Samenvatting gedeelte cultuur
1. Het graf van Toetanchamon
In het oude Egypte worden de farao’s begraven in 2 verschillende graftypes, wanneer en waar was
elk van de graftypes in gebruik?
• De piramide
o In het Oude en Midden Rijk – de eerste 1000 jaar van de geschiedenis
o In het Noorden van Egypte vanaf Cairo over 100 km aan Westoever Nijl
o De eerste 100 farao’s
• Het rotsgraf
o Het nieuwe Rijk – de volgende 500 jaar van de Egyptische geschiedenis
o Rotsen uitgehouwen graf van lange gangen uitlopend in grafkamer
o Centraal Egypte in de Vallei der Koningen tegenover hoofdstad Thebe
o De volgende 50 farao’s
Alle rotsgraven bevinden zich op één plaats: de beroemde Vallei der Koningen
Welke opvatting over het hiernamaals is verbonden met de piramide?
• Oude en Middenrijk (de eerste 1000 jaar)
o Farao wordt ster aan de hemel
o Piramide = lanceerplatform
Welke opvatting over het hiernamaals is verbonden met het rotsgraf?
• Nieuwe Rijk (de volgende 500 jaar)
o Farao belandt in de onderwereld
o Rotsgraf = plaats in de onderwereld
o Wanneer farao sterft scheiden lichaam en ziel (lichaam naar onderwereld, ziel vliegt
de hoogte in)
Waarom werd het graf van Toetanchamon niet eerder ontdekt?
• Een moeilijk te vinden en ook klein graf
• Graf van Toetanchamon is uitgegraven in de bodem van de Vallei
• Ligt ongewoon dicht bij een ander rotsgraf
o Puin door uitgraving komt bovenop toegang Toetanchamons graf
• Klein graf (in de bodem), bestemd voor een hoveling, in plaats van een groot graf (in de
heuvelflank) bestemd voor een farao
o Toetanchamon overlijdt onverwacht en voortijdig (op 18-jarige leeftijd)
o Zijn eigen koninklijk graf is nog niet klaar daarom graf van hoveling
o Daarom klein graf in de bodem
o Grafuitzet (wel koninklijk) overvol gestapeld in beperkte beschikbare ruimte
• Toetanchamon was niet bekend bij archeologen want zijn naam was geschrapt uit de oud-
Egyptische koningslijsten
o Gevolg van de godsdienstpolitiek van zijn vader Echnaton revolutionaire
hervormer
1
,Wie is deze man en wat was zijn belangrijkste vormgeving?
• Echnaton
• In kunst: aanbidding zonneschijf waarvan stralen uitlopen in uitgestoken handjes = Echnaton
Wat is de belangrijkste regeringsdaad uit de carrière van Toetanchamon en in welke mate is hij zelf
verantwoordelijk voor de beslissing?
• Ingrijpende hervormingen worden ongedaan gemaakt door opvolger Toetanchamon:
beslissingen werden genomen vanuit hogere hand
o Neemt priesters terug in dienst
o Heropent tempels
o Verlaat de pas gebouwde hoofdstad
o Herstelt de oude orde
Wat vertelt het beeld van ‘de god Amon omringd door farao Thoetmoses (voorloper van Echnaton)
en zijn vrouw’ over de geschiedenis van Egypte
• Het getuigt van het traditionele veelgodendom voor Echnaton: gemaakt door zijn
voorganger met hoofdgod Amon in beeld, omringt door de farao en zijn vrouw
• Het getuigt van de hervorming van Echnaton: breuklijn in midden van beeld laat zien
dat het is stukgeslagen tijdens de regering van Echnaton (want oude God Amon)
• Het getuigt van het herstel van het veelgodendom na Echnaton: het beeldje is
gerestaureerd tijdens regering van Toetanchamon
In welke zin in Toetanchamon een onbelangrijke farao?
• Echnaton & o.a. Toetanchamon uit geschiedenis geschrapt
• Door band met Echnaton
• Opvolger Toetanchamon, farao Horemheb: eigent zich al zijn daden toe door naam op
portretbeelden en tempels te vervangen door de zijne = elk spoor uitwissen
• El-Amarna
o Hoofdstad Echnaton
o Wordt pas begin 20ste eeuw herontdekt en opgegraven
o Verhaal van Echnaton & opvolgers dan pas aan het licht
o Archeoloog: Howard Carter
o Toen nog geen duidelijk beeld van wie Toetanchamon was
De granieten sarcofaag met mummie is ‘ingepakt’ zodat de grafkamer volledig gevuld is, beschrijf
deze ‘verpakking’
• Bij het doorbreken van de muur ziet houten schrijn bedekt met bladgoud (soort
omhullende kast met deurtjes vooraan) van vloer tot aan het plafond smalle opening
tussen muur & het schrijn
• Carter wringt er zich tussen gaat naar voorkant schrijn
• Zit nog tent tussen
• Na eerste deurtjes tweede deurtjes = tweede houten schrijn bedekt met bladgoud Na
tweede deurtjes derde houten schrijn bedekt met bladgoud
• 4de schrijn
• Roze granieten sarcofaag (met deksel)
2
,= verschillende schrijnen in elkaar geplaatst moeten uit elkaar gehaald worden om tot
mummie te komen
Beschrijf hoe de mummie binnen de granieten sarcofaag zat ‘ingepakt’
• Tussen de wikkels van de mummie zitten niet minder dan 200 kostbare voorwerpen (de
meeste van goud)
• Rijke aankleding mummie getuigt van prestige & rijkdom farao ook symbolische &
beschermende betekenis
o Volgens Egyptenaren is het vlees van de goden van goud farao is na zijn dood een
godheid lichaam wordt bekleedt met gouden sieraden
o Amuletten in de vorm van scarabeeën (mestkevers), van de gier Nechbet, de
cobraslang Wassjit of de valkgod Horus of van djed-, anch- of oedsjat beschermen
mummie op magische wijze tegen beschadiging of roof
• Het beroemde dodenmasker
o Was geschoven over het hoofd
o Masker omsluit ook het hoofd achteraan zit vastgekoekt aan het gemummificeerd
hoofd
o Medewerkers Carter stellen voor om het los te peuteren met gloeiend hete messen
lukt
o Tussen bovenste wikkels: zit gouden kroon met gier en cobra
o Onder bovenste wikkels: gouden Horus met gespreide vleugels & cobraslang met
daaronder een ‘mutsje’ van parels in de vorm van slangen (op schedel)
o Rond de hals: tientallen amuletten & Horusvalk met daaronder halssieraad
Behandelde Carter de mummie van Toetanchamon met voldoende respect? Argumenteer
• Geen respect voor de doden & het geloof van leven na de dood
• Dissectie van het lichaam
o Toetanchamon wordt door Charter helemaal uitgekleed tot op het bot
o Dissectie verliep ruw na dissectie zaten hoofd, armen en benen niet
langer vast aan romp wel veel informatie verkregen
Oude Griekenland: geschiedenis Partheonon
De Geschiedenis van het Parthenon (en de Acropolis) kan worden ingedeeld in 5 periodes
Periode voor het Parthenon (van de 13de eeuw v.C. tot de 5de eeuw v.C.)
• Myceense periode
o 1200 v.C.
o Myceens paleis op Acropolis in Athene volledig verwoest
o Rond paleis stevige omwalling
• Archaïsche periode
o 570-480 v.C.
o Oudste Griekse tempel op de Acropolis is de ‘100 voet-tempel’
Ook gewijd aan Athena
Gebouwd in Dorische stijl tussen 570-550 v.C.
Ook fragmenten van beeldhouwwerk gevonden in Archaïsche stijl
3
, Na 60 jaar door Grieken zelf afgebroken plaats maken voor grotere &
mooiere tempel:
• Eerst voor proto-Parthenon tempel (onvoltooid vernield)
• Later in Klassieke periode: voor huidige Parthenon-tempel
‘Oude’ Athena-tempel:
• Wordt na 25 jaar na de voltooiing van de ‘100-voet’-tempel links
ervan gebouwd (525-500 v.C.)
• Ook tempel in Dorische stijl
• Ook fragmenten van beeldhouwwerk gevonden in Archaïsche stijl
• Tempel wordt al in 480 20 jaar na de bouw – vernield door Perzen
De proto-Parthenon onder constructie (vernield):
• Griekse steden verenigen zich voor strijd begin Griekse ‘nationaal’
gevoel behalen onverwacht de overwinning in ‘de slag bij
Marathon’
• Atheners bedenken dankoffer voor oorlogsgodin Athena: de bouw
van een (nog grotere) tempel op de Acropolis die de pas na 60-jaar
oude ‘100 voet’-tempel moet vervangen & de pas 10 jaar jonge
Athena-tempel komt vervoegen (vanaf nu ‘oude’ Athena-tempel
genoemd
• Bouw proto-Parthenon onderbroken wanner perzen 10 jaar later
terugkeren & in een soort strafexpeditie alle bouwwerken op de
Acropolis van Athena vernielen: de ‘Oude’ Athena-tempel maar ook
de proto-Parthenon onder constructie
Het Parthenon als Griekse tempel, de eerste 1000 jaar (van de 5de eeuw v.C. tot de 6de eeuw n.C., in
Oudheid of Grieks-Romeinse tijd)
• Klassieke periode
o 480-150 v.C.
o Bij Zeeslag van Salamis worden Perzen definitief verslagen & verdreven uit
Griekenland
o 30 jaar later beslist Pericles, succesvolle leider Atheners tempel heropbouwen als
blijvende herinnering aan overwinning op de Perzen
o Acropolis volgebouwd:
Parthenon
Erechteion
Propyleeën
Nike-tempel
Beeld uit de Gouden eeuw van Griekenland (door Pericles)
Welke functies heeft het Parthenon?
• Een religieuze tempel
o Gewijd aan Athena beschermgodin van de stad (symbolisch in de tempel
aanwezig) in de vorm van een 15m hoge goud-ivoren beeld van de godin (de
meest kostbare schat van het Parthenon)
4
1. Het graf van Toetanchamon
In het oude Egypte worden de farao’s begraven in 2 verschillende graftypes, wanneer en waar was
elk van de graftypes in gebruik?
• De piramide
o In het Oude en Midden Rijk – de eerste 1000 jaar van de geschiedenis
o In het Noorden van Egypte vanaf Cairo over 100 km aan Westoever Nijl
o De eerste 100 farao’s
• Het rotsgraf
o Het nieuwe Rijk – de volgende 500 jaar van de Egyptische geschiedenis
o Rotsen uitgehouwen graf van lange gangen uitlopend in grafkamer
o Centraal Egypte in de Vallei der Koningen tegenover hoofdstad Thebe
o De volgende 50 farao’s
Alle rotsgraven bevinden zich op één plaats: de beroemde Vallei der Koningen
Welke opvatting over het hiernamaals is verbonden met de piramide?
• Oude en Middenrijk (de eerste 1000 jaar)
o Farao wordt ster aan de hemel
o Piramide = lanceerplatform
Welke opvatting over het hiernamaals is verbonden met het rotsgraf?
• Nieuwe Rijk (de volgende 500 jaar)
o Farao belandt in de onderwereld
o Rotsgraf = plaats in de onderwereld
o Wanneer farao sterft scheiden lichaam en ziel (lichaam naar onderwereld, ziel vliegt
de hoogte in)
Waarom werd het graf van Toetanchamon niet eerder ontdekt?
• Een moeilijk te vinden en ook klein graf
• Graf van Toetanchamon is uitgegraven in de bodem van de Vallei
• Ligt ongewoon dicht bij een ander rotsgraf
o Puin door uitgraving komt bovenop toegang Toetanchamons graf
• Klein graf (in de bodem), bestemd voor een hoveling, in plaats van een groot graf (in de
heuvelflank) bestemd voor een farao
o Toetanchamon overlijdt onverwacht en voortijdig (op 18-jarige leeftijd)
o Zijn eigen koninklijk graf is nog niet klaar daarom graf van hoveling
o Daarom klein graf in de bodem
o Grafuitzet (wel koninklijk) overvol gestapeld in beperkte beschikbare ruimte
• Toetanchamon was niet bekend bij archeologen want zijn naam was geschrapt uit de oud-
Egyptische koningslijsten
o Gevolg van de godsdienstpolitiek van zijn vader Echnaton revolutionaire
hervormer
1
,Wie is deze man en wat was zijn belangrijkste vormgeving?
• Echnaton
• In kunst: aanbidding zonneschijf waarvan stralen uitlopen in uitgestoken handjes = Echnaton
Wat is de belangrijkste regeringsdaad uit de carrière van Toetanchamon en in welke mate is hij zelf
verantwoordelijk voor de beslissing?
• Ingrijpende hervormingen worden ongedaan gemaakt door opvolger Toetanchamon:
beslissingen werden genomen vanuit hogere hand
o Neemt priesters terug in dienst
o Heropent tempels
o Verlaat de pas gebouwde hoofdstad
o Herstelt de oude orde
Wat vertelt het beeld van ‘de god Amon omringd door farao Thoetmoses (voorloper van Echnaton)
en zijn vrouw’ over de geschiedenis van Egypte
• Het getuigt van het traditionele veelgodendom voor Echnaton: gemaakt door zijn
voorganger met hoofdgod Amon in beeld, omringt door de farao en zijn vrouw
• Het getuigt van de hervorming van Echnaton: breuklijn in midden van beeld laat zien
dat het is stukgeslagen tijdens de regering van Echnaton (want oude God Amon)
• Het getuigt van het herstel van het veelgodendom na Echnaton: het beeldje is
gerestaureerd tijdens regering van Toetanchamon
In welke zin in Toetanchamon een onbelangrijke farao?
• Echnaton & o.a. Toetanchamon uit geschiedenis geschrapt
• Door band met Echnaton
• Opvolger Toetanchamon, farao Horemheb: eigent zich al zijn daden toe door naam op
portretbeelden en tempels te vervangen door de zijne = elk spoor uitwissen
• El-Amarna
o Hoofdstad Echnaton
o Wordt pas begin 20ste eeuw herontdekt en opgegraven
o Verhaal van Echnaton & opvolgers dan pas aan het licht
o Archeoloog: Howard Carter
o Toen nog geen duidelijk beeld van wie Toetanchamon was
De granieten sarcofaag met mummie is ‘ingepakt’ zodat de grafkamer volledig gevuld is, beschrijf
deze ‘verpakking’
• Bij het doorbreken van de muur ziet houten schrijn bedekt met bladgoud (soort
omhullende kast met deurtjes vooraan) van vloer tot aan het plafond smalle opening
tussen muur & het schrijn
• Carter wringt er zich tussen gaat naar voorkant schrijn
• Zit nog tent tussen
• Na eerste deurtjes tweede deurtjes = tweede houten schrijn bedekt met bladgoud Na
tweede deurtjes derde houten schrijn bedekt met bladgoud
• 4de schrijn
• Roze granieten sarcofaag (met deksel)
2
,= verschillende schrijnen in elkaar geplaatst moeten uit elkaar gehaald worden om tot
mummie te komen
Beschrijf hoe de mummie binnen de granieten sarcofaag zat ‘ingepakt’
• Tussen de wikkels van de mummie zitten niet minder dan 200 kostbare voorwerpen (de
meeste van goud)
• Rijke aankleding mummie getuigt van prestige & rijkdom farao ook symbolische &
beschermende betekenis
o Volgens Egyptenaren is het vlees van de goden van goud farao is na zijn dood een
godheid lichaam wordt bekleedt met gouden sieraden
o Amuletten in de vorm van scarabeeën (mestkevers), van de gier Nechbet, de
cobraslang Wassjit of de valkgod Horus of van djed-, anch- of oedsjat beschermen
mummie op magische wijze tegen beschadiging of roof
• Het beroemde dodenmasker
o Was geschoven over het hoofd
o Masker omsluit ook het hoofd achteraan zit vastgekoekt aan het gemummificeerd
hoofd
o Medewerkers Carter stellen voor om het los te peuteren met gloeiend hete messen
lukt
o Tussen bovenste wikkels: zit gouden kroon met gier en cobra
o Onder bovenste wikkels: gouden Horus met gespreide vleugels & cobraslang met
daaronder een ‘mutsje’ van parels in de vorm van slangen (op schedel)
o Rond de hals: tientallen amuletten & Horusvalk met daaronder halssieraad
Behandelde Carter de mummie van Toetanchamon met voldoende respect? Argumenteer
• Geen respect voor de doden & het geloof van leven na de dood
• Dissectie van het lichaam
o Toetanchamon wordt door Charter helemaal uitgekleed tot op het bot
o Dissectie verliep ruw na dissectie zaten hoofd, armen en benen niet
langer vast aan romp wel veel informatie verkregen
Oude Griekenland: geschiedenis Partheonon
De Geschiedenis van het Parthenon (en de Acropolis) kan worden ingedeeld in 5 periodes
Periode voor het Parthenon (van de 13de eeuw v.C. tot de 5de eeuw v.C.)
• Myceense periode
o 1200 v.C.
o Myceens paleis op Acropolis in Athene volledig verwoest
o Rond paleis stevige omwalling
• Archaïsche periode
o 570-480 v.C.
o Oudste Griekse tempel op de Acropolis is de ‘100 voet-tempel’
Ook gewijd aan Athena
Gebouwd in Dorische stijl tussen 570-550 v.C.
Ook fragmenten van beeldhouwwerk gevonden in Archaïsche stijl
3
, Na 60 jaar door Grieken zelf afgebroken plaats maken voor grotere &
mooiere tempel:
• Eerst voor proto-Parthenon tempel (onvoltooid vernield)
• Later in Klassieke periode: voor huidige Parthenon-tempel
‘Oude’ Athena-tempel:
• Wordt na 25 jaar na de voltooiing van de ‘100-voet’-tempel links
ervan gebouwd (525-500 v.C.)
• Ook tempel in Dorische stijl
• Ook fragmenten van beeldhouwwerk gevonden in Archaïsche stijl
• Tempel wordt al in 480 20 jaar na de bouw – vernield door Perzen
De proto-Parthenon onder constructie (vernield):
• Griekse steden verenigen zich voor strijd begin Griekse ‘nationaal’
gevoel behalen onverwacht de overwinning in ‘de slag bij
Marathon’
• Atheners bedenken dankoffer voor oorlogsgodin Athena: de bouw
van een (nog grotere) tempel op de Acropolis die de pas na 60-jaar
oude ‘100 voet’-tempel moet vervangen & de pas 10 jaar jonge
Athena-tempel komt vervoegen (vanaf nu ‘oude’ Athena-tempel
genoemd
• Bouw proto-Parthenon onderbroken wanner perzen 10 jaar later
terugkeren & in een soort strafexpeditie alle bouwwerken op de
Acropolis van Athena vernielen: de ‘Oude’ Athena-tempel maar ook
de proto-Parthenon onder constructie
Het Parthenon als Griekse tempel, de eerste 1000 jaar (van de 5de eeuw v.C. tot de 6de eeuw n.C., in
Oudheid of Grieks-Romeinse tijd)
• Klassieke periode
o 480-150 v.C.
o Bij Zeeslag van Salamis worden Perzen definitief verslagen & verdreven uit
Griekenland
o 30 jaar later beslist Pericles, succesvolle leider Atheners tempel heropbouwen als
blijvende herinnering aan overwinning op de Perzen
o Acropolis volgebouwd:
Parthenon
Erechteion
Propyleeën
Nike-tempel
Beeld uit de Gouden eeuw van Griekenland (door Pericles)
Welke functies heeft het Parthenon?
• Een religieuze tempel
o Gewijd aan Athena beschermgodin van de stad (symbolisch in de tempel
aanwezig) in de vorm van een 15m hoge goud-ivoren beeld van de godin (de
meest kostbare schat van het Parthenon)
4
