Deel 5: zintuigen
Het oog
Inleiding
Organismen staan voortdurend bloot aan allerlei wisselende omstandigheden van buitenwereld
• Om jezelf te beschermen moet je steeds op deze omstandigheden inspelen
• Dit gebeurt door sensoren, ook wel receptoren of zintuigcellen genoemd
• Sensoren liggen meestal in de zintuigen
• Sensoren ontvangen prikkel en vertalen deze om in impulsen, zodat ze door ZS verwerkt kunnen worden
1 Bouw van het oog
EXTRA NOTITIES VAN INSERT LEARNING
Begrippen die je niet moet kennen
Uvea miosis
corpus ciliare mydriasis
choroidea m. ciliaris
corpus vitruem kanaaltje van schlemm
Buitenkant oogbol
Harde oogrok
Oogbol bestaat uit 3 lagen die inwendige structuren omhullen
Van binnen naar buiten
• Harde oogvlies (sclera)
• Vaatvlies (chorioidea)
• Netvlies (retina)
Harde oogrok: dikke, stevige bindweefsellaag à kleur = wit
Aan de voorkant van het oog gaat oogrok over in het doorzichtige
hoornvlies (cornea)
Hoornvlies (cornea): heeft sterke bolling à puilt uit
Wanneer we knipperen houden we hoornvlies vochtig
Witte gedeelte oogrok is doorbloed
De harde oogrok: Aanhechtingsplaats voor de 6 oogspieren die oog in alle richtingen laten bewegen
Het vaatvlies
Vaatvlies: bekleedt orgaan aan de binnenkant
Zeer dunne vlies goed doorbloed
Ter hoogte van hoornvlies gaat vaatvlies over in een platte ring met in het midden een opening:
Gedeelte achter hoornvlies: regenboogvlies/iris (gepigmenteerd & bepaalt oogkleur)
De opening is de pupil
, De ooglens bevindt zich direct achter de pupil en de iris
De lens is helder en zorgt dat je scherp kan zien
De lens heeft de mogelijkheid van sterkte te veranderen door boller te worden
Het oog kan niet alleen veraf, maar ook voor dichtbij worden ingesteld
De lens is opgehangen aan een groot aantal ragfijne vezeltjes: lensbandjes
De lens is aan beide kanten bol, met een iets sterkere bolling aan de achterkant
Door de structuur van de lens neemt deze uit zichzelf een maximale bolling aan
Voorste oogkamer: ligt tussen hoornvlies en iris. Deze ruimte is gevuld met oogvocht,
kamer water & heldere vloeistof
Wordt in achterste oogkamer gemaakt: deze ruimte ligt achter de iris, waar de lens is
opgehangen
Een klein kliertje in de achterste oogkamer produceert continu dit kamerwater.
Vanuit de achterste oogkamer stroomt het kamerwater langs de lens, via de
pupil naar de voorste oogkamer.
Daar wordt het in de kamerhoek door een klein kanaal afgevoerd. Op
deze wijze ververst het kamerwater zichzelf elk anderhalf uur.
Het netvlies – de retina
De derde laag van de oogbol is de retina
= een lichtgevoelige laag aan de achterzijde van het oog
Het netvlies bestaat uit speciale cellen die worden fotoreceptoren genoemd
Er zijn 2 soorten fotoreceptoren
De kegeltjes: nemen kleur en contrast waar, waardoor we details kunnen zien
De staafjes: nemen licht en donker waar, waardoor we ook kunnen zien als er weinig licht is
Er zitten drie typen kegeltjes in het netvlies.
- Kegeltjes die gevoelig zijn voor het rood licht
- Gevoelig zijn voor blauw licht
- Gevoelig zijn voor geelgroen licht
Voorwerpen uit de omgeving stralen licht uit waardoor de diverse kegeltjes in meer of mindere maten
gestimuleerd worden.
Door diverse kegeltjes meer of minder te stimuleren is het mogelijk alle kleuren waar te nemen
De kegeltjes en staafjes zijn ongelijkmatig verdeeld over het netvlies.
Niet met alle delen van het netvlies kan je evengoed beelden waarnemen.
heeft te maken met hoe de staafjes kegeltjes zijn verdeeld over het netvlies.
Er is een plek in het netvlies met een hele grote concentratie aan kegeltjes.
= de gele vlek à macula
Door de grote hoeveelheid kegeltjes in de gele vlek kan je een scherp beeld waarnemen.
Alle staafjes en kegeltjes in het netvlies zijn met zenuwcellen verbonden met het gezichtscentrum in de grote
hersenen.
Op de plek waar al deze zenuwcellen bij elkaar komen en het oog verlaten als de oogzenuw is geen plek
voor zintuigcellen.
De blinde vlek = de plek waar de oogzenuw het oog verlaat
Het oog
Inleiding
Organismen staan voortdurend bloot aan allerlei wisselende omstandigheden van buitenwereld
• Om jezelf te beschermen moet je steeds op deze omstandigheden inspelen
• Dit gebeurt door sensoren, ook wel receptoren of zintuigcellen genoemd
• Sensoren liggen meestal in de zintuigen
• Sensoren ontvangen prikkel en vertalen deze om in impulsen, zodat ze door ZS verwerkt kunnen worden
1 Bouw van het oog
EXTRA NOTITIES VAN INSERT LEARNING
Begrippen die je niet moet kennen
Uvea miosis
corpus ciliare mydriasis
choroidea m. ciliaris
corpus vitruem kanaaltje van schlemm
Buitenkant oogbol
Harde oogrok
Oogbol bestaat uit 3 lagen die inwendige structuren omhullen
Van binnen naar buiten
• Harde oogvlies (sclera)
• Vaatvlies (chorioidea)
• Netvlies (retina)
Harde oogrok: dikke, stevige bindweefsellaag à kleur = wit
Aan de voorkant van het oog gaat oogrok over in het doorzichtige
hoornvlies (cornea)
Hoornvlies (cornea): heeft sterke bolling à puilt uit
Wanneer we knipperen houden we hoornvlies vochtig
Witte gedeelte oogrok is doorbloed
De harde oogrok: Aanhechtingsplaats voor de 6 oogspieren die oog in alle richtingen laten bewegen
Het vaatvlies
Vaatvlies: bekleedt orgaan aan de binnenkant
Zeer dunne vlies goed doorbloed
Ter hoogte van hoornvlies gaat vaatvlies over in een platte ring met in het midden een opening:
Gedeelte achter hoornvlies: regenboogvlies/iris (gepigmenteerd & bepaalt oogkleur)
De opening is de pupil
, De ooglens bevindt zich direct achter de pupil en de iris
De lens is helder en zorgt dat je scherp kan zien
De lens heeft de mogelijkheid van sterkte te veranderen door boller te worden
Het oog kan niet alleen veraf, maar ook voor dichtbij worden ingesteld
De lens is opgehangen aan een groot aantal ragfijne vezeltjes: lensbandjes
De lens is aan beide kanten bol, met een iets sterkere bolling aan de achterkant
Door de structuur van de lens neemt deze uit zichzelf een maximale bolling aan
Voorste oogkamer: ligt tussen hoornvlies en iris. Deze ruimte is gevuld met oogvocht,
kamer water & heldere vloeistof
Wordt in achterste oogkamer gemaakt: deze ruimte ligt achter de iris, waar de lens is
opgehangen
Een klein kliertje in de achterste oogkamer produceert continu dit kamerwater.
Vanuit de achterste oogkamer stroomt het kamerwater langs de lens, via de
pupil naar de voorste oogkamer.
Daar wordt het in de kamerhoek door een klein kanaal afgevoerd. Op
deze wijze ververst het kamerwater zichzelf elk anderhalf uur.
Het netvlies – de retina
De derde laag van de oogbol is de retina
= een lichtgevoelige laag aan de achterzijde van het oog
Het netvlies bestaat uit speciale cellen die worden fotoreceptoren genoemd
Er zijn 2 soorten fotoreceptoren
De kegeltjes: nemen kleur en contrast waar, waardoor we details kunnen zien
De staafjes: nemen licht en donker waar, waardoor we ook kunnen zien als er weinig licht is
Er zitten drie typen kegeltjes in het netvlies.
- Kegeltjes die gevoelig zijn voor het rood licht
- Gevoelig zijn voor blauw licht
- Gevoelig zijn voor geelgroen licht
Voorwerpen uit de omgeving stralen licht uit waardoor de diverse kegeltjes in meer of mindere maten
gestimuleerd worden.
Door diverse kegeltjes meer of minder te stimuleren is het mogelijk alle kleuren waar te nemen
De kegeltjes en staafjes zijn ongelijkmatig verdeeld over het netvlies.
Niet met alle delen van het netvlies kan je evengoed beelden waarnemen.
heeft te maken met hoe de staafjes kegeltjes zijn verdeeld over het netvlies.
Er is een plek in het netvlies met een hele grote concentratie aan kegeltjes.
= de gele vlek à macula
Door de grote hoeveelheid kegeltjes in de gele vlek kan je een scherp beeld waarnemen.
Alle staafjes en kegeltjes in het netvlies zijn met zenuwcellen verbonden met het gezichtscentrum in de grote
hersenen.
Op de plek waar al deze zenuwcellen bij elkaar komen en het oog verlaten als de oogzenuw is geen plek
voor zintuigcellen.
De blinde vlek = de plek waar de oogzenuw het oog verlaat
