Samenvatting Personen- en familierecht

Inleiding

Veel wijzigingen in de loop der jaren:
• echtscheiding

Voorbeeld:

Politiek: echtscheiding zo lang mogelijk trekken zodat mensen het beu worden -> vrouw
van 55 jaar wou scheiden want man zat elke dag op café en kwam zat elke avond thuis
en rook naar de sigaretten -> advocaat: “hoeveel inkomen van jullie samen?” -> vrouw:
2.000 euro -> na echtscheiding zal vrouw het moeten stellen met 1.000 -> onmogelijk om
te overleven  kost veel geld + moeilijk maken door het lang te laten duren
 nu: veel makkelijker

• holebi-adoptie
 holebi-huwelijk bestaat nu ook

• internering
= wanneer iemand een misdrijf begaat en blijkt dat die persoon op dat moment niet over
alle geestesvermogens beschikte
 behandeling in de plaats van gevangenisstraf

Paar jaar geleden: aparte vleugel in gevangenis & cipiers droegen witte jas & gaven soms
pillen -> door Europees hof tientallen keren veroordeeld -> nu: op Linkeroever forensisch
psychiatrisch centrum (ook in Gent)  evolutie -> menselijker gelaat gekregen

• bescherming persoon

Voorbeeld:

Vrouw gaat naar huisarts & zegt mijn man misdraagt zich -> dokter schrijft briefje -> naar
burgemeester daarmee -> die zegt dan dat de politie die man moet gaan ophalen, want
die hoort niet thuis in de samenleving, maar in het gekkenhuis
 vandaag: vrederechter oordeelt -> max. 2 jaar in instelling opgenomen worden onder
controle

• nationaliteit
 er zijn er die geen nationaliteit hebben & sommigen die er 3 hebben

Voorbeeld:

Kind wordt in Palestina geboren in een vluchtelingenkamp -> je krijgt in Palestina geen
nationaliteit -> dus je hebt er geen
 nationaliteit kan ook worden afgenomen

, Voorbeeld:

Vader is Spaans, moeder Belg & kind geboren in Argentinië -> 3 nationaliteiten, want
Argentinië geeft u een nationaliteit als je daar wordt geboren

• relativiteit bij geschiedkundige & rechtsvergelijkende analyse
 geschiedkundig: 30 jaar geleden zag een echtscheiding er helemaal anders uit
 rechtsvergelijkend: huwen in Zweden is helemaal anders dan huwen in Roemenië

 ze doen nog altijd alsof het “nieuw” is

1. Begripsbepaling

A. Formele begripsbepaling

• burgerlijk recht
• “personen” -> art. 7 – 515 oud BW
• afzonderlijke wetgeving
 heel aantal wijzigingen gebeurd -> menselijke relaties zijn geëvolueerd
• internationale verdragen -> garantie tegen de politiek die soms maatregelen
opleggen die niet goed zijn voor burgers

B. Inhoudelijke begripsbepaling

Personenrecht
= algemene begrippen & beginselen van de persoon + de regeling omtrent het
statuut & de bescherming van de persoon als enkeling

Familierecht
= privaatrechtelijke verhoudingen tussen personen
• verticaal familierecht
 verhoudingen die ontstaan uit seksuele betrekkingen & uit andere wijzen van
voortplanting & daarmee vergelijkbare verhoudingen
• horizontaal familierecht
 verhoudingen tussen personen die zich in een samenlevingsverband bevinden
dat doorgaans (niet noodzakelijk) rechtstreeks / onrechtstreeks op seksualiteit
is gebaseerd
 “gezinsrecht” = binnen het gezin -> gedeelte van familierecht

2. Raakvlakken met andere rechtsvakken

 het huwelijksvermogensrecht
 vermogensstelsels van de echtgenoten worden geregeld
 verbonden met huwelijksrecht (dus met familierecht) + familiaal vermogensrecht

Huwelijksgoederenrecht: belangrijk bij echtscheiding + erfenis

, het erfrecht
 erfrechtelijke overgang van de goederen binnen de familie
 verhoudingen tussen partners & tussen personen tussen wie een
afstammingsrelatie bestaat

Voorbeeld:

Familielid had verre aangetrouwde familie & krijgt erfenis -> man & vrouw
afgesproken om alles aan dierenbescherming te geven, maar nog niet geregeld ->
vrouw wordt heel ziek & man ongelukkig waardoor die ook in ziekenhuis beland ->
vrouw ’s morgens dood & man in de middag -> familielid alles geërfd -> als man eerst
was gestorven & dan vrouw -> had die dat niet geërfd

 het gerechtelijk privaatrecht

+-10 jaar geleden: familierechtbank -> 1 dossier + 1 rechter

Personenrecht: geconcentreerd bij vrederechter

Bemiddelen via KMS
 bemiddeling voor juristen moeilijk omdat ze snel geneigd zijn om te zeggen zo is
het & niet anders, maar mensen moeten zelf oplossing vinden -> je kan ook naar
rechtbank gaan (gratis)
 KMS: kamer minnelijke schikking
 proberen mensen aan te sturen om bemiddeling te proberen

Hoorrecht
 kinderen vanaf 12 jaar iets in de rechtszaak i.v.m. echtscheiding te zeggen hebben

Voorbeeld:

Echtscheiding: man & vrouw hebben kind van 12 jaar -> mama komt thuis & zegt
“voortaan om de 14 dagen moet je van vrijdag tot zondag naar papa” -> kind wil dat
niet -> mama zegt “het moet” -> geen goed systeem  oplossing: hoorrecht ->
kinderen vanaf 12 jaar (soms vroeger) met rechter praten -> rechter zal dan zeggen
“kind komt enkel zondag & je gaat iets nuttig daarmee doen, daarna ga ik horen hoe
het is geweest”

 het strafrecht

Voorbeelden:
- familieverlating: kinderen maken is 1 zaak, verantwoordelijkheid nemen volgende
zaak
Bv: vader weigert alimentatie te betalen -> kan 6m gevangenisstraf krijgen
- kindermisbruik
 zware veroordelingen

,  het fiscaal recht & sociaalzekerheidsrecht
 de familiale verhoudingen

Voorbeeld:

Gezinspensioen van 2.000 euro/maand -> scheiden -> 1.000 voor man & 1.000 voor
vrouw -> sociale wetgeving zegt “man 35 jaar gewerkt & vrouw maar 10 jaar” ->
1.400 voor man & 600 voor vrouw  botst met personenrecht

3. Samenhang tussen personenrecht en familierecht

 historische reden

 inhoudelijke reden

Belangrijke raakvlakken & verbanden
Bv:
- naamrecht
 personenrecht: staat van personen
 familierecht: verwerving via afstamming / adoptie
- jeugdrecht
 personenbeschermingsrecht: jeugdbeschermingsrecht -> belang van het kind
 familierecht: opvoeding

4. Bronnen van het personen- en familierecht

 de wet
 hoofdbron
- BW
- Ger.W.
- tal van bijzondere wetten
 federaal

Gemeenschappen & gewesten
- rechtspositie van de minderjarige
- begraafplaatsen & lijkbezorging
- interlandelijke adoptie van kinderen
 wetgeving federaal, toepassing Vlaams -> jeugdrechter moet Vlaamse wetten
toepassen & kinderen plaatsen in Vlaamse instellingen + soms waar België in
moet leveren (ambtenaren / bepaalde structuren)

- integrale jeugdzorg

 het verdrag

Art. 8 EVRM: eerbiediging van het privéleven
Art. 12 EVRM: fundamentele recht om te huwen & een gezin te stichten