Samenvatt
ing
practicumt
PRACTICUM 3 T/M
oetsPRACTICUM 10
Biomedische Wetenschappen
- 2019/2020
Door Nicole (studente BMW)
,Inhoudsopgave
Practicum 3: Dissectie hondshaai en zalmkop........................................................................................3
Hondshaai (Scyliorhinus canicula)......................................................................................................3
Externe anatomie...........................................................................................................................3
Lichaamsholten...............................................................................................................................4
Ophangbanden (mesenteria) van de darmtractus en het digestiestelsel.......................................4
Bloedvaten buikholte......................................................................................................................4
Urogenitaalstelsel...........................................................................................................................5
Respiratie- en circulatieapparaat....................................................................................................6
Centraal zenuwstelsel.....................................................................................................................6
Zalmkop..............................................................................................................................................8
Practicum 4: Vergelijkende anatomie nieren, vrouwelijk geslachtsapparaat en mannelijk
geslachtsapparaat..................................................................................................................................9
Urinair stelsel......................................................................................................................................9
Nieren.............................................................................................................................................9
Urineleider......................................................................................................................................9
Cloaca...........................................................................................................................................10
Urineblaas.....................................................................................................................................10
Urethra.........................................................................................................................................10
Vrouwelijk geslachtsapparaat...........................................................................................................11
Mannelijk geslachtsapparaat............................................................................................................12
Accessoire geslachtsklieren..........................................................................................................14
Penis.............................................................................................................................................14
Practicum 5: Bouwplan neonatale big, opbouw van de thorax en het hart, aanpassing en adaptaties
aan het circulatiestelsel........................................................................................................................15
Buikholte..........................................................................................................................................15
Bekkenholte......................................................................................................................................16
Borstholte.........................................................................................................................................16
Hart en bloedvaten.......................................................................................................................17
Practicum 7: Bewegingsstelsel..............................................................................................................18
Spieren voorpoot..............................................................................................................................18
Spieren achterpoot...........................................................................................................................21
Skelet en gewrichten........................................................................................................................22
Voorpoot......................................................................................................................................23
Bekken en achterpoot..................................................................................................................23
1
, Gewrichten...................................................................................................................................24
Practicum 8: Vergelijkende anatomie tractus digestivus......................................................................25
Gebit.................................................................................................................................................25
Kauwspieren.....................................................................................................................................25
Speekselklieren.................................................................................................................................26
Mondholte, neusholte en keelholte.................................................................................................27
Maag.................................................................................................................................................28
Darmstelsel.......................................................................................................................................29
Dunne darm..................................................................................................................................29
Dikke darm...................................................................................................................................29
Lever.................................................................................................................................................29
Pancreas (alvleesklier)......................................................................................................................29
Practicum 9: Bouwplan vogel...............................................................................................................30
Mondholte en keelholte...................................................................................................................30
Vliegspieren......................................................................................................................................30
Ademhalingsstelsel...........................................................................................................................31
Maag-darmkanaal.............................................................................................................................32
Urogenitaalstelsel.............................................................................................................................32
Nieren...........................................................................................................................................32
Testis.............................................................................................................................................33
Ovarium........................................................................................................................................33
Hersenen..........................................................................................................................................33
Skelet................................................................................................................................................33
Practicum 10: Bouwplan zoogdier........................................................................................................34
Buikholte..........................................................................................................................................35
Digestiestelsel...............................................................................................................................35
Vrouwelijke rat.............................................................................................................................36
Mannelijke rat..............................................................................................................................37
Hersenen..........................................................................................................................................37
2
, Practicum 3: Dissectie hondshaai en zalmkop
Hondshaai (Scyliorhinus canicula)
Externe anatomie
Het skelet van de hondshaai is kraakbenig. De huid van haaien is dun en de epidermis is niet
verhoornd (bij zoogdieren wel) en is bedekt met slijm. De huid is ruw door placoïde schubben, deze
schubben zijn homoloog aan de tanden van hogere vertebraten en bestaan dus uit tandbeen
(dentine) en glazuur (email).
Het lichaam is torpedovormig met daaraan een aantal vinnen. Aan de ventrale zijde bevinden zich de
gepaarde borstvinnen, ook wel pectoraalvinnen genoemd. Deze dienen vooral ter sturing van de
bewegingen. Caudaal van deze pectoraalvinnen bevinden zich de gepaarde abdominale vinnen.
Volledig caudaal bevindt zich de zijdelings afgeplatte staartvin, die zorgt voor de voortbeweging.
Voor haaien en roggen is het karakteristiek dat de dorsale (bovenste) helft van de staart groter is dan
de ventrale helft. Dit wordt dan een heterocerkale staart genoemd. Aan de dorsale zijde bevinden
zich twee ongepaarde vinnen, namelijk de dorsale vinnen/rugvinnen.
Aan de aanwezigheid van claspers kun je zien of het een mannetje is, deze zijn ontstaan door het
oprollen van een gedeelte van de abdominaalvin. Tussen de abdominale vinnen zit de cloaca, de
gemeenschappelijke uitgang van de anus en het urogenitaalstelsel.
De hondshaai heeft 5 gepaarde kieuwspleten, hoewel er bij andere soorten tot 7 kieuwspleten
aanwezig kunnen zijn. Dit zijn relatief veel kieuwen in vergelijking met andere vissen. Kieuwspleten
zijn de openingen tussen de opeenvolgende kieuwbogen (hondshaai heeft 6 kieuwbogen) en zorgen
voor de afvoer van het water dat langs de kieuwen wordt vervoerd. Ook bevat de haai een
spiraculum net naast het oog, wat ook als een soort kieuw dient, wanneer de kieuwen zelf gesloten
zijn. De overgang van mondholte naar pharynx (keelholte) is de regio waar de inwendige
kieuwspleten aanwezig zijn.
Aan de ventrale zijde van de kop bevindt zich de mondopening. Verder rostraal aan de ventrale zijde
bevinden zich de neusopeningen (nares). Deze nares geven toegang tot de doodlopende neusholte
met reukepitheel.
De haai heeft een aantal openingen op de kop waar een gel-achtige substantie uit komt: ampullen
van Lorenzini. Deze registreren zeer kleine elektrische potentialen, die gebruikt kunnen worden voor
de detectie van prooi.
Lateraal op het lichaam bevindt zich het zijlijn-orgaan, een drukgevoelig systeem wat we terugzien
bij vissen en larven van amfibieën. Dit orgaan is ook van belang bij het lokaliseren van een prooi en
bepalen van de positie van het dier.
Een beenvis bevat naast de twee dorsale vinnen, caudale vin, twee borstvinnen en twee abdominale
vinnen ook nog een paar anale vinnen.
Figuur 1 Lateraal aanzicht van de hondshaai. 3
ing
practicumt
PRACTICUM 3 T/M
oetsPRACTICUM 10
Biomedische Wetenschappen
- 2019/2020
Door Nicole (studente BMW)
,Inhoudsopgave
Practicum 3: Dissectie hondshaai en zalmkop........................................................................................3
Hondshaai (Scyliorhinus canicula)......................................................................................................3
Externe anatomie...........................................................................................................................3
Lichaamsholten...............................................................................................................................4
Ophangbanden (mesenteria) van de darmtractus en het digestiestelsel.......................................4
Bloedvaten buikholte......................................................................................................................4
Urogenitaalstelsel...........................................................................................................................5
Respiratie- en circulatieapparaat....................................................................................................6
Centraal zenuwstelsel.....................................................................................................................6
Zalmkop..............................................................................................................................................8
Practicum 4: Vergelijkende anatomie nieren, vrouwelijk geslachtsapparaat en mannelijk
geslachtsapparaat..................................................................................................................................9
Urinair stelsel......................................................................................................................................9
Nieren.............................................................................................................................................9
Urineleider......................................................................................................................................9
Cloaca...........................................................................................................................................10
Urineblaas.....................................................................................................................................10
Urethra.........................................................................................................................................10
Vrouwelijk geslachtsapparaat...........................................................................................................11
Mannelijk geslachtsapparaat............................................................................................................12
Accessoire geslachtsklieren..........................................................................................................14
Penis.............................................................................................................................................14
Practicum 5: Bouwplan neonatale big, opbouw van de thorax en het hart, aanpassing en adaptaties
aan het circulatiestelsel........................................................................................................................15
Buikholte..........................................................................................................................................15
Bekkenholte......................................................................................................................................16
Borstholte.........................................................................................................................................16
Hart en bloedvaten.......................................................................................................................17
Practicum 7: Bewegingsstelsel..............................................................................................................18
Spieren voorpoot..............................................................................................................................18
Spieren achterpoot...........................................................................................................................21
Skelet en gewrichten........................................................................................................................22
Voorpoot......................................................................................................................................23
Bekken en achterpoot..................................................................................................................23
1
, Gewrichten...................................................................................................................................24
Practicum 8: Vergelijkende anatomie tractus digestivus......................................................................25
Gebit.................................................................................................................................................25
Kauwspieren.....................................................................................................................................25
Speekselklieren.................................................................................................................................26
Mondholte, neusholte en keelholte.................................................................................................27
Maag.................................................................................................................................................28
Darmstelsel.......................................................................................................................................29
Dunne darm..................................................................................................................................29
Dikke darm...................................................................................................................................29
Lever.................................................................................................................................................29
Pancreas (alvleesklier)......................................................................................................................29
Practicum 9: Bouwplan vogel...............................................................................................................30
Mondholte en keelholte...................................................................................................................30
Vliegspieren......................................................................................................................................30
Ademhalingsstelsel...........................................................................................................................31
Maag-darmkanaal.............................................................................................................................32
Urogenitaalstelsel.............................................................................................................................32
Nieren...........................................................................................................................................32
Testis.............................................................................................................................................33
Ovarium........................................................................................................................................33
Hersenen..........................................................................................................................................33
Skelet................................................................................................................................................33
Practicum 10: Bouwplan zoogdier........................................................................................................34
Buikholte..........................................................................................................................................35
Digestiestelsel...............................................................................................................................35
Vrouwelijke rat.............................................................................................................................36
Mannelijke rat..............................................................................................................................37
Hersenen..........................................................................................................................................37
2
, Practicum 3: Dissectie hondshaai en zalmkop
Hondshaai (Scyliorhinus canicula)
Externe anatomie
Het skelet van de hondshaai is kraakbenig. De huid van haaien is dun en de epidermis is niet
verhoornd (bij zoogdieren wel) en is bedekt met slijm. De huid is ruw door placoïde schubben, deze
schubben zijn homoloog aan de tanden van hogere vertebraten en bestaan dus uit tandbeen
(dentine) en glazuur (email).
Het lichaam is torpedovormig met daaraan een aantal vinnen. Aan de ventrale zijde bevinden zich de
gepaarde borstvinnen, ook wel pectoraalvinnen genoemd. Deze dienen vooral ter sturing van de
bewegingen. Caudaal van deze pectoraalvinnen bevinden zich de gepaarde abdominale vinnen.
Volledig caudaal bevindt zich de zijdelings afgeplatte staartvin, die zorgt voor de voortbeweging.
Voor haaien en roggen is het karakteristiek dat de dorsale (bovenste) helft van de staart groter is dan
de ventrale helft. Dit wordt dan een heterocerkale staart genoemd. Aan de dorsale zijde bevinden
zich twee ongepaarde vinnen, namelijk de dorsale vinnen/rugvinnen.
Aan de aanwezigheid van claspers kun je zien of het een mannetje is, deze zijn ontstaan door het
oprollen van een gedeelte van de abdominaalvin. Tussen de abdominale vinnen zit de cloaca, de
gemeenschappelijke uitgang van de anus en het urogenitaalstelsel.
De hondshaai heeft 5 gepaarde kieuwspleten, hoewel er bij andere soorten tot 7 kieuwspleten
aanwezig kunnen zijn. Dit zijn relatief veel kieuwen in vergelijking met andere vissen. Kieuwspleten
zijn de openingen tussen de opeenvolgende kieuwbogen (hondshaai heeft 6 kieuwbogen) en zorgen
voor de afvoer van het water dat langs de kieuwen wordt vervoerd. Ook bevat de haai een
spiraculum net naast het oog, wat ook als een soort kieuw dient, wanneer de kieuwen zelf gesloten
zijn. De overgang van mondholte naar pharynx (keelholte) is de regio waar de inwendige
kieuwspleten aanwezig zijn.
Aan de ventrale zijde van de kop bevindt zich de mondopening. Verder rostraal aan de ventrale zijde
bevinden zich de neusopeningen (nares). Deze nares geven toegang tot de doodlopende neusholte
met reukepitheel.
De haai heeft een aantal openingen op de kop waar een gel-achtige substantie uit komt: ampullen
van Lorenzini. Deze registreren zeer kleine elektrische potentialen, die gebruikt kunnen worden voor
de detectie van prooi.
Lateraal op het lichaam bevindt zich het zijlijn-orgaan, een drukgevoelig systeem wat we terugzien
bij vissen en larven van amfibieën. Dit orgaan is ook van belang bij het lokaliseren van een prooi en
bepalen van de positie van het dier.
Een beenvis bevat naast de twee dorsale vinnen, caudale vin, twee borstvinnen en twee abdominale
vinnen ook nog een paar anale vinnen.
Figuur 1 Lateraal aanzicht van de hondshaai. 3
