V. HOOFDSTUK 5: PERSOONLIJKHEID EN RELATIES
5.1 Persoonlijkheid en partnerselectie
• voorbeeld van situationele selectie (cf. P-S interactie= persoonlijkheid en situatie. De
situaties bepalen welke situaties je gaat vermijden en hoe je persoonlijkheid eruit ziet)
• schoonfamilie, waar je gaat wonen… partnerselectie wordt bepaald door persoonlijkheid en
dat gaat invloed hebben op in welke situaties je terecht komt
Wat zoeken mensen in een partner voor een lange relatie?
• Buss et al. (1990) - grootschalige internationale studie (33 landen; N = 10 047)
• #1: ‘wederzijdse aantrekking’ of ‘liefde’. Los van hoe hard je op elkaar gelijkt, moet dit er ook
zijn= zorgt voor verschil tussen vriendschap
• daarna: persoonlijkheidstrekken -> betrouwbaar, emotioneel stabiel, aangenaam (cf. VFM: C,
N- en A)= meeste mensen willen dit algemeen
Lippa (2007)
= meer onderzoek van BBC
• surveyonderzoek in opdracht van BBC
• N = 218 195
• 53 landen (45% UK)
• lijst van 23 eigenschappen -> wat wens je bij je partner, hier uit
kiezen welk je het belangrijkste vindt. Top 3 aanduiden.
• #1, #2, #3?
Bij mannen 2
eigenschappen naar uiterlijk
➔ Vinden uiterlijk
belangrijker dan vrouwen
want bij vrouwen is uiterlijk
op plaats 8 en 9.
➔ Veel eigenschappen
verwijzen naar
persoonlijkheidstrekken.
(1.openheid van ervaringen,
2.extravertie,
3.contiëntieusheid)
Persoonlijkheid staat toch
wel hoog in de lijst van
belangrijke eigenschappen
99
, 2 verschillende visies.
➔ Iemand zoeken die complementair is: heeft andere
eigenschappen dan onszelf en zo vul je elkaar aan.
➔ Partner zoeken die heel gelijkend is.
twee conflicterende theorieën:
Complementary: iemand die
dominant is, heeft iemand nodig
die eerder volgt. = vullen elkaar
aan= balans
Attraction: iemand die dominant is, moet ook dominant zijn= zorgt dat je tegenwerkt en zo kan je
een balans creëren om zo wat ‘uitdaging’ te hebben. Bv je bent extravert en je gaat graag naar
feestjes, je wil dat je partner ook zo is zodat je iemand hebt om dit mee te doen
Montoya et al. (2008): meta-analyse van 313 onderzoeken
→ overweldigende ondersteuning voor de attraction similarity theory= meer evidentie voor
‘Assortative mating’
= voor langetermijnrelaties kiezen mensen een partner met gelijkaardige kenmerken
➔ etniciteit, lengte, gewicht, intelligentie, SES,… = is over het algemeen zo
➔ (waargenomen) persoonlijkheid= hoe je iemand zijn PH inschat op basis van foto’s en eerste
indruk.
➔ Bij lange relaties gaan ze in de populatie meer op elkaar gelijken
Hoe komt dit nu?
Meestal met iemand waar ze al veel gelijkenissen uit vertonen= meestal relaties die ontstaan
doordat je die vaak ziet. (bv iemand uit zelfde studierichting)
• actieve selectie?
• of bijproduct van andere causale processen?
bv. nabijheid -> gelijkheid?
Botwin et al. (1997)
onderzochten datende en pasgetrouwde koppels
100
,Aan elke deelnemer werd gevraagd om: (met korte vragenlijst)
- zijn/haar eigen persoonlijkheid te beoordelen
- de persoonlijkheid van zijn/haar reële partner te beoordelen
- de persoonlijkheid van zijn/haar ideale partner te beoordelen
Daarnaast voerden de onderzoekers ook met elke deelnemer een interview om zijn/haar
persoonlijkheid te beoordelen.
Zelfbeoordeling, beoordeling van partner en ideale partner en dan nog door onderzoekers
2 bronnen: beoordeling van partner en van onderzoekers
Combined= die 2
beoordelaars een
gemiddelde
daarvan
Kies je iemand die
op jezelf lijkt?
- Vergelijken
tussen eigen en
ideale partner
- Self=
zelfraportage
- Informant: combined
- Trait: wat die wil bij eigen partner
Algemeen:
• als we zelf extravert zijn dan verwachten we dit ook bij onze partner= positieve correlaties.
➔ We zoeken algemeen een partner die op ons gelijken
• Gematigde correlaties
• Zien dit ook bij singles
101
, Je kan niet altijd hebben
wat je wil.
➔ Minder
stellen met de hoge
eisen die je hebt
➔ Reële partner
en overeenstemming
met ideale partner.
Combined: onderzoeker en partner
- Geen negatieve en matig tot kleine correlaties.
- Ideale partner en reële partner komt wel overeen maar is niet super hoog (vooral bij
zelfbeoordeling)
5.2 PH en relatietevredenheid
Maakt een ‘ideale partner’ gelukkig?
Botwin et al. (1997) -> correlaties
• (PH rating ideale partner) – (PH rating reële partner)
• verschillende aspecten van relatietevredenheid
➔ onderzoek toont aan dat dit niets te maken heeft met tevredenheid
verschilscore: ideale - reële PH: geen verband met relatietevredenheid
positieve
correlaties
als de man
zichzelf hoger
scoort op die 3
dan geeft die aan
dat die
tevredener is.
zien dit bij
mannen en
vrouwen
los van hoe je
uw ideale wereld
voor ogen had
➔ wel significant effect van reële PH partner op relatietevredenheid (vnl. A, ES, O)
102
5.1 Persoonlijkheid en partnerselectie
• voorbeeld van situationele selectie (cf. P-S interactie= persoonlijkheid en situatie. De
situaties bepalen welke situaties je gaat vermijden en hoe je persoonlijkheid eruit ziet)
• schoonfamilie, waar je gaat wonen… partnerselectie wordt bepaald door persoonlijkheid en
dat gaat invloed hebben op in welke situaties je terecht komt
Wat zoeken mensen in een partner voor een lange relatie?
• Buss et al. (1990) - grootschalige internationale studie (33 landen; N = 10 047)
• #1: ‘wederzijdse aantrekking’ of ‘liefde’. Los van hoe hard je op elkaar gelijkt, moet dit er ook
zijn= zorgt voor verschil tussen vriendschap
• daarna: persoonlijkheidstrekken -> betrouwbaar, emotioneel stabiel, aangenaam (cf. VFM: C,
N- en A)= meeste mensen willen dit algemeen
Lippa (2007)
= meer onderzoek van BBC
• surveyonderzoek in opdracht van BBC
• N = 218 195
• 53 landen (45% UK)
• lijst van 23 eigenschappen -> wat wens je bij je partner, hier uit
kiezen welk je het belangrijkste vindt. Top 3 aanduiden.
• #1, #2, #3?
Bij mannen 2
eigenschappen naar uiterlijk
➔ Vinden uiterlijk
belangrijker dan vrouwen
want bij vrouwen is uiterlijk
op plaats 8 en 9.
➔ Veel eigenschappen
verwijzen naar
persoonlijkheidstrekken.
(1.openheid van ervaringen,
2.extravertie,
3.contiëntieusheid)
Persoonlijkheid staat toch
wel hoog in de lijst van
belangrijke eigenschappen
99
, 2 verschillende visies.
➔ Iemand zoeken die complementair is: heeft andere
eigenschappen dan onszelf en zo vul je elkaar aan.
➔ Partner zoeken die heel gelijkend is.
twee conflicterende theorieën:
Complementary: iemand die
dominant is, heeft iemand nodig
die eerder volgt. = vullen elkaar
aan= balans
Attraction: iemand die dominant is, moet ook dominant zijn= zorgt dat je tegenwerkt en zo kan je
een balans creëren om zo wat ‘uitdaging’ te hebben. Bv je bent extravert en je gaat graag naar
feestjes, je wil dat je partner ook zo is zodat je iemand hebt om dit mee te doen
Montoya et al. (2008): meta-analyse van 313 onderzoeken
→ overweldigende ondersteuning voor de attraction similarity theory= meer evidentie voor
‘Assortative mating’
= voor langetermijnrelaties kiezen mensen een partner met gelijkaardige kenmerken
➔ etniciteit, lengte, gewicht, intelligentie, SES,… = is over het algemeen zo
➔ (waargenomen) persoonlijkheid= hoe je iemand zijn PH inschat op basis van foto’s en eerste
indruk.
➔ Bij lange relaties gaan ze in de populatie meer op elkaar gelijken
Hoe komt dit nu?
Meestal met iemand waar ze al veel gelijkenissen uit vertonen= meestal relaties die ontstaan
doordat je die vaak ziet. (bv iemand uit zelfde studierichting)
• actieve selectie?
• of bijproduct van andere causale processen?
bv. nabijheid -> gelijkheid?
Botwin et al. (1997)
onderzochten datende en pasgetrouwde koppels
100
,Aan elke deelnemer werd gevraagd om: (met korte vragenlijst)
- zijn/haar eigen persoonlijkheid te beoordelen
- de persoonlijkheid van zijn/haar reële partner te beoordelen
- de persoonlijkheid van zijn/haar ideale partner te beoordelen
Daarnaast voerden de onderzoekers ook met elke deelnemer een interview om zijn/haar
persoonlijkheid te beoordelen.
Zelfbeoordeling, beoordeling van partner en ideale partner en dan nog door onderzoekers
2 bronnen: beoordeling van partner en van onderzoekers
Combined= die 2
beoordelaars een
gemiddelde
daarvan
Kies je iemand die
op jezelf lijkt?
- Vergelijken
tussen eigen en
ideale partner
- Self=
zelfraportage
- Informant: combined
- Trait: wat die wil bij eigen partner
Algemeen:
• als we zelf extravert zijn dan verwachten we dit ook bij onze partner= positieve correlaties.
➔ We zoeken algemeen een partner die op ons gelijken
• Gematigde correlaties
• Zien dit ook bij singles
101
, Je kan niet altijd hebben
wat je wil.
➔ Minder
stellen met de hoge
eisen die je hebt
➔ Reële partner
en overeenstemming
met ideale partner.
Combined: onderzoeker en partner
- Geen negatieve en matig tot kleine correlaties.
- Ideale partner en reële partner komt wel overeen maar is niet super hoog (vooral bij
zelfbeoordeling)
5.2 PH en relatietevredenheid
Maakt een ‘ideale partner’ gelukkig?
Botwin et al. (1997) -> correlaties
• (PH rating ideale partner) – (PH rating reële partner)
• verschillende aspecten van relatietevredenheid
➔ onderzoek toont aan dat dit niets te maken heeft met tevredenheid
verschilscore: ideale - reële PH: geen verband met relatietevredenheid
positieve
correlaties
als de man
zichzelf hoger
scoort op die 3
dan geeft die aan
dat die
tevredener is.
zien dit bij
mannen en
vrouwen
los van hoe je
uw ideale wereld
voor ogen had
➔ wel significant effect van reële PH partner op relatietevredenheid (vnl. A, ES, O)
102
