Overzichtelijke samenvatting Oncologie en MFP

College 1: Radiotherapie – Oncologie en MFP

Behandeling van hoofd en hals kanker
- Chirurgie
 Is niet de enige manier om dit te behandelen
- Radiotherapie
- Chemotherapie
- Chemoradiatie
 Combinatie van chemotherapie en radiotherapie (1+1 = 3)
- Immunotherapie
- Combinatie van bovenstaande  gebeurt meestal

Behandelteam
- Hoofd – hals chirurg, radiotherapeut, oncoloog
- Maar ook:
1. Tandarts
2. Mondhygiënist
3. Diëtist
4. Patholoog
5. Fysiotherapeut
6. Logopedist

Radiotherapie
- Doel
 Het DNA van tumorcellen onherstelbaar beschadigen met celdood tot gevolg
(vooral de snel delende cellen hebben hier last van)
1. De tumor met zo hoog mogelijke straling belasten
2. De gezonde weefsels zo veel mogelijk sparen
- Indicaties
 Tumor verkleinen (curatief/pre operatief)
 Voorkomen van recidief/irradicaal (postoperatief)
 Symptoomverlichting (pallatief)
- Voorbeelden
 Larynxcarcinoom  Goed voor radiotherapie
 Grote tumoren en halskliermetastasen  Eerst radiotherapie en dan chirurgie
 Inoperabele tumoren en halskliermetastasen

Achtergrond van Radiotherapie
- Ioniserende straling
 Veroorzaakt ionisatie
 Vrijkomen van elektronen en radicalen
 Dubbele helix van DNA kan breken!
 Geabsorbeerde stralendosis Gray (1 Gy = 1 J/kg)
- DNA schade en herstel
 Celdood
1. Actief  Apoptose  zie je minder in kankercellen

, 2. Passief  Necrose  zie je wel in kankercellen, structuur is stuk waardoor de
cel niet meer normaal kunnen werken
3. Mitosedood  Als de cel niet meer goed kan delen
4. Vooral snel delende cellen zijn gevoelig voor radiotherapie
5. Kanker cellen hebben een vertraagde herstelsnelheid.
6. Slijmvliezen in de mond delen ook snel  gevoelig voor radiotherapie 
gelukkig is de herstelsnelheid niet vertraagd.

Duur curatieve RTx hoofd – hals gebied
- Gemiddeld 30-35 fracties van 2 Gy (totaal 70Gy)
- 1x per dag, 5 dagen per week voor 6-7 weken.

Celoverlevingscurve
- Als je een patiënt een maximale dosis geeft dan zullen alle cellen afsterven
- Fractionering  Het uitspreiden van je dosis over verschillende momenten
 Hierdoor geef je een lage dosis waarvan de tumorcellen niet direct van kapot
gaan, maar met name de gezonde cellen zullen gespaard worden.

Verschillende vormen van radiotherapie
- Uitwendig  lineaire versnellers  Radioactieve straling wordt opgewekt en
uitgestraald.
- Inwendig  Brachytherapie  Er worden slangen aangebracht worden met stukjes
metaal (zodat je het goed kan volgen)  Straling komt zo heel lokaal in de tumor
terecht.

3D behandelplan
- Radiotherapeut kijkt in eerste instantie vooral naar de scan om te kijken hoe de
tumor eruit ziet, waar de tumor precies ligt en hoe groot die precies is en wat zijn 3D
verhoudingen zijn.
- Op basis hiervan maakt de radiotherapeut een behandelplan  Op de scan aan te
tekenen waar de tumor precies is en waar hij de dosis wilt krijgen.

Uitwendige radiotherapie
- Intensiteit gemoduleerde radiotherapie
 Regulatie intensiteit van de bundel
 Hogere precieze van de maximale dosis
 Lagere dosis in ‘belangrijke structuren’ zoals:
1. Glandula parotis
2. Klier en speekselproductie kan weer herstellen
- Super belangrijk dat de patiënt 35 (x2) op dezelfde positie ligt.

,Tandheelkundige aspecten
- Focusonderzoek 10 – 14 dagen voor therapie focus vrij zijn
 Het doel is het creëren en behouden van een gezonde mond
 Het doel is het voorkomen en beperken van acute dentale problematiek tijdens
de radiotherapie op korte termijn en lange termijn
 Bestaat uit
1. Klinisch onderzoek
o Dentaal
o Parodontaal (elke pocket van >5mm is een focus)
o Slijmvlies (candida op de tong/ulceraties)
o Prothese (scherpe randen)
2. Röntgenologisch onderzoek
o Apicale problematiek
o Geimpacteerde elementen (als ze sondeerbaar zijn)
o Wortelresten
o Cyste
- Tandheelkundige bijwerkingen van radiotherapie
- De rol van de mondhygiënist

Nuance o.b.v. indicatie
- Chemotherapie
- Radiotherapie
- Nietransplantatie

Bijwerkingen
- Korte termijn
1. Mucositis
 Komt doordat de snel delende cellen van ons mondslijmvlies worden ook geraakt
door de straling.
2. Smaakverlies
 Komt omdat je een droge mond krijgt, waardoor de voedingstoffen moeilijker via
je speeksel naar je smaakpappilen komen
3. Xerostomie
- Lange termijn
1. Radiatie cariës (late bijwerking)
2. Trismus
 Beperkte mondopening vanwege fibrosering van de kauwspieren
3. Osteoradionecrose
4. Xerostomie
5. Gebitsafwijkingen (bij bestraling in jeugd)

, Hoe vaak komt mucositis voor
- Incidentie na HH bestraling  80-100%
- Graad 3-4  34-57%
- Oorzaak
 Dunne epitheel laag is sneldelend,
deze wordt beschadigd door de
straling daardoor ontstaat er een
aspecifieke ontstekingsreactie 
vasodilatatie  inflammatie 
oedeem
- Behandeling
 Pijnklachten behandelen met lokale
of systemische analgetica
 Bij candida verdenking 
antimycoticum voorschrijven

Behandeling van Xerostomie
- Simulatie
 Spoelregime
 Citroenzuur (risico  lage pH)
 Vitamine C tabletten
 Suikervrije kauwgom en snoepjes
- Stimulatie
 Pilocarpine  stimuleert alle exocriene klieren

Radiatie cariës
- Shift naar cariogene mondlflora door straling
- Minder fysiologische reiniging
- Samenstelling speeksel is veranderd  verminderde buffercapaciteit, lagere ph)
- Wijziging in voeding (zacht, kleverig, koolhydraatrijke voeding)

Trismus
- Beperkte mondopening vanwege de fibrose in de kauwspieren
- Als het minder dan 25mm is dat sociaal beperkend.

Osteoradionecrose
- Door de bestraling is het bot minder goed bevloeidt, waardoor het minder goed van
zuurstof wordt voorzien.
- Omdat de kaak bestraald is, gaan er veel minder bloedvaten door de kaak heen 
hierdoor komt er onvoldoende energie en zuurstof voor een ontstekingsreactie of
een helingsreactie na bijvoorbeeld een extractie
- Als je dan een kies trekt bij iemand die een aantal jaar geleden is bestraald, kan dit
zorgen dat het helingsproces niet goed gaat waardoor een deel van het bot afsterft
 Om dit dode stuk bot moet eigenlijk weer een ontstekingsreactie plaatsvinden,