of acquired brain injury
= parapluterm alle na de geboorte verworven hersenbeschadigingen
1.1 Incidentie en prevalentie
Incidentie
= aantal nieuwe 'gevallen' (per duizend of honderdduizend
personen) die er elk jaar bijkomen in een bepaald geografisch
gebied (+- 28/100 000 inwoners)
Prevalentie
= aantal aanwezige 'gevallen' (per duizend of honderdduizend
personen) op een bepaald tijdstip in een geografisch gebied (+-
183/100 000 inwoners)
=> geen exacte cijfers door parapluterm
=> laatste 50 jaar: grote stijging (vergrijzing)
1.2 Oorzaken
NAH
Niet-
Traumatisch
traumatisch
CVA
= (Degenerati
Tumor Infecties Intoxicaties
cerebrovacul ef)
air accident
Bloedingen Infarcten
1.2.1 Niet-traumatisch
CVA
= cerebrovasculair aandoening, cerebrovasculair accident of
stroke
1
, o Hemorragisch (bloeding)
= bloed ontsnapt uit de bloedbaan en ontsnappen in
verschillende plaatsen van hersenen
Anatomie hersenen
› Hersenschedel (bot)
Ruimte: epidurale ruimte
› Harde hersenvlies (dura
mater)
Ruimte: subdurale ruimte
› Spinnenwebvlies
(arachnoides)
Ruimte: subarachnoidale
ruimte
› Zachte hersenvlies (pia mater)
Soorten bloedingen
Subarachnoïdale bloeding
= bloed ontsnapt naar subarachnoïdale ruimte
Intracerebrale bloeiding (cerebrum = grote hersenen)
= bloed ontsnapt naar grote hersenen
Intracerebellaire bloeding (cerebellum = kleine hersenen)
= bloed ontsnapt naar klein hersenen
Subdurale (onder de dura mater) of extradurale (buiten de
dura mater) bloeding
= bloed ontsnapt onder of boven harde hersenvlies
Oorzaken
1. Ruptuur aneurysma
= verwijding slagader op een zwakke
plek in bloedvat en vult zich met bloed waardoor de
druk op het zwakke bloedvat komt en
scheurt
2. Angiomen
= aangeboren misvormingen
Arterioveneuze malformaties =
misvormingen tussen de vaten die voor
aan- (arteriën) en afvoer (venen) van
bloed zorgen
2
, 3. Arteriosclerose
= verkalking en vetophoping in de wand van de slagader
o Ischemisch (Infarct)
= bloedtoevoer naar de hersenen verstoord of onderbroken
Oorzaken
› Trombose: vernauwing van een bloedvat in de
hersenen
› Embolie: loedprop dat vanuit een andere plaats uit het
lichaam wordt meegevoerd en elders voor een
verstopping zorgt
› Transient ischemic attack (TIA): verstoring
bloedtoevoer die zonder medische tussenkomst, zichzelf
oplost
(geen blijvende neurologische uitval)
FAST
Face: mondhoek hangt naar
beneden
Arms: beide armen omhoog
houden
Speech: spraak
onsamenhangend
Tumoren
= ruimte-innemende processen die omringend gezond
hersenweefsel kunnen beschadigen
o Meningeoom
= een tumor die ontstaat in het hersenvlies en kan daarom
overal voorkomen waar hersenvliezen zijn (hersenen +
ruggenmerg).
-> 90% goedaardig
o Glioom
= een tumor die uit steuncellen (gliacellen) voortkomt. In
tegenstelling tot de meningeomen
-> kwaadaardig en komen terug
o Interacraniale tumor
= een tumor die zich vormt binnen de schedel en dus de
normale werking van de hersenen verstoort.
3
, -> verdrukken omringende structuren, belemmeren bloed-
en cerebraal vocht circulatie en tasten de hersencellen zelf
aan
Infecties
= zorgen voor plaatselijke ontstekingen van het weefsel
Meningitis: ontsteking hersenvliezen
Encefalitis: ontsteking hersencellen
Myelitis: ontsteking ruggenmerg
Degeneratieve stoornissen
= diverse stoornissen die onherstelbare en voortschrijdende
schade brengen aan zenuwcellen (vb. Ziekte van Parkingson,
dementie…)
Intoxicatie / vergiftiging
-> door lichaam zelf (vb. stoffen organen) of buitenaf
(geneesmiddelen, alcohol…)
1.2.2 Traumatische hersenletsels
› Schedeltrauma (open of gesloten fractuur)
= beschadiging schedel
› Hersenschudding of commotio cerebri
= beschadiging aan hersenen zonder structureel letsel
› Hersenkneuzing of contusio cerebri
= beschadiging aan hersenen met structureel letsel
Beschadiging hersenen
-> directe beschadiging vb. schotwond
-> indirecte beschadiging
Coup-contrecoup letsel
= letsel door terugslag van geschudde hersenen tegen
binnenkant van schedel aan de tegenoverliggende kant
o Coup: focaal letsel, een
beschadiging óp de plaats waar
het trauma was
o Contrecoup: overzijde van de
hersenen van de plaats van het
trauma in de richting van de
kracht van het trauma
4
