BEGRIPPENLIJST
Marginaliteit in de sociologische literatuur
Marginaliteit Margo = rand, grens
De situatie waarin zich mensen bevinden die gelijktijdig tot verschillende
groepen behoren waarvan de normen tegenstrijdig of sterk uiteenlopend
zijn.
Dominerende marginalen De elite, zij die het systeem beheersen
Gedomineerde Categorieën die vanuit het standpunt van de sociale orde waarin zij
marginalen aanwezig zijn als mogelijke of werkelijke bedreiging worden gedefinieerd
Een rondleiding in de sociologische perspectieven
Sociale pathologie Sociale problemen worden gezien als ziekten van de samenleving.
Worden min of meer als onvermijdelijk aanzien, geworteld in bepaalde
biologisch abnormaliteiten van hete individu.
Sociale desorganisatie Sociale problemen zijn het gevolg van het feit dat de bestaande normen
hun geldigheid hebben verloren en derhalve falen om het gedrag te
reguleren.
Cultural lag (Ogburn) De materiële en immateriële cultuur ontwikkelt zich in een ongelijk
tempo, waardoor zij op een bepaald ogenblik onaangepast aan elkaar
kunnen geraken en derhalve aanleiding kunnen geven tot sociale
problemen of afwijkend gedrag.
Vertraging in de ontwikkeling van het ene cultuurelement ten opzichte
van het andere, waardoor spanningen kunnen ontstaan.
Waardenconflict Sociale problemen zijn het gevolg van de strijd tussen tegengestelde
waarden en de daar achterliggende belangen (minderheidsgroepen)
Socialisatieperspectief Afwijkend gedrag is een vorm van aangeleerd gedrag, te wijten aan een
defect in de socialisatie. Subcultuur speelt een belangrijke rol.
Perspectief van de Bestuderen van de samenhang tussen het voorkomen van afwijkend
anomietheorie gedrag in een bepaalde samenleving en de mate van culturele en
normatieve desintegratie van de samenleving, zijnde anomie
(criminaliteit)
Etiketteringstheorie De wijze waarop de samenleving vermeend of feitelijk overtreden van
maatschappelijk gestelde normen reageert. reactie van de
samenleving wordt vaak gezien als self-fulfilling prophecy
Natural history hypothese Een analoge evolutie tav. sociale problemen. Interesse verschuift van een
studie van de verschillende kenmerken naar het bestuderen van het
verloop van sociale problemen.
Ontwikkeling van sociale problemen zou volgens een sociologische
1
, wetmatigheid verlopen.
Sociale problemen
Objectieve benadering Sociale problemen bestaan zodra een significant aantal personen
negatief wordt beïnvloed door een verschijnsel dat samenhangt met
sociale factoren, zelfs als niemand dit als zodanig erkent of herkent
Subjectieve benadering De beoordeling van het objectief element door de verschillende
betrokken partijen.
Antropocentrisme = het idee dat de mens het middelpunt van het bestaan is
Twee deelprocessen:
- Individualiseringsproces: beklemtoont de waarde van de mens als
individueel persoon. Werkelijkheid als een historisch gegroeid
product van menselijk handelen.
- Vermaatschappelijking : cultureel veranderingsproces.
Bewustwording van de collectieve dimensie van zijn bestaan
Hypothese van de De meeste sociale problemen hebben zich vanuit de sociale kwestie
toenemende differentiatie ontwikkeld.
van sociale problemen - Primaire kenmerken: armoede, slechte werkomstandigheden
(Lafaille)
- Secundaire kenmerken: kinderverwaarlozing, alcoholisme, lichamelijke
gebreken, …
Afwijkend gedrag en deviantie
Norm overtredend gedrag Het overtreden van maatschappelijk aanvaarde normen. Een overtreding
die door de leden van de samenleving wordt afgekeurd.
Deviantie Symbolische werkelijkheid die ontstaat door het etiketteren van een
individu tot deviant. Aan de deviante rol zijn bepaalde verwachtingen
gebonden.
Cultureel relativisme Dit is een demografische indeling op basis van cultureel bepaalde criteria
(Ruth Benedict) die varieert/verschilt in elke samenleving.
Waarschuwt voor etnocentrisme. Wat wij als pathologische feiten
beschouwen, kan in een andere cultuur als volkomen normaal worden
beschouwd.
Etnocentrisme Standplaatsgebonden beoordelen van culturen. De eigen cultuur, of een
andere van tevoren bepaalde cultuur, wordt gebruikt om andere
culturen in een sociaal-cultureel opzicht te meten.
Cultureel absolutisme - Absolute abnormaliteit: constitutionele basis en komt in elke
(Linton) maatschappij voor
- Relatieve abnormaliteit: een gedeelte van de persoonlijkheid is
onafhankelijk van culturele invloeden
White collar crime Dit handelen van mensen uit de gegoede klasse strookt niet met de in de
wetten neergelegde waarden of normen. Wordt echter niet door grote
2
Marginaliteit in de sociologische literatuur
Marginaliteit Margo = rand, grens
De situatie waarin zich mensen bevinden die gelijktijdig tot verschillende
groepen behoren waarvan de normen tegenstrijdig of sterk uiteenlopend
zijn.
Dominerende marginalen De elite, zij die het systeem beheersen
Gedomineerde Categorieën die vanuit het standpunt van de sociale orde waarin zij
marginalen aanwezig zijn als mogelijke of werkelijke bedreiging worden gedefinieerd
Een rondleiding in de sociologische perspectieven
Sociale pathologie Sociale problemen worden gezien als ziekten van de samenleving.
Worden min of meer als onvermijdelijk aanzien, geworteld in bepaalde
biologisch abnormaliteiten van hete individu.
Sociale desorganisatie Sociale problemen zijn het gevolg van het feit dat de bestaande normen
hun geldigheid hebben verloren en derhalve falen om het gedrag te
reguleren.
Cultural lag (Ogburn) De materiële en immateriële cultuur ontwikkelt zich in een ongelijk
tempo, waardoor zij op een bepaald ogenblik onaangepast aan elkaar
kunnen geraken en derhalve aanleiding kunnen geven tot sociale
problemen of afwijkend gedrag.
Vertraging in de ontwikkeling van het ene cultuurelement ten opzichte
van het andere, waardoor spanningen kunnen ontstaan.
Waardenconflict Sociale problemen zijn het gevolg van de strijd tussen tegengestelde
waarden en de daar achterliggende belangen (minderheidsgroepen)
Socialisatieperspectief Afwijkend gedrag is een vorm van aangeleerd gedrag, te wijten aan een
defect in de socialisatie. Subcultuur speelt een belangrijke rol.
Perspectief van de Bestuderen van de samenhang tussen het voorkomen van afwijkend
anomietheorie gedrag in een bepaalde samenleving en de mate van culturele en
normatieve desintegratie van de samenleving, zijnde anomie
(criminaliteit)
Etiketteringstheorie De wijze waarop de samenleving vermeend of feitelijk overtreden van
maatschappelijk gestelde normen reageert. reactie van de
samenleving wordt vaak gezien als self-fulfilling prophecy
Natural history hypothese Een analoge evolutie tav. sociale problemen. Interesse verschuift van een
studie van de verschillende kenmerken naar het bestuderen van het
verloop van sociale problemen.
Ontwikkeling van sociale problemen zou volgens een sociologische
1
, wetmatigheid verlopen.
Sociale problemen
Objectieve benadering Sociale problemen bestaan zodra een significant aantal personen
negatief wordt beïnvloed door een verschijnsel dat samenhangt met
sociale factoren, zelfs als niemand dit als zodanig erkent of herkent
Subjectieve benadering De beoordeling van het objectief element door de verschillende
betrokken partijen.
Antropocentrisme = het idee dat de mens het middelpunt van het bestaan is
Twee deelprocessen:
- Individualiseringsproces: beklemtoont de waarde van de mens als
individueel persoon. Werkelijkheid als een historisch gegroeid
product van menselijk handelen.
- Vermaatschappelijking : cultureel veranderingsproces.
Bewustwording van de collectieve dimensie van zijn bestaan
Hypothese van de De meeste sociale problemen hebben zich vanuit de sociale kwestie
toenemende differentiatie ontwikkeld.
van sociale problemen - Primaire kenmerken: armoede, slechte werkomstandigheden
(Lafaille)
- Secundaire kenmerken: kinderverwaarlozing, alcoholisme, lichamelijke
gebreken, …
Afwijkend gedrag en deviantie
Norm overtredend gedrag Het overtreden van maatschappelijk aanvaarde normen. Een overtreding
die door de leden van de samenleving wordt afgekeurd.
Deviantie Symbolische werkelijkheid die ontstaat door het etiketteren van een
individu tot deviant. Aan de deviante rol zijn bepaalde verwachtingen
gebonden.
Cultureel relativisme Dit is een demografische indeling op basis van cultureel bepaalde criteria
(Ruth Benedict) die varieert/verschilt in elke samenleving.
Waarschuwt voor etnocentrisme. Wat wij als pathologische feiten
beschouwen, kan in een andere cultuur als volkomen normaal worden
beschouwd.
Etnocentrisme Standplaatsgebonden beoordelen van culturen. De eigen cultuur, of een
andere van tevoren bepaalde cultuur, wordt gebruikt om andere
culturen in een sociaal-cultureel opzicht te meten.
Cultureel absolutisme - Absolute abnormaliteit: constitutionele basis en komt in elke
(Linton) maatschappij voor
- Relatieve abnormaliteit: een gedeelte van de persoonlijkheid is
onafhankelijk van culturele invloeden
White collar crime Dit handelen van mensen uit de gegoede klasse strookt niet met de in de
wetten neergelegde waarden of normen. Wordt echter niet door grote
2
